Σε μια χώρα που για δεκαετίες βίωσε την αποβιομηχάνιση, με τις παραγωγικές δομές να συρρικνώνονται και το υπουργείο Εθνικής Άμυνας να «κατεβάζει ρολά» μετά την κρίση του 2010, μια μικρή βιομηχανική επανάσταση συντελείται στον Βόλο. Η Metlen εγκαινίασε χθες τη νέα μονάδα παραγωγής αμυντικού εξοπλισμού της M Technologies, στο πλαίσιο του ευρύτερου αμυντικού βιομηχανικού οικοσυστήματος συνολικής έκτασης άνω των 100.000 τ.μ. που αναπτύσσει στην περιοχή.
Η νέα αυτή μονάδα, μια αυτόνομη επένδυση ύψους 45 εκατ. ευρώ, ολοκληρώθηκε σε χρόνο-ρεκόρ μικρότερο των δύο ετών, μετά την ένταξή της τον Οκτώβριο του 2024 στις Στρατηγικές Επενδύσεις του Υπουργείου Ανάπτυξης ως Εμβληματική Επένδυση Εξαιρετικής Σημασίας. Με την έναρξη της πλήρους λειτουργίας της, η Metlen διπλασιάζει την παραγωγική της δυναμικότητα σε προηγμένες μεταλλικές κατασκευές για κρίσιμες αμυντικές εφαρμογές, με το σύνολο της παραγωγής να κατευθύνεται σε διεθνείς αγορές, ενισχύοντας την εξωστρέφεια του ομίλου.
Ώθηση στα μεγέθη και νέες συνεργασίες
Η αμυντική δραστηριότητα της Metlen αποκτά πλέον νέα δυναμική, καθώς η έναρξη λειτουργίας των νέων υποδομών έχει ήδη αφήσει το αποτύπωμά της στα οικονομικά μεγέθη. Σύμφωνα με πηγές της εταιρείας, η συμβολή της άμυνας στον τζίρο φέτος έχει υπερδιπλασιαστεί, ενώ το επόμενο έτος αναμένεται να τετραπλασιαστεί.
Η Metlen κεφαλαιοποιεί την 25ετή τεχνογνωσία της ιστορικής ΜΕΤΚΑ, μίας από τις ελάχιστες ελληνικές βιομηχανίες που διατήρησαν ενεργό αποτύπωμα στον αμυντικό τομέα ακόμη και στα χρόνια της κρίσης. Σήμερα, η εταιρεία επιχειρεί να μεταβεί από τον ρόλο του υπεργολάβου σε εκείνον του στρατηγικού βιομηχανικού εταίρου, χτίζοντας ένα πυκνό δίκτυο διεθνών συμμαχιών με κορυφαίους ομίλους της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.
Ενδεικτική είναι η αποκλειστική συνεργασία με τη γαλλική KNDS για το τεθωρακισμένο όχημα μάχης VBCI PHILOCTETES στην Ελλάδα, αλλά και η συνεχής διεύρυνση της συνεργασίας με τη Naval Group, από τις φρεγάτες FDI σε μελλοντικά προγράμματα φρεγατών και υποβρυχίων για διεθνείς αγορές. Παράλληλα, η Metlen έχει συνάψει στρατηγική συμφωνία με την ιταλική Iveco Defence Vehicles για το πρόγραμμα ανανέωσης του στόλου στρατιωτικών φορτηγών των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, ενώ πληροφορίες της αγοράς αναφέρουν ότι βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο και οι επαφές με ισραηλινούς ομίλους.
Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι. Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε ένα νέο κύμα επανεξοπλισμού και οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται με ταχείς ρυθμούς. Ήδη, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών προσεγγίζουν το 2% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ, με στόχο περαιτέρω αύξηση τα επόμενα χρόνια, καθώς η αμυντική βιομηχανία μετατρέπεται από περιφερειακή οικονομική δραστηριότητα σε βασικό πυλώνα στρατηγικής αυτονομίας. Σε αυτό το περιβάλλον, η Metlen φιλοδοξεί να τοποθετήσει την Ελλάδα στον χάρτη των ευρωπαϊκών αμυντικών αλυσίδων αξίας, αποδεικνύοντας ότι η χώρα μπορεί να συμμετέχει όχι μόνο ως αγοραστής αλλά και ως παραγωγός προηγμένων αμυντικών συστημάτων.
Το στοίχημα του 25% και το μήνυμα προς την κυβέρνηση
Η πραγματική συζήτηση, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τη Metlen. Αφορά το κατά πόσο η Ελλάδα θα καταφέρει να αξιοποιήσει το νέο εξοπλιστικό κύμα για να ξαναχτίσει βιομηχανικές δυνατότητες.
Η κυβέρνηση έχει διακηρύξει ότι στις μεγάλες αμυντικές προμήθειες θα επιδιώκεται συμμετοχή της εγχώριας βιομηχανίας τουλάχιστον κατά 25%. Για παράδειγμα, μόνο στο πρόγραμμα «Ασπίδα του Αχιλλέα» για πλέγμα αεράμυνας, ύψους περίπου 3 δισ. ευρώ, το ποσοστό αυτό μεταφράζεται σε έργο 750 εκατ. ευρώ για ελληνικές επιχειρήσεις. Η Metlen έχει ήδη έτοιμη την πρότασή της και αναμένει. Οι επόμενες κινήσεις αναμένονται μετά την έγκριση από το ΚΥΣΕΑ στις 6 Ιουλίου.
Ωστόσο, το πλαίσιο δεν έχει ακόμη αποκτήσει τη θεσμική και επιχειρησιακή σαφήνεια που θα επιθυμούσαν οι βιομηχανίες. Κατά τη χθεσινή εκδήλωση, ο Ευάγγελος Μυτιληναίος πρότεινε στον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια οι προσφορές που προβλέπουν ελληνική βιομηχανική συμμετοχή άνω του 25% να λαμβάνουν επιπλέον βαθμολογία στις διαγωνιστικές διαδικασίες. Η λογική είναι απλή: αν θέλεις οι ξένοι προμηθευτές να επιλέξουν ελληνικούς συνεργάτες, πρέπει να τους δώσεις κίνητρο. Πρόκειται για μια πρόταση που ουσιαστικά επιχειρεί να μετατρέψει το 25%, από κατώφλι συμμόρφωσης, σε εργαλείο βιομηχανικής πολιτικής.
Το γεωπολιτικό πλεονέκτημα του Γαλλίου
Η στρατηγική υπεροχή της Metlen επεκτείνεται και στις κρίσιμες πρώτες ύλες της παγκόσμιας άμυνας, με αιχμή του δόρατος το γάλλιο. Η επένδυση για την παραγωγή του, που ξεκίνησε να υλοποιείται στα τέλη του 2024, αποδεικνύεται εξαιρετικά προσοδοφόρα, με τη συνεισφορά του μετάλλου στα EBITDA του ομίλου να εκτινάσσεται, από τα 40 εκατ. ευρώ, στα 200 εκατ. ευρώ ετησίως.
Η άνοδος αυτή τροφοδοτείται από τη ραγδαία αύξηση της διεθνούς τιμής. Όταν η εταιρεία έθετε τον αρχικό στόχο των 40 εκατ., το γάλλιο διαμορφωνόταν στα 600-800 δολάρια ανά κιλό, ενώ σήμερα έχει φτάσει στα 3.000 δολάρια το κιλό με συνεχή αυξητική τάση.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η αγορά γαλλίου έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης. Η Κίνα, η οποία ελέγχει σχεδόν το σύνολο της παγκόσμιας παραγωγής, χρησιμοποιεί πλέον τις εξαγωγές του κρίσιμου αυτού μετάλλου ως εργαλείο βιομηχανικής και εξωτερικής πολιτικής. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόλις αυτή την εβδομάδα απέκλεισε ακόμη 15 αμερικανικές εταιρείες από την πρόσβαση σε κινεζικό γάλλιο, εντείνοντας τις ανησυχίες για την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η επένδυση της Metlen αποκτά ιδιαίτερη στρατηγική αξία, καθώς δημιουργεί τη μοναδική αξιόπιστη εναλλακτική πηγή παραγωγής γαλλίου εκτός κινεζικού ελέγχου για τη Δύση. Δεν είναι τυχαίο ότι το ενδιαφέρον προέρχεται κυρίως από αμερικανικούς και ιαπωνικούς βιομηχανικούς ομίλους, οι οποίοι αναζητούν επειγόντως ασφαλείς προμηθευτές για ένα μέταλλο ζωτικής σημασίας για ημιαγωγούς, ραντάρ, δορυφορικά συστήματα και σύγχρονες αμυντικές εφαρμογές. Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη καλείται να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα, έχοντας για χρόνια στηριχθεί σχεδόν αποκλειστικά στις φθηνές κινεζικές προμήθειες. Για τη Metlen, η συγκυρία αυτή δημιουργεί συνθήκες σημαντικής υπεραξίας, καθώς η ζήτηση αυξάνεται ταχύτερα από τη διαθέσιμη προσφορά και οι προοπτικές της αγοράς για τα επόμενα χρόνια παραμένουν έντονα ανοδικές.
Το βιομηχανικό οικοσύστημα των 250 εκατομμυρίων
Οι υποδομές της Metlen στη Θεσσαλία αποτελούν πλέον ένα πλήρως καθετοποιημένο αμυντικό βιομηχανικό σύμπλεγμα. Με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2028, το M Technologies Hub απαρτίζεται συνολικά από έξι μονάδες, συνολικής έκτασης άνω των 100.000 τ.μ., οι οποίες καλύπτουν όλο το φάσμα από την επεξεργασία πρώτων υλών και την κατασκευή, μέχρι τη συναρμολόγηση και την τεχνική υποστήριξη σύνθετων συστημάτων. Η συνολική επένδυση για το σύμπλεγμα των 6 μονάδων ανέρχεται στα 250 εκατομμύρια ευρώ, με τη διοίκηση να ξεκαθαρίζει ότι το hub ολοκληρώνεται βάσει σχεδιασμού, ενώ, σύμφωνα με πηγές, δεν προβλέπεται περαιτέρω επέκταση εγκαταστάσεων στην περιοχή.
Η λειτουργία ενός τέτοιου συμπλέγματος απαιτεί συνεχή επένδυση στην εκπαίδευση του προσωπικού. Το αμυντικό hub απασχολεί σήμερα περίπου 500 άτομα, με στόχο ο αριθμός αυτός να διπλασιαστεί και να φτάσει τους 1.000 εργαζόμενους. Λόγω της έντονης έλλειψης εξειδικευμένων τεχνικών ειδικοτήτων για τη μεταλλουργία στην εγχώρια αγορά (ηλεκτρολόγοι, μηχανολόγοι, συγκολλητές), η Metlen υλοποιεί εκτεταμένα προγράμματα κατάρτισης και προσελκύει προσωπικό από το εξωτερικό, ενισχύοντας την απασχόληση υψηλής εξειδίκευσης στην περιφέρεια.
