Οι γνωστές παθογένειες που «πληγώνουν» τον τομέα των υποδομών και των μεγάλων έργων φαίνεται ότι δεν θα μπορούσαν να αφήσουν… εκτός ένα ακόμα σημαντικό project που προωθείται και το οποίο, επιπρόσθετα, είχε τη «σφραγίδα» και τη χρηματοδοτική εμπλοκή του Ταμείου Ανάκαμψης, αν και πλέον μάλλον έχει μπει «ερωτηματικό» τόσο ως προς το χρονοδιάγραμμα υλοποίησής τους όσο και ως προς τους πόρους του RRF, ήτοι την εξασφάλιση των κοινοτικών πόρων.
Ο λόγος γίνεται για τον περίφημο Προαστιακό Σιδηρόδρομο Δυτικής Αττικής που προορίζεται να συνδέσει όλες τις παραθαλάσσιες περιοχές από την Ελευσίνα μέχρι τη Νέα Πέραμο και τα Μέγαρα με το υφιστάμενο δίκτυο του προαστιακού την Αθήνα και το Αεροδρόμιο. Ανάδοχος του έργου είναι η ΜΕΤΚΑ, κατασκευαστικός βραχίονας του ομίλου METLEN.
Στις 21.12.2023 υπογράφηκε εργολαβική σύμβαση μεταξύ της Αναθέτουσας Αρχής και της αναδόχου του αναφερόμενου στο θέμα έργου, ύψους 95.742.101,92 ευρώ (πλέον Φ.Π.Α.) και με αρχική, προθεσμία περαίωσης του έργου είκοσι οκτώ (28) μήνες, δηλαδή μέχρι την 21.04.2026. Και ήδη μπήκαμε στον Ιούνιο του 2026 και προφανώς το χρονοδιάγραμμα έχει «εκτροχιαστεί», είναι άγνωστο αν το έργο «ξεπαγώνει» ουσιαστικά, όπως και το πότε θα ολοκληρωθεί, ενώ, πλέον, έχει «ανοίξει παράθυρο» για καταβολή αποζημιώσεων στον ανάδοχο που, ωστόσο, δεν φέρει ευθύνη για τις καθυστερήσεις και τα προβλήματα.
Πριν λίγες ημέρες το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών άναψε, έστω και εν μέρει, το «πράσινο φως» για την ικανοποίηση αξιώσεων της αναδόχου ΜΕΤΚΑ ΑΤΕ, η οποία εντός του 2025 υπέβαλε αίτημα αποζημίωσης θετικών ζημιών, λόγω υποαπασχόλησης και απώλειας παραγωγικότητας, κατά το χρονικό διάστημα από 03.04.2025 έως 31.07.2025, ποσού 1.383.530,68 ευρώ, εξαιτίας υπερημερίας του κυρίου του έργου, κατά της σιωπηρής απόρριψης του οποίου άσκησε την υπό κρίση ένσταση. Το υπουργείο προ ολίγου χρονικού διαστήματος αποφάσισε τη μερική αποδοχή του αιτήματος χωρίς να γίνεται πάντως αναφορά στο ποσό που εγκρίθηκε. Βέβαια, αν και τα νούμερα είναι μικρά, εντούτοις, επιβεβαιώνεται ότι το project είναι ήδη «εκτός χρονοδιαγράμματος».
Και νομικές εμπλοκές
Θυμίζουμε μάλιστα, όπως προ ολίγων μηνών είχαμε αναφέρει, ότι είχε προκύψει πρόβλημα και μπλοκάρισμα στον Προαστιακό Δυτικής Αττικής καθώς ο Δήμος Ασπροπύργου αντιδρά για το κομμάτι της γραμμής που περνάει από αυτόν, βάζοντας εμπόδια με συνέπεια να σταματήσουν τα έργα. Η πορεία υλοποίησης του έργου που μάλλον δεν αναμένονταν να είναι έτοιμο πριν το 2027, «σκοντάφτει» σε δικαστικές αντιπαραθέσεις με πρωταγωνιστή τον Δήμο Ασπροπύργου. Η δημοτική αρχή έχει εκφράσει την αντίθεσή της, προχωρώντας σε κινητοποιήσεις αλλά και νομικές κινήσεις, καθώς ο Δήμος Ασπροπύργου είχε προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας ζητώντας την ακύρωση κρίσιμων αδειοδοτικών αποφάσεων.
Οι βασικότερες αντιδράσεις του Δήμου Ασπροπύργου φέρονται να συνδέονται με το έργο κατασκευής αγωγού καυσίμων, που σχεδιάζεται παράλληλα με τη σιδηροδρομική γραμμή, συνδέοντας τα διυλιστήρια των ΕΛΠΕ στον Ασπρόπυργο και την Ελευσίνα, με ζητήματα ασφάλειας και περιβαλλοντικής επιβάρυνσης, με θέματα πιθανής κυκλοφοριακής επιβάρυνσης σε μια περιοχή που ήδη αντιμετωπίζει σημαντική συμφόρηση, ιδίως στις συνδέσεις με την Εθνική Οδό Αθηνών - Κορίνθου. Επιπλέον, η σιδηροδρομική γραμμή «κόβει» τον αστικό ιστό σε πολλαπλά σημεία.
Πώς φτάσαμε στο «παράθυρο» (μικρής) αποζημίωσης
Για να επανέλθουμε στην πρόσφατη απόφαση του υπουργείου, σύμφωνα με την απόφαση που ακολούθησε τη γνωμοδότηση του Συμβουλίου, η ένσταση έγινε εν μέρει δεκτή, καθώς αναγνωρίστηκε ότι υπήρξαν παράγοντες που δεν οφείλονταν στην ανάδοχο και επηρέασαν την πρόοδο των εργασιών. Το τελικό ύψος της αποζημίωσης θα προσδιοριστεί με βάση τα στοιχεία που κρίνονται επαρκώς τεκμηριωμένα και τις διαδικασίες που προβλέπει η νομοθεσία περί δημοσίων έργων.
Όπως σημειώνεται σε σχετικό έγγραφο, η ΜΕΤΚΑ, που τονίζεται ότι δεν εμφανίζεται να φέρει ευθύνη, σημειώνει ότι «από την έναρξη των εργασιών και μέχρι σήμερα, χωρίς υπαιτιότητα της αναδόχου αλλά για λόγους αποκλειστικής ευθύνης του Κυρίου του Έργου (Κ.τ.Ε>, δεν έχει καταστεί εφικτό να ακολουθηθεί το συμβατικά προβλεπόμενο πρόγραμμα εργασιών.
Συγκεκριμένα δεν έχει παραδοθεί στην ανάδοχο εταιρεία μεγάλο μέρος των χώρων υλοποίησης του έργου ελεύθερων προς ακώλυτη εκτέλεση εργασιών, σύμφωνα με το εγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και τη βέλτιστη οικονομοτεχνική μεθοδολογία κατασκευής που απεικονίζεται σε αυτό, ενώ ακόμη και σε άλλους χώρους στους οποίους η εταιρεία έχει θεωρητικά ελεύθερη πρόσβαση, αυτή είναι αποσπασματική ή ελλιπής, και εν τέλει αναποτελεσματική, επιβαρύνοντας την ανάδοχο με επιπλέον κόστη».
Όπως, μεταξύ άλλων, σημειώνεται, η ΜΕΤΚΑ επικαλέστηκε την «μη παράδοση στην ανάδοχο εκτάσεων του έργου, ελεύθερων για ακώλυτη εκτέλεση εργασιών και μη ικανοποίηση των προϋποθέσεων ενάρξεως εργασιών στις εκτάσεις αυτές». Ειδικότερα, «μέχρι σήμερα, ήτοι σε χρονικό διάστημα περίπου 22 μηνών από την υπογραφή της σύμβασης, ο ΚτΕ δεν παρέδωσε της εγκεκριμένη μελέτη και το χρονοδιάγραμμα του έργου των ΕΛΠΕ “Κατασκευή Νέων Αγωγών Λευκών Προϊόντων διασύνδεσης ΒΕΑ-ΒΕΕ”, που είναι απαραίτητη για την έγκαιρη και απρόσκοπτη εκπόνηση των μελετών και την εκτέλεση των εργασιών του υπόψη έργου και η παράδοση της οποίας απαιτείτο να γίνει αμέσως με την υπογραφή της παρούσας σύμβασης, ώστε να συντονιστεί το παρόν έργο με το έργο της ΕΛ.ΠΕ. ΔΕΠΠ. Και τούτο διότι, προκειμένου να ολοκληρωθούν πρωταρχικά οι μελέτες εφαρμογής και η μελέτη Συντονισμού – Ενοποίησης και εν συνεχεία οι εργασίες στο μεσαίο τμήμα του έργου που λαμβάνει χώρα η εγκατάσταση αγωγών των ΕΛΠΕ, απαιτείται η διάθεση από τον ΟΣΕ της εγκεκριμένης μελέτης των κατασκευαστικών λεπτομερειών και του χρονοδιαγράμματος του ανωτέρω έργου της ΕΛ.ΠΕ. ΔΕΠΠ.
Τα ως άνω στοιχεία έπρεπε να είναι διαθέσιμα με την υπογραφή της παρούσας σύμβασης, δηλαδή από 21.12.2023, κάτι που δεν συνέβη, με συνέπεια η ανάδοχος, χωρίς υπαιτιότητά της να εξακολουθεί να αδυνατεί να προχωρήσει στην εκπόνηση των αναγκαίων μελετών στην περιοχή που εμπλέκεται με το έργο των ΕΛΠΕ και να προβεί σε εργασίες, εφόσον προϋπόθεση εκτέλεσής τους αποτελεί η εγκατάσταση των αγωγών από την άλλη εργολαβία. Η εταιρεία, πέραν των συμβατικών της υποχρεώσεων, εκλήθη να εκτελέσει αποσπασματικές και περιορισμένης κλίμακας εργασίες υποδομής, όπως καθαίρεση οχετών και κατασκευή νέων στο τμήμα που δεν εκτελούνται εργασίες από τα ΕΛΠΕ και ως εκ τούτου επιβαρύνεται με εξωσυμβατικά κόστη».
Επιπλέον, «ο ΚτΕ δεν έχει προβεί σε διάθεση χώρων ελεύθερων εμποδίων, λόγω ιδιοκτησιακών διεκδικήσεων τρίτων και λόγω μη πραγματοποίησης των απαιτούμενων απαλλοτριώσεων, για την εκτέλεση του έργου και την εφαρμογή των οριστικών μελετών. Για τον λόγο αυτό, στο πλαίσιο εξωδικαστικής διαπραγμάτευσης των εκτάσεων αυτών μεταξύ ΟΣΕ και ιδιοκτητών, χάριν επίλυσης του προβλήματος, η ανάδοχος αναγκάσθηκε να προβεί σε εναλλακτική χάραξη της γραμμής σε σχέση με τη συμβατικά προβλεπόμενη και να υποβάλει εναλλακτικές μελέτες, ενώ η εκτέλεση των εργασιών εμποδίστηκε, αφού ο ΚτΕ δεν είναι ο φερόμενος ιδιοκτήτης των χώρων αυτών, γεγονός που επίσης έχει επιφέρει τεράστιες καθυστερήσεις και επιβάρυνση με πρόσθετα κόστη της αναδόχου».
Ακόμη υπάρχουν «εμπλοκές με ενεργά δίκτυα ΟΚΩ και αγωγούς πετρελαιοειδών και ειδικότερα υπάρχουν διελεύσεις δικτύων ΟΚΩ επί της παλαιάς σιδηροδρομικής γραμμής που αποτελεί και τον διάδρομο κατασκευής της νέας σιδηροδρομικής γραμμής του έργου, που χρήζουν μετατόπισης. Τα εν λόγω δίκτυα αφορούν είτε σε εναέριες διελεύσεις του ΔΕΔΔΗΕ ή πρόκειται για μεγάλης σημασίας αγωγούς πετρελαιοειδών (αγωγούς κηροζίνης τροφοδοσίας αεροδρομίων Ελ. Βενιζέλος, Ελευσίνας και Τανάγρας και αγωγούς μεταφοράς προϊόντων ΕΛΠΕ, ενώ ορισμένα δίκτυα που δεν απαιτείται να μετατοπιστούν, χρήζουν προστασίας, λόγω φορτίων και επαγωγικών ρευμάτων. Η μέχρι σήμερα μη ανταπόκριση των οργανισμών στην έγκαιρη μετατόπιση των δικτύων τους οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην καθυστέρηση από πλευράς του ΚτΕ καταβολής προς τους ΟΚΩ της δαπάνης μετατόπισης, καθιστώντας αυτόν υπερήμερο ως προς τις συμβατικές του υποχρεώσεις».
Επίσης, γίνεται λόγος για «εμπλοκές στην εξέλιξη των εργασιών λόγω αρχαιολογικών ευρημάτων και συγκεκριμένα κατά τις ερευνητικές τομές κατά μήκος της γραμμής σε περιοχή ερευνητικού ενδιαφέροντος στην Ελευσίνα, οι οποίες έχουν προκαλέσει τη διακοπή των εργασιών πλέον των 10 μηνών, και για αυτή την μη προβλεπόμενη καθυστέρηση αποζημίωση».
Η «απάντηση» του υπουργείου
Από την δική της πλευρά, η Διευθύνουσα Υπηρεσία του έργου αμφισβήτησε μέρος των ισχυρισμών της αναδόχου. Υποστήριξε ότι υπήρχαν διαθέσιμα μέτωπα εργασίας σε άλλα τμήματα της γραμμής και ότι η εταιρεία θα μπορούσε να αναπτύξει μεγαλύτερη κατασκευαστική δραστηριότητα παρά τις επιμέρους εμπλοκές. Επιπρόσθετα, έκρινε ότι η μέθοδος με την οποία υπολογίστηκε το ποσοστό υποαπασχόλησης του εργοταξίου δεν ήταν αντικειμενικά επαληθεύσιμη, ενώ επισήμανε ελλείψεις στην τεκμηρίωση επιμέρους δαπανών που περιλαμβάνονταν στο αίτημα αποζημίωσης.
Ποιο είναι το έργο
Η νέα προαστιακή γραμμή, μήκους 36 χλμ., έχει ως σημείο εκκίνησης τα Άνω Λιόσια, θα περνά από τον Ασπρόπυργο, την Ελευσίνα και θα τερματίζει στα Μέγαρα. Ο σιδηρόδρομος θα κάνει στάση σε: ΕΛΠΕ Ασπροπύργου, Ασπρόπυργο, Ελευσίνα, ΕΛΠΕ Ελευσίνας, Λουτρόπυργος, Νέα Πέραμος, Μέγαρα (ΣΓΥΤ), ενώ με την προαίρεση μπαίνει στο κάδρο και ο Παλαιός Σ.Σ. Μεγάρων. Η αξία του έργου είναι σημαντική δεδομένου ότι θα εξυπηρετεί τόσο κατοικημένες περιοχές, όσο και βιομηχανικές ζώνες.
Το έργο αφορά στην ανακαίνιση της επιδομής της Σ.Γ. με νέα υλικά και πιστοποίησή της στις αρχές Διαλειτουργικότητας και περιλαμβάνει εγκατάσταση συστήματος εναέριας γραμμής επαφής τύπου τρόλεϋ 25kV/50 Hz, εγκατάσταση συστήματος σηματοδότησης με ETCS L1 με τηλεδιοίκηση και πληροφοριακά συστήματα σταθμών, συστήματα τηλεπικοινωνιών και Η/Μ εγκαταστάσεις στους σταθμούς και στάσεις του έργου (ΕΛΠΕ Ασπροπύργου, Ασπρόπυργος, Ελευσίνα, ΕΛΠΕ Ελευσίνας, Λουτρόπουργος, Νέα Πέραμος, Μέγαρα (ΣΓΥΤ) και Παλαιός Σ.Σ. Μεγάρων). Το τελικό έργο θα περιλαμβάνει την ηλεκτροκίνηση και τη σηματοδότηση - Τηλεδιοίκηση με διασυνδέσεις με την Σιδηροδρομική Γραμμή Υψηλών Ταχυτήτων (ΣΓΥΤ).
Αφορά στον υφιστάμενο κλάδο γραμμής από την έξοδο του Σιδηροδρομικού Σταθμού (Σ.Σ.) Άνω Λιοσίων ως την είσοδο του Σταθμού Μεγάρων της Σιδηροδρομικής Γραμμής Υψηλής Τάσης. Ουσιαστικά, θα πατά επάνω στην υφιστάμενη γραμμή των ΣΠΑΠ. Στο δικαίωμα προαίρεσης περιλαμβάνεται ο κλάδος γραμμής προς τον παλιό Σ.Σ. Μεγάρων, η κατασκευή του οποίου θα ενεργοποιηθεί με την έγκριση των περιβαλλοντικών όρων για το εν λόγω τμήμα. Η σύνδεση με τις εγκαταστάσεις των ΕΛΠΕ Ασπροπύργου, καθώς και η δυνατότητα μελλοντικής ανάπτυξης κλάδων σύνδεσης με τη βιομηχανική περιοχή της Βαμβακιάς ή/και τα ναυπηγεία Ελευσίνας, παρέχει τη δυνατότητα εξυπηρέτησης και εμπορευματικών μεταφορών.
