Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να «μαζέψει» το βάρος που δημιούργησε το πρώτο κύμα ESG υποχρεώσεων για τις επιχειρήσεις, παρουσιάζοντας νέα αναθεωρημένα πρότυπα βιωσιμότητας που μειώνουν δραστικά τις απαιτήσεις reporting. Οι Βρυξέλλες μιλούν πλέον ανοιχτά για ανάγκη περιορισμού της γραφειοκρατίας και ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, σε μια περίοδο όπου η βιομηχανία πιέζεται από υψηλό ενεργειακό κόστος, αυξημένες επενδυτικές ανάγκες και γεωπολιτική αβεβαιότητα.
Στις 6 Μαΐου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε επίσημα στη δημοσιότητα τα σχέδια των αναθεωρημένων Ευρωπαϊκών Προτύπων Αναφοράς Βιωσιμότητας (European Sustainability Reporting Standards – ESRS), δηλαδή των κανόνων που καθορίζουν τι στοιχεία θα δημοσιοποιούν οι επιχειρήσεις για περιβάλλον, κοινωνία και εταιρική διακυβέρνηση στο πλαίσιο της Οδηγίας για την Υποβολή Εκθέσεων Βιωσιμότητας από Επιχειρήσεις (Corporate Sustainability Reporting Directive – CSRD). Παράλληλα, άνοιξε δημόσια διαβούλευση έως τις 3 Ιουνίου 2026 για το τελικό κείμενο των standards και για το νέο εθελοντικό πρότυπο αναφοράς βιωσιμότητας για μικρότερες επιχειρήσεις.
Η βασική αλλαγή βρίσκεται στους αριθμούς. Σύμφωνα με την ίδια την Κομισιόν, οι υποχρεωτικές γνωστοποιήσεις μειώνονται πάνω από 60%, ενώ το συνολικό διοικητικό βάρος αναφορών περιορίζεται κατά περισσότερο από 70% σε σχέση με την αρχική μορφή των Ευρωπαϊκών Προτύπων Αναφοράς Βιωσιμότητας (ESRS). Παράλληλα, η Επιτροπή εκτιμά ότι το κόστος συμμόρφωσης για κάθε εταιρεία θα μειωθεί κατά περισσότερο από 30%.
Οι αλλαγές αυτές συνδέονται άμεσα με το ευρύτερο πακέτο απλοποίησης "Omnibus", μέσω του οποίου η ΕΕ επιχειρεί να περιορίσει το εύρος εφαρμογής του πλαισίου ESG. Σύμφωνα με το Συμβούλιο της ΕΕ, τα νέα όρια εφαρμογής της Οδηγίας για την Υποβολή Εκθέσεων Βιωσιμότητας από Επιχειρήσεις (CSRD) αυξάνονται πλέον σε επιχειρήσεις με περισσότερους από 1.000 εργαζόμενους και ετήσιο καθαρό κύκλο εργασιών άνω των 450 εκατ. ευρώ. Για εταιρείες εκτός ΕΕ, οι υποχρεώσεις θα ισχύουν μόνο όταν ο όμιλος εμφανίζει κύκλο εργασιών άνω των 450 εκατ. ευρώ εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι θυγατρικές ή τα υποκαταστήματά του στην Ευρώπη ξεπερνούν τα 200 εκατ. ευρώ.
Με βάση εκτιμήσεις που συνοδεύουν τις αλλαγές, περίπου το 90% των επιχειρήσεων που αρχικά θα υπάγονταν στο CSRD αναμένεται πλέον να εξαιρεθούν από το πεδίο εφαρμογής. Το αρχικό σχέδιο υπολογιζόταν ότι θα κάλυπτε περίπου 50.000 εταιρείες διεθνώς, έναντι περίπου 11.700 που καλύπτονταν από το προηγούμενο καθεστώς NFRD.
Η πίεση προς την Επιτροπή ήταν έντονη τους τελευταίους μήνες. Βιομηχανίες, τράπεζες, ελεγκτικές και συμβουλευτικές εταιρείες αλλά και κράτη-μέλη υποστήριζαν ότι το αρχικό πλαίσιο είχε εξελιχθεί σε ένα εξαιρετικά πολύπλοκο σύστημα συμμόρφωσης, με χιλιάδες σημεία δεδομένων (data points) και μεγάλο λειτουργικό κόστος. Σε αρκετές περιπτώσεις, επιχειρήσεις ανέφεραν ότι χρειάζονταν νέες ομάδες προσωπικού μόνο για τη συλλογή και ταξινόμηση ESG πληροφοριών.
Τι αλλάζει στα νέα πρότυπα βιωσιμότητας
Η νέα εκδοχή των Ευρωπαϊκών Προτύπων Αναφοράς Βιωσιμότητας (ESRS) δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην αρχή της «ουσιαστικότητας» (materiality assessment), δηλαδή στην υποχρέωση μιας εταιρείας να αναφέρει μόνο στοιχεία που θεωρούνται πραγματικά σημαντικά για τη δραστηριότητά της και τις επιπτώσεις της.
Παράλληλα, η Κομισιόν εισάγει ισχυρότερους περιορισμούς στις απαιτήσεις δεδομένων που μπορούν να ζητούν μεγάλες επιχειρήσεις από μικρότερους προμηθευτές τους μέσω της λεγόμενης «αλυσίδας αξίας» (value chain cap). Στόχος είναι να αποτραπεί το φαινόμενο όπου μεγάλες εισηγμένες εταιρείες μεταφέρουν έμμεσα το βάρος συμμόρφωσης σε μικρές επιχειρήσεις που τυπικά δεν υπάγονται στην Οδηγία για την Υποβολή Εκθέσεων Βιωσιμότητας από Επιχειρήσεις (CSRD).
Στο επεξηγηματικό σημείωμα που συνόδευσε τα σχέδια των προτύπων, η Επιτροπή αναφέρει ότι το νέο εθελοντικό πρότυπο αναφοράς βιωσιμότητας για ΜμΕ σχεδιάστηκε ακριβώς για να λειτουργήσει ως «ανώτατο όριο» πληροφοριών που μπορούν να ζητούνται από μικρότερους συνεργάτες και προμηθευτές.
Η Κομισιόν επιδιώκει επίσης να μειώσει τις επικαλύψεις ανάμεσα στα Ευρωπαϊκά Πρότυπα Αναφοράς Βιωσιμότητας (ESRS) και άλλες ευρωπαϊκές νομοθεσίες, όπως ο κανονισμός SFDR για τις χρηματοπιστωτικές αγορές και η ευρωπαϊκή ταξινομία βιώσιμων επενδύσεων (Taxonomy Framework) για τις πράσινες επενδύσεις.
Η πίεση της ανταγωνιστικότητας αλλάζει την ευρωπαϊκή προσέγγιση στο ESG
Τα τελευταία δύο χρόνια, η ευρωπαϊκή βιομηχανία έχει βρεθεί αντιμέτωπη με συνδυασμό υψηλών τιμών ενέργειας, αυξημένου κόστους χρηματοδότησης και πιέσεων από ΗΠΑ και Κίνα σε επενδύσεις καθαρής τεχνολογίας.
Υπό αυτές τις συνθήκες, οι Βρυξέλλες φαίνεται να επαναξιολογούν την ισορροπία ανάμεσα στην πράσινη μετάβαση και στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής παραγωγής. Το λεγόμενο "Omnibus simplification package", στο οποίο εντάσσονται και τα νέα Ευρωπαϊκά Πρότυπα Αναφοράς Βιωσιμότητας (ESRS), αποτελεί ουσιαστικά προσπάθεια περιορισμού του κανονιστικού βάρους που συσσωρεύτηκε τα τελευταία χρόνια γύρω από ESG, taxonomy, due diligence και βιώσιμη χρηματοδότηση.
Παρά τη χαλάρωση, η ΕΕ επιμένει ότι δεν εγκαταλείπει τους βασικούς στόχους διαφάνειας. Ωστόσο, περιβαλλοντικές οργανώσεις και τμήμα της επενδυτικής κοινότητας εκφράζουν ήδη ανησυχίες ότι οι συνεχείς εξαιρέσεις και οι περικοπές στις υποχρεωτικές γνωστοποιήσεις μπορεί να οδηγήσουν σε ασθενέστερη εποπτεία ESG και σε δυσκολότερη σύγκριση των επιδόσεων μεταξύ επιχειρήσεων.
Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στη δημόσια διαβούλευση που βρίσκεται σε εξέλιξη. Μετά την ολοκλήρωσή της στις 3 Ιουνίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να προχωρήσει στην τελική υιοθέτηση των αναθεωρημένων standards μέσα στο δεύτερο τρίμηνο του 2026, κλείνοντας έναν από τους πιο αμφιλεγόμενους κύκλους διαπραγμάτευσης γύρω από το ESG framework της Ευρώπης.
