Σε ξέφρενο ράλι έχει οδηγήσει τις τραπεζικές μετοχές το «δώρο» που αποφάσισε να κάνει στις ελληνικές τράπεζες η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η ΕΚΤ ξεκίνησε από την Πέμπτη, στο πλαίσιο των αποφάσεων που είχε ανακοινώσει ο πρόεδρος της Mario Draghi στις 10 Μαρτίου, να αγοράζει ομόλογα εκδόσεως ΕFSF τα οποία διακρατούν οι ελληνικές τράπεζες στο χαρτοφυλάκιο  τους.

Όπως ανέφεραν στο insider.gr κορυφαίες πηγές της Τράπεζας της Ελλάδος, πρόκειται για μια αρκετά σημαντική εξέλιξη στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα, ενώ κορυφαίο στέλεχος συστημικής τράπεζας τόνισε ότι η εξέλιξη αυτή θα φέρει όφελος δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ στην κερδοφορία των τραπεζών μέσα στο 2016 και συνολικά αναμένεται να ξεπεράσει τα 500 εκατ. ευρώ. Και αυτό γιατί οι τιμές των ομολόγων αυτών έχουν αυξηθεί το τελευταίο διάστημα, με αποτέλεσμα η πώληση τους στην ΕΚΤ να δημιουργεί κεφαλαιακό κέρδος για τις ελληνικές τράπεζες.

Η σχετική απόφαση  της ΕΚΤ προέβλεπε ότι στο πλαίσιο της επέκτασης του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης (QE), η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα μπορούσε να αγοράσει και ομόλογα που έχουν εκδώσει μεγάλοι διεθνείς οργανισμοί - όπως ο EFSF - αλλά και οι Δήμοι.

Ήδη τα ομόλογα αυτά, η αξία των οποίων υπολογίζεται στα 35 - 37,2 δισ. ευρώ, οι ελληνικές τράπεζες τα έχουν τοποθετήσει στην ΕΚΤ ως εγγύηση (collateral) προκειμένου να τροφοδοτηθούν με ρευστότητα και έτσι να καλύψουν το χρηματοδοτικό τους κενό, δηλαδή το έλλειμμα που προκύπτει από τη διαφορά του συνόλου ενεργητικού- υποχρεώσεων. Το χρηματοδοτικό αυτό κενό στο τέλος Μαρτίου είχε φθάσει τα 101,5 δισ. ευρω και καλύπτονταν εν μέρει από τον μηχανισμό έκτακτης ρευστότητας (ELA) κατά περίπου 66 δισ. ευρω, ενώ τα υπόλοιπα 35,3 δισ. ευρω τα καλύπτει η ΕΚΤ απευθείας.

Όπως εξηγούν στο insider.gr κορυφαία τραπεζικά στελέχη, η απόφαση Draghi προβλέπει ότι η ΕΚΤ θα αγοράσει έως και το 50% των ομολόγων αυτών σε διάστημα 12 μηνών. Δηλαδή συνολικά θα αγοράσει περίπου 18,6 δισ. ευρώ. Με δεδομένο ότι το κέρδος για τις ελληνικές τράπεζες υπολογίζεται περίπου στο 3% -με βάση τις σημερινές τιμές αγοράς- προκύπτει όφελος της τάξης των 560 εκατ. ευρώ περίπου, «σπασμένο» μέσα στο επόμενο 12μηνο. Επιπλέον, όπως εξηγούν τα ίδια στελέχη, αν επιτραπεί στης ελληνικές τράπεζες να αναπροσαρμόσουν λογιστικά την αξία και των υπολοίπων ομολόγων του EFSF που κατέχουν, το όφελος διπλασιάζεται. Εντούτοις, γι' αυτό θα χρειαστεί η σύμφωνη γνώμη των ρυθμιστικών αρχών και των ορκοτών λογιστών. 

Αυτά λοιπόν τα 35,3 δισ. ευρώ οι ελληνικές τράπεζες τα έχουν αντλήσει με σχεδόν μηδενικό επιτόκιο από την ΕΚΤ χρησιμοποιώντας ως ενέχυρο τα ομόλογα του EFSF. Όταν πουλήσουν μέρος των ομολόγων αυτών, η ΕΚΤ αναγκαστικά θα μειώσει τη ρευστότητα που τους έχει χορηγήσει η οποία όμως θα «υποκατασταθεί» από τα έσοδα που θα προκύψουν από την πώληση. Όμως με έσοδα αυτά αναγκαστικά οι τράπεζες θα αποπληρώσουν το αντίστοιχο ποσό που  οφείλουν  στην ΕΚΤ μία που δεν μπορούν να χορηγήσουν πρόσθετα δάνεια μέχρι να «επιστρέψουν οι καταθέσεις». Με άλλα λόγια, οι τράπεζες θα μειώσουν ισόποσα τα περιουσιακά τους στοιχεία και τις υποχρεώσεις τους προς την ΕΚΤ, αποκομίζοντας την υπεραξία ανάμεσα στην τιμή που αγόρασαν τα ομόλογα και αυτή που τα πωλούν στην ΕΚΤ. 

Στον αντίποδα, και καθώς δεν έχουν στη διάθεσή τους άλλα περιουσιακά στοιχεία που μπορούν να δώσουν ως ενέχυρα στην ΕΚΤ, οι ελληνικές τράπεζες χάνουν πρόσβαση στην επιπλέον ρευστότητα, η οποία όμως, όπως αναφέρουν τραπεζικά στελέχη, δεν τους είναι απαραίτητη στην τρέχουσα συγκυρία και τουλάχιστον μέχρι να ξεκαθαρίσει το πολιτικό τοπίο.