Πριν από περίπου 150 χρόνια, σχεδόν κάθε υλικό που συναντιόταν σε μια κατοικία προερχόταν αποκλειστικά από το διπλανό δάσος. Μέχρι και τη δεκαετία του 1960, καθώς ο κόσμος άρχισε να αναπτύσσεται, μια μέση αμερικανική κατοικία συγκέντρωνε περί τα 20 διαφορετικά υλικά στο εσωτερικό της. Πλέον, ο αριθμός αυτός έχει πολλαπλασιαστεί και τα λεγόμενα «σπάνια μέταλλα» βρίσκονται σχεδόν παντού. 

Φως στη στενή σχέση εξάρτησης ανάμεσα στην παγκόσμια οικονομία και τα σπάνια μέταλλα επιχειρεί να ρίξει ο David Abraham, στρατηγικός αναλυτής, αρμόδιος για τον κλάδο των πρώτων υλών, μέσω άρθρου του στη στήλη Bloomberg View. Έχοντας θητεύσει στους διαδρόμους των τμημάτων commodities μεγάλων επενδυτικών τραπεζών, όπως η RBS και η Lehman Brothers, ο Abraham μοιάζει ο καθ’ ύλην αρμόδιος να απαντήσει στο εξής ερώτημα: Πώς εξηγείται η αύξηση της εξάρτησης του πλανήτη από τα σπάνια μέταλλα. 

Όταν τα σπάνια μέταλλα άρχισαν να γίνονται απαραίτητα

Μέσα σε αυτό το ταχέως αναπτυσσόμενο – και ιδιαίτερα ευμετάβλητο – περιβάλλον, η εξάρτηση από τα σπάνια μέταλλα έγινε γρήγορα αντιληπτή, με τα περισσότερα από αυτά να ανακαλύπτονται και να γίνονται γνωστά μόλις τον περασμένο αιώνα.

Σπάνια μέταλλα, όπως το γάλλιο και το ίνδιο έκαναν την εμφάνισή τους στους κλάδους των πρώτων υλών και μεταλλευμάτων, διεκδικώντας με αξιώσεις ένα πολύ σημαντικό μερίδιο αγοράς. Στην κατεύθυνση αυτή καθοριστικός είναι ο ρόλος που έχει διαδραματίσει η τεχνολογία, ενώ ακολουθεί και η αγοραστική δύναμη των πολιτών.

Πώς μεταφράζεται αυτό; Είναι ενδεικτικό πως από τη δεκαετία του 1980 μέχρι και σήμερα, οι μεταλλουργικές εταιρείες έχουν παράξει σχεδόν τέσσερις φορές περισσότερα σπάνια μέταλλα σε σχέση με το παρελθόν.

Η περίπτωση των smartphones

Αξίζει να σκεφτεί κανείς το πώς παράγεται… ένα smartphone για να αντιληφθεί την κυριαρχία των σπάνιων μετάλλων. Γιατί όμως ένα smartphone; Γιατί έχει δημιουργηθεί από ένα συνδυασμό μετάλλων, τόσο μεγάλο που κανείς δεν μπορεί να αντιληφθεί.

Για παράδειγμα, ένα smartphone τεχνολογίας 4G χρησιμοποιεί  έξι έως 10 φορές περισσότερο γάλλιο από ότι χρησιμοποιήθηκε από κάθε άλλο, παλαιότερης τεχνολογίας, κινητό, τα προηγούμενα χρόνια. Μπορεί εύκολα να αντιληφθεί κανείς τι σημαίνει αυτό, αν αναλογιστεί πως μέχρι το 2017 ο κόσμος θα έχει κατακλυστεί από 1,5 δισεκατομμύριο smartphones! Δεν είναι όμως μόνο τα smartphones που μπορούν να επιβεβαιώσουν τη δυναμική αύξησης της χρήσης σπάνιων μετάλλων.

Ποιος γνωρίζει ότι για την κατασκευή μιας ηλεκτρονικής οδοντόβουρτσας απαιτούνται 35 διαφορετικοί τύποι σπάνιων μετάλλων! Πώς θα μπορούσε να λέγεται όλη αυτή η διαδικασία; Γιατί όχι… «ηλεκτρονικοποίηση» των απλών προϊόντων που πλέον εμπεριέχουν σπάνια μέταλλα.

Kίνδυνος εξάντλησης των αποθεμάτων

Καθώς όμως τα σπάνια μέταλλα καθίστανται ολοένα και πιο απαραίτητα, την ίδια ώρα αυξάνονται και οι μελέτες που κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για μεγάλες ελλείψεις, αρχής γενομένης μάλιστα από την επόμενη δεκαετία.

Πρόσφατη έρευνα της Αμερικανικής Ένωσης Χημικών αποκαλύπτει πως σε σύνολο 94 σπάνιων μετάλλων, τα 44 βρίσκονται αντιμέτωπα με τον κίνδυνο εξάντλησης των αποθεμάτων τους!

Η βασική ωστόσο ανησυχία δεν έγκειται στην εξάντληση των πρώτων υλών, καθώς μεγαλύτερο είναι το κακό που δημιουργεί η απουσία επενδύσεων για την αποτελεσματική είσοδο των σπάνιων μετάλλων στην αγορά. Αυτή θα πρέπει να είναι και η νούμερο ένα προτεραιότητα για το άμεσο μέλλον…