Η ισότιμη εκπροσώπηση, οι αόρατοι φραγμοί στην επαγγελματική εξέλιξη, η γονεϊκότητα, η μισθολογική διαφάνεια και η θέση των γυναικών στην ιστορία, την εργασία και τον πολιτισμό βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης, στο πλαίσιο του The Upfront Initiative, που πραγματοποιείται για 5η χρονιά στο Ωδείο Αθηνών.
Η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη αναφέρθηκε στη συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική και στους τρόπους με τους οποίους μπορεί να ενισχυθεί η ενεργός συμμετοχή των νέων στα κοινά. Η προσωπική της διαδρομή, είπε, επιβεβαιώνει ότι «δεν υπάρχει ιδανική στιγμή για να αναλάβει κανείς ευθύνες - υπάρχει στιγμή που συνέχεια μαθαίνεις». Παραδέχθηκε μάλιστα ότι «το πλήρωσα όταν τοποθετήθηκα για ένα πράγμα που δεν ήξερα», σημειώνοντας ότι «η εμπειρία και η γνώση αποκτώνται μέσα από τη συμμετοχή και όχι πριν από αυτήν».
Η ίδια στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της ενεργού συμμετοχής των νέων στα κοινά, επισημαίνοντας ότι «είναι εξαιρετικό να ασχοληθείς με τη γειτονιά σου, την κοινότητα, να προσπαθείς να κάνεις την αλλαγή εκεί» και ότι «μέσα από αυτή τη διαδικασία μπορείς να οραματιστείς, αν θέλεις, και την κεντρική σκηνή».
Αναφέρθηκε στον ρόλο της εκπαίδευσης στην καλλιέργεια της ισότητας και της συμπερίληψης, σημειώνοντας ότι μέσα από τα εργαστήρια δεξιοτήτων έχουν ενταχθεί θεματικές που αφορούν «την ενσυναίσθηση, τη σεξουαλική αγωγή, αλλά και ζητήματα συνεργασίας και αλληλεπίδρασης. Βλέπεις την ενδυνάμωση να έρχεται με έναν τρόπο ο οποίος είναι θαυματουργός, κυρίως στην πρωτοβάθμια». Χαρακτήρισε τα εργαστήρια δεξιοτήτων και τις δράσεις ενεργού πολίτη ως εργαλεία που περιλαμβάνουν «πολλά στοιχεία από αυτά τα οποία πιθανότατα θα συζητήσουμε ως ζητούμενα σήμερα», ενώ επισήμανε ότι «απαιτούνται ακόμη η οριζόντια και υποχρεωτική διάσταση, η επικαιροποίηση του περιεχομένου και η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών».
Υπογράμμισε ότι έχει δει στην πράξη «άξιους και εμπνευσμένους καθηγητές μέσα στη σχολική πραγματικότητα που έχουν μετουσιώσει όλη αυτή την πράξη σε ένα εργαστήριο δημοκρατίας».
Ακολούθησε η παρέμβαση της Αθανασίας Ελένης Ζελενίτσα, Director of People & Culture στην Campeón Gaming, η οποία παρουσίασε στοιχεία για τη γυναικεία εκπροσώπηση στους χώρους λήψης αποφάσεων. Όπως ανέφερε, οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται τόσο στα διοικητικά συμβούλια όσο και στις ανώτερες διοικητικές θέσεις, γεγονός που δείχνει ότι η ισότητα παραμένει ζητούμενο. Υποστήριξε ότι «πολλές γυναίκες εξακολουθούν να μεγαλώνουν σε περιβάλλοντα που δεν ενθαρρύνουν τη διεκδίκηση και την ανάληψη ηγετικών ρόλων. Βλέπουμε τις γυναίκες να διστάζουν πολύ περισσότερο να διεκδικήσουν αυτούς τους ρόλους», ενώ πρόσθεσε ότι «πολλές φορές καταναλώνουν όλη τους την ενέργεια στο να αποδείξουν γιατί βρίσκονται εκεί». Τόνισε ακόμη ότι «απαιτείται αλλαγή νοοτροπίας αλλά και ουσιαστική στήριξη από τις ίδιες τις επιχειρήσεις».
Στη συνέχεια, η Σκηνοθέτις, Μάρθα Μπουζιούρη μίλησε για τη δική της επαγγελματική διαδρομή στον χώρο του θεάτρου και για την ανάγκη δημιουργίας διαφορετικών μοντέλων ηγεσίας και συνεργασίας. Είπε ότι οδηγήθηκε στη σκηνοθεσία από την ανάγκη να αφηγηθεί ιστορίες που δεν έβρισκαν χώρο στις κυρίαρχες αφηγήσεις: «Ένιωσα την ανάγκη πολύ νωρίς να πω ιστορίες που με αφορούσαν προσωπικά». Εξήγησε ότι επέλεξε να δημιουργήσει τη δική της θεατρική εταιρεία ώστε να δοκιμάσει στην πράξη ένα διαφορετικό εργασιακό οικοσύστημα. Αναφερόμενη στις εξελίξεις των τελευταίων ετών, τόνισε ότι το ελληνικό «Me Too» συνέβαλε αποφασιστικά στο να ανοίξει η συζήτηση γύρω από τις έμφυλες σχέσεις εξουσίας. «Δεν δημιούργησε ορατότητα μόνο για μεμονωμένα περιστατικά κακοποίησης, αλλά έφερε στο προσκήνιο την κανονικοποίηση της εξουσίας με έμφυλους όρους».
Η Ιστορικός Τασούλα Βερβενιώτη προσέγγισε το θέμα από τη σκοπιά της ιστορικής μνήμης και της αορατότητας των γυναικών στις κυρίαρχες αφηγήσεις. Όπως υπογράμμισε, «η ιστορία γράφεται κυρίως μέσα από τα αρχεία που αφήνουν πίσω τους οι φορείς εξουσίας, γεγονός που καθιστά δυσκολότερη την ανάδειξη της γυναικείας παρουσίας». «Η αορατότητα είναι απόλυτη», σημείωσε, περιγράφοντας την πολυετή έρευνά της για τις γυναίκες της Εθνικής Αντίστασης. Στάθηκε δε στη σημασία της προφορικής ιστορίας, επισημαίνοντας ότι «η προφορική μαρτυρία μάς δίνει πράγματα που τα αρχεία δεν μπορούν να μας δώσουν» και ότι «η συλλογική μνήμη αποτελεί απαραίτητο εργαλείο για την κατανόηση του παρελθόντος και τη διαμόρφωση του μέλλοντος».
Από την πλευρά της, η Αθηνά Σταύρου, HR Director της MSD σε Ελλάδα, Κύπρο και Μάλτα, εστίασε στις προκλήσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στον χώρο εργασίας, ιδιαίτερα γύρω από τη γονεϊκότητα και τις αμοιβές. «Η φροντίδα των παιδιών εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται κυρίως ως γυναικεία ευθύνη», είπε και υποστήριξε ότι «η γονεϊκότητα πρέπει να αφορά εξίσου άνδρες και γυναίκες», ενώ υπογράμμισε ότι «χρειάζεται να αναγνωρίσουμε τη γονεϊκότητα και στους μπαμπάδες». Αναφερόμενη στη νέα ευρωπαϊκή οδηγία για τη μισθολογική διαφάνεια, σημείωσε ότι αυτή θα συμβάλει στο να ανοίξει ένας πιο ουσιαστικός διάλογος γύρω από τις αμοιβές και τις επαγγελματικές προοπτικές. Κατέληξε λέγοντας ότι «η ύπαρξη μηχανισμών ελέγχου είναι κρίσιμη για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων».
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Κατερίνα Γριβάκη, Tax & Legal Services People Partner & Inclusion & Diversity Leader, της PwC, η οποία αναφέρθηκε στην εξέλιξη των πολιτικών Diversity, Equity & Inclusion (DEI) τα τελευταία χρόνια. «Οι επιχειρήσεις εμφανίζονται πλέον πιο ώριμες και πιο πρόθυμες να επενδύσουν σε τέτοιες πολιτικές, ωστόσο η συζήτηση μετατοπίζεται πλέον από τις διακηρύξεις στα μετρήσιμα αποτελέσματα», είπε και πρόσθεσε: «Δεν μας ενδιαφέρει μόνο πόσοι και ποιοι κάθονται στο τραπέζι, αλλά και ποιοι ακούγονται σε ένα τραπέζι». Αναφερόμενη στην επιστροφή των γυναικών από την άδεια μητρότητας, στάθηκε στο φαινόμενο του «motherhood penalty», επισημαίνοντας ότι «πολλές ανισότητες προκύπτουν όχι απαραίτητα από πρόθεση αλλά από βαθιά ριζωμένες προκαταλήψεις και πρακτικές». «Το πιο κρίσιμο είναι το πώς διασφαλίζει ένας οργανισμός την ομαλή επιστροφή μιας μητέρας», υπογράμμισε, ενώ τόνισε τη σημασία της λογοδοσίας, της εκπαίδευσης των στελεχών και της δημιουργίας κουλτούρας ασφάλειας μέσα στους οργανισμούς.
Τη συζήτηση συντόνισε η Δικηγόρος και Δημοσιογράφος Λασκαρίνα Λιακάκου.
