Τα πρώτα επίσημα δεδομένα, που θα αποτυπώνουν το πλήγμα που προκάλεσε τον Μάρτιο ο πόλεμος στην οικονομία, αναμένονται, αλλά είναι ήδη ξεκάθαρο πως οι τριγμοί είναι εδώ. Η κρίση έχει φτάσει στην ελληνική αγορά και κοινωνία προς το παρόν με επίκεντρο τις τιμές ενέργειας. Γι' αυτό άλλωστε και δρομολογείται τις επόμενες ημέρες ένα ακόμη κύμα κυβερνητικών παρεμβάσεων στήριξης.
Ωστόσο, όταν εισέρχεται μία οικονομία σε μία τέτοια μεγάλη δίνη, πρώτα κοιτάς τη «μεγάλη εικόνα»: Πόσες είναι οι άμυνές της, πόσο ανθεκτική είναι. Μία απόδειξη ισχυρής ευστάθειας της οικονομίας ήρθε προ ημερών με την αναγγελία από τον ΟΔΔΗΧ πως προχωρά ταχύτερα φέτος (τον Ιούνιο και όχι τον Δεκέμβριο) σε μία ακόμη ετήσια κίνηση πρόωρης αποπληρωμής των ακριβών δανείων του 1ου μνημονίου (Greek Loan Facility - GLF). Ο λόγος για μία κίνηση που προφανώς βοηθά τη καμπύλη χρέους, αλλά κυρίως μεταφέρει προς τα «έξω» το μήνυμα μίας οικονομίας που μπορεί να τα βγάλει πέρα σε δύσκολους καιρούς. Για το λόγο αυτό, σύμφωνα με πληροφορίες, η αποπληρωμή των 7 δισ. ευρώ θα διανεμηθεί σε 4 έτη (για το μισό του 2029, το 2033, το 2034 και το μισό του 2035).
Η Ελλάδα λοιπόν αυτή τη φορά δεν είναι ο πιο αδύναμος κρίκος της νέας κρίσης: Με διαθέσιμα 40,9 δισ. ευρώ μπορεί (αν υπάρχει φουρτούνα στις αγορές), να τα βγάλει πέρα φέτος με τα αποθέματα που έχει, χωρίς νέα έκδοση ομολόγου. Αν μάλιστα πάει καλά και το Ταμείο Ανάκαμψης, τότε και θα έρθουν οι δόσεις που συνδέονται με αυτό (ενισχύοντας τα διαθέσιμα), αλλά θα γίνουν και όλες οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις (δημιουργώντας και μια επιπλέον ασπίδα άμυνας για το ΑΕΠ).
Το ΑΕΠ και ο πληθωρισμός
Η Τράπεζα της Ελλάδος την προηγούμενη Παρασκευή προέβη σε μία πρώτη αναθεώρηση των προβλέψεών για την ανάπτυξη φέτος (αντί για άνοδο ΑΕΠ κατά 2,1% εκτιμά πλέον 1,9%) συνυπολογίζοντας τη ζημιά που έχει ήδη γίνει από τον πόλεμο που είναι σε εξέλιξη. Ακόμα και αν τελειώσει άμεσα, θα αφήσει τα σημάδια του αφού δεν θα συνεπάγεται αυτόματη ομαλοποίηση της ενεργειακής αγοράς. Προφανώς εναλλακτικά σενάρια ξεδιπλώνονται και είναι πιο «γκρίζα».
Ωστόσο, η πρόβλεψη που αλλάζει εκθετικά είναι αυτή για τον πληθωρισμό. Το ίδιο (ήπιο) σενάριο της ΤτΕ υπολογίζει τον γενικό δείκτη στο 3,1% φέτος, έναντι πρόβλεψης για δείκτη στο 2,1% τον Ιανουάριο. Δηλαδή βλέπει ήδη ταχύτερη κατά 1% άνοδο τιμών! Το ζήτημα είναι πως η Ελλάδα μπαίνει στη νέα κρίση με τον πληθωρισμό να τρέχει ταχύτερα τον Φεβρουάριο σε σχέση με το μέσο όρο της Ευρωζώνης, τόσο σε επίπεδο γενικού δείκτη όσο και σε επίπεδο δομικού πληθωρισμού (άνοδος 3,1% για τον γενικό δείκτη και 3,5% για το δομικό στην Ελλάδα, έναντι 2,2% και 2,4% στην Ευρωζώνη αντίστοιχα. Η ΕΚΤ στο δυσμενές σενάριο εκτιμά πληθωρισμό στην Ευρωζώνη 4,4% φέτος κάτι που στην Ελλάδα (αν αυτή η ψαλίδα διατηρηθεί), οδηγεί σε αρκετά πιο υψηλή άνοδο, με ότι σημαίνει αυτό για την ευστάθεια της κοινωνίας, για το διαθέσιμο εισόδημα αλλά και για την εσωτερική κατανάλωση.
Οι τιμές λοιπόν είναι το πιο βασικό «τρωτό» σημείο της ελληνικής οικονομίας. Είναι όμως και το νέο μεγάλο στοίχημα στο οικονομικό πεδίο σε αυτή τη νέα κρίση. Και τούτο γιατί οι πληθωριστικές πιέσεις προφανώς σχετίζονται με τον πόλεμο και την νέα ενεργειακή κρίση αλλά υπάρχει και «εσωτερικό» μέτωπο ανατιμήσεων και κερδοσκοπίας το οποίο μπορεί και πρέπει να ελεγχθεί. Με την έννοια της θωράκισης της αγοράς, της επιτάχυνσης των τομών που θα ενισχύσουν τον ανταγωνισμό, της λήψης μέτρων που θα συγκρατήσουν τα κόστη, το περιθώριο κέρδους και τις τιμές από την παραγωγή έως το «ράφι».
Είναι πιο σημαντικό αυτές τις ημέρες να αναληφθεί κάθε δυνατή δράση «πρόληψης» και θωράκισης από τις ανατιμήσεις και την κερδοσκοπία. Είναι πιο σημαντικό ακόμη και από το να ξεδιπλωθεί το πακέτο των μέτρων στήριξης στο οποίο πέφτουν τα «φώτα». Γιατί προφανώς υπάρχουν πεδία που χρήζουν άμεσης στήριξης/παρέμβασης, αλλά δεν έχουμε ακόμη την «μεγάλη εικόνα», δεν ξέρουμε ούτε με τι έχουμε να κάνουμε (πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος και τι ένταση θα έχει), ούτε πόσα πραγματικά εργαλεία θα δοθούν από την ΕΕ για στήριξη.
Όπως αναγκαίο είναι να θωρακισθεί η οικονομία και η κοινωνία και από όλα τα άλλα «τρωτά» σημεία που ακόμη υπάρχουν και εγκυμονούν παράλληλους κινδύνους που πρέπει να εξαλειφθούν. Η ΤτΕ στους κινδύνους (πέραν του πολέμου και της ακρίβειας) καταγράφει και την πιθανότητα για χαμηλότερη από την αναμενόμενη απορρόφηση και αξιοποίηση των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης, αλλά και μία βραδύτερη από την αναμενόμενη εφαρμογή των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων, με αρνητικές επιπτώσεις στην παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας.
Γι' αυτό και το σχέδιο αναθεώρησης του Ταμείου Ανάκαμψης, που συμφωνήθηκε προ ημερών στην Αθήνα με τους δανειστές, πρέπει να πετύχει. Γι' αυτό και όποια μεταρρύθμιση και επένδυση είναι στο δρόμο πρέπει πρέπει να επιταχυνθεί. Για να παραμείνει η οικονομία (και η κοινωνία) ανθεκτική…
