Πώς θα ξετυλιχθεί η σύρραξη και πόσο θα διαρκέσει; Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις και πόσο θα επηρεαστεί η ναυτιλία, ο τουρισμός, η ανάπτυξη γενικότερα; Οι αναλύσεις και τα σενάρια πληθαίνουν αλλά το γεγονός είναι πως ζούμε σε μία ταραγμένη γειτονιά με μεγάλες γεωπολιτικές εντάσεις και κινδύνους. Το ξέρουμε αυτό. Όπως ξέρουμε επίσης ότι, ως χώρα, έχουμε μεγάλη ευπάθεια και σε άλλα «δεινά» όπως σε κλιματικές καταστροφές ή στην ενεργειακή κρίση.
Είναι προφανές πως θέλουμε ειρήνη, ασφάλεια και ευημερία. Η ευημερία ωστόσο συνεπάγεται και οικονομική ευμάρεια. Για μία ακόμα φορά λοιπόν (προς το παρόν μόνο μέσω σεναρίων και όχι πραγμάτωσης), βλέπουμε πόσο πολύ μπορεί να μας επηρεάσει μία κρίση αν δεν έχουμε διασφαλίσει τη διάχυση κινδύνου, αν δεν έχουμε δηλαδή αναπτύξει αντισώματα και εναλλακτικές. Το ζήσαμε και στο πρόσφατο παρελθόν άλλωστε με την πανδημία..
Η «μονοκαλλιέργεια» του τουρισμού και της ναυτιλίας (η τελευταία δεν φαίνεται τόσο πολύ στην τσέπη των πολλών, αλλά ισχυροποιεί την οικονομία), δείχνει και πάλι τις ευαλωτότητές μας. Η νέα αυτή κρίση φέρνει ξανά στο επίκεντρο και ανάγκη για αλλαγή παραγωγικού μοντέλου. Ο λόγος για μία διαδικασία που ακούγεται ξανά και ξανά και πρέπει να γίνει πράξη. Έχουν γίνει προσπάθειες, έχουν γίνει βήματα, αλλά σελίδα δεν έχουμε αλλάξει. Συνεχίζουμε να μην παράγουμε, αλλά κυρίως να εισάγουμε. Συνεχίζουμε να έχουμε ελλειμματικό εμπορικό ισοζύγιο και να το αντισταθμίζουμε -μερικώς μόνο- «εισάγοντας» τουρίστες.
Η ευθύνη για την αλλαγή ανήκει σε όλους, από την πολιτεία και τους φορείς έως τον επιχειρηματικό κόσμο. Η αλλαγή μοντέλου είναι μία συλλογική διαδικασία που πρέπει να καλύψει, από τον πρωτογενή τομέα (που έχει μάθει να ζει με τα πλουσιαπάροχα κονδύλια της ΚΑΠ χωρίς στρατηγική και όραμα προσαρμογής στην νέα πραγματικότητα), έως τον τουρισμό (που πρέπει να ξεφύγει από τα «εύκολα» επενδύοντας σε μία βιώσιμη στρατηγική ανάπτυξης) και τη μεταποίηση (που πρέπει να αδράξει τις ευκαιρίες που ανοίγει η ψηφιακή εποχή και οι νέες στρατηγικές της ΕΕ).
Η ανάγκη διάχυσης κινδύνου είναι επιτακτική και τα «εργαλεία» υπάρχουν. Ας τα χρησιμοποιήσουμε όσο είναι καιρός γιατί, ανεξάρτητα από την τροπή που θα έχει το μέτωπο στη Μέση Ανατολή, οι κίνδυνοι είναι πολλοί και δεν θα εκλείψουν.
