Λέμε πως «η τέχνη αποτελεί τροφή για το μυαλό» και πως «είναι θεραπευτική», με αυτές τις φράσεις να κρύβουν μέσα τους περισσότερη αλήθεια από όση μπορούμε να φανταστούμε, καθώς μια νέα έρευνα φανερώνει πως η τέχνη είναι ένα είδος ελιξιρίου νεότητας.
Συγκεκριμένα, μέσα από την τακτική ενασχόληση με καλλιτεχνικές δραστηριότητες, όπως το διάβασμα, η ακρόαση μουσικής, η επίσκεψη σε γκαλερί μουσεία, θέατρα και κινηματογράφους, επιβραδύνεται ο ρυθμός βιολογικής γήρανσης, όπως έδειξαν τα ευρήματα μελέτης του University College London (UCL) με την επιβράδυνση του ρυθμού γήρανσης να είναι συγκρίσιμη με αυτή που προσφέρει η τακτική άσκηση.
Η γήρανση μπορεί να επιβραδυνθεί έως και 4%
Η νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Innovation in Aging», εξέτασε τα δεδομένα αιματολογικών εξετάσεων 3.556 ενηλίκων στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι ερευνητές συνέκριναν την καλλιτεχνική και πολιτιστική ενασχόληση των συμμετεχόντων με χημικές αλλαγές στο DNA που επηρεάζουν τη βιολογική γήρανση χωρίς να αλλοιώνουν τον γενετικό κώδικα.
Η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι όσοι ασχολούνταν με τέχνες και πολιτιστικές δραστηριότητες πιο συχνά, φάνηκαν να έχουν βραδύτερο ρυθμό γήρανσης και νεότερη βιολογική ηλικία, όπως υποδηλώνουν οι αλλαγές στο DNA. Τα αποτελέσματα ήταν συγκρίσιμα με αυτά που παρατηρήθηκαν με την άσκηση. Σ
υγκεκριμένα, τα άτομα που ασχολούνταν με καλλιτεχνικές δραστηριότητες τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα φάνηκαν να γερνούν 4% πιο αργά από εκείνα που σπάνια ασχολούνταν με τις τέχνες. Παρεμπιπτόντως το ίδιο ισχύει με εκείνους που ασκούνται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα σε σύγκριση με εκείνους που δεν ασκούνται καθόλου.
Ομάδα ερευνητών με μεγάλη εμπειρία
Η μελέτη συντονίστηκε από την καθηγήτρια Ντέιζι Φάνκουρτ και την ομάδα της στο UCL που διερευνούν τους δεσμούς μεταξύ των τεχνών και της υγείας εδώ και μια δεκαετία. Η καθηγήτρια Φάνκουρτ κατέχει την Έδρα της UNESCO στις Τέχνες και την Παγκόσμια Υγεία και διατελεί Διευθύντρια ενός Συνεργαζόμενου Κέντρου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για τις Τέχνες και την Υγεία στο Πανεπιστήμιο UCL. Η μελέτη της χρηματοδοτήθηκε από τον Οργανισμό UK Research and Innovation (UKRI) και τον Παγκόσμιο Φιλανθρωπικό Οργανισμό Wellcome Trust.
Τι είπαν οι ειδικοί
Η επικεφαλής συγγραφέας, καθηγήτρια Ντάιζι Φάνκουρτ (Daisy Fancourt) από το Ινστιτούτο Επιδημιολογίας και Φροντίδας Υγείας του UCL, δήλωσε: «Αυτά τα αποτελέσματα καταδεικνύουν τον αντίκτυπο των τεχνών στην υγεία σε βιολογικό επίπεδο και παρέχουν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η ενασχόληση με τις τέχνες και τον πολιτισμό πρέπει να αναγνωρίζεται ως συμπεριφορά που προάγει την υγεία, με παρόμοιο τρόπο με την άσκηση. Η μελέτη μας υποδεικνύει επίσης ότι η ενασχόληση με μια ποικιλία καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων μπορεί να είναι ωφέλιμη καθώς όσο μεγαλύτερο είναι το εύρος των καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων, τόσο εντονότερη η επιβράδυνση της γήρανσης. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι κάθε δραστηριότητα έχει διαφορετικά συστατικά που βοηθούν στην υγεία, όπως η σωματική, γνωστική, συναισθηματική ή κοινωνική διέγερση».
Ο επικεφαλής συγγραφέας Δρ. Φέιφεϊ Μπου (Feifei Bu) από το Ινστιτούτο Επιδημιολογίας και Φροντίδας Υγείας του UCL πρόσθεσε: «Η μελέτη μας παρέχει τις πρώτες ενδείξεις ότι η ενασχόληση με τις τέχνες και τον πολιτισμό συνδέεται με έναν βραδύτερο ρυθμό βιολογικής γήρανσης. Αυτό βασίζεται σε ένα αυξανόμενο σύνολο στοιχείων σχετικά με τον αντίκτυπο των τεχνών στην υγεία, με τις καλλιτεχνικές δραστηριότητες να έχουν αποδειχθεί ότι μειώνουν το άγχος, τη φλεγμονή και βελτιώνουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, όπως ακριβώς είναι γνωστό ότι κάνει και η άσκηση».
Πώς αναλύθηκαν τα αιματολογικά ευρήματα των συμμετεχόντων
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από ένα εθνικά αντιπροσωπευτικό δείγμα του οποίου τα δείγματα αίματος των συμμετεχόντων αναλύθηκαν για την εκτίμηση της βιολογικής ηλικίας και του ρυθμού γήρανσης.
Αυτό έγινε χρησιμοποιώντας επτά επιγενετικά «ρολόγια – τεστ που εξετάζουν τις αλλαγές στο DNA που σχετίζονται με την ηλικία (τη μεθυλίωση του DNA). Κάθε ένα από τα επτά «ρολόγια-τεστ» μέτρησε τη μεθυλίωση (όπου ένα μόριο μεθυλίου προσκολλάται σε ένα νουκλεοτίδιο) σε διαφορετικές θέσεις του γονιδιώματος.
Τα δύο νεότερα «ρολόγια-τεστ», το DunedinPoAm και το DunedinPACE, εκτιμούν τον ρυθμό γήρανσης, με μια βαθμολογία ταχύτερης γήρανσης να σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο ασθενειών που σχετίζονται με την ηλικία. Τόσο η συχνότητα όσο και η ποικιλομορφία της ενασχόλησης με τις τέχνες και η σωματική δραστηριότητα βρέθηκαν να συνδέονται με βραδύτερη γήρανση.
Για το «ρολόι-τεστ» DunedinPACE, η ενασχόληση με καλλιτεχνικές δραστηριότητες τουλάχιστον τρεις φορές τον χρόνο συνδέθηκε με 2% πιο αργή γήρανση, η μηνιαία ενασχόληση με 3% πιο αργή γήρανση και η εβδομαδιαία δραστηριότητα με 4% πιο αργό ρυθμό γήρανσης, σε σύγκριση με εκείνους που ασχολούνταν με τις τέχνες λιγότερο από τρεις φορές τον χρόνο.
Σε ένα άλλο «ρολόι-τεστ», το PhenoAge, το οποίο εκτιμά τη βιολογική ηλικία, τα άτομα που ασχολούνταν με τέχνες και πολιτιστικές δραστηριότητες τουλάχιστον εβδομαδιαίως ήταν κατά μέσο όρο ένα χρόνο νεότερα σε σύγκριση με εκείνα που σπάνια ασχολούνταν. Τα άτομα που ασκούνταν τουλάχιστον εβδομαδιαίως ήταν κατά μέσο όρο λίγο πάνω από μισό χρόνο νεότερα.
Ο διάσημος Ισπανός ζωγράφος Πάμπλο Πικάσο είπε πως «η τέχνη είναι ένα ψέμα που μας βοηθάει να ανακαλύψουμε την αλήθεια», ενώ ο Γερμανός φιλόσοφος Βόλφγκανγκ Γκαίτε πρόσθεσε πως «η επιστήμη και η τέχνη ανήκουν σε όλο τον κόσμο και μπροστά τους εξαφανίζονται όλα τα σύνορα». Ακόμα και τα ηλικιακά…
