Για 4η συνεχόμενη χρονιά αναμένονται σημαντικές διαδοχικές αυξήσεις στα ασφάλιστρα υγείας, με τις επιβαρύνσεις για τους ασφαλισμένους να μην είναι ομοιόμορφες και τις μεγαλύτερες αυξήσεις να αφορούν τα παλιά ισόβια ασφαλιστήρια ζωής/υγείας. Σύμφωνα με την Ένωση Καταναλωτών ΕΚΠΟΙΖΩ οι φετινές αυξήσεις θα υπερβούν το 10% και θα κυμανθούν έως και το 12%, ωστόσο, στη συνάντηση που είχε χθες ο υπ. Ανάπτυξης με το προεδρείο της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος, ο Τάκης Θεοδωρικάκος ξεκαθάρισε ότι οι όποιες αυξήσεις θα πρέπει να συγκρατηθούν σε χαμηλά επίπεδα.
Ειδικότερα, τόνισε πως δεν πρέπει να υπερβούν τις περσινές (7%-8%) και θα πρέπει να κινηθούν στα όρια του πληθωρισμού. Τα προηγούμενα χρόνια είχαν προηγηθεί αυξήσεις στα ασφάλιστρα υγείας της τάξης του 10% το 2023, έως και 15% το 2024 και έως 7,3% το 2025, όπου μετά από σωρεία αντιδράσεων από Ενώσεις Καταναλωτών και μεμονωμένους ασφαλισμένους για τη νέα επικείμενη αύξηση των ασφαλίστρων υγείας κατά 15%, ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος είχε παρέμβει από το βήμα της Βουλής δηλώνοντας πως «δεν είναι αποδεκτές αυξήσεις του 14,6%» και καλώντας τις ασφαλιστικές εταιρείες να προσαρμοστούν γιατί στην αντίθετη περίπτωση θα επέβαλε με Νόμο «ταβάνι».
Τελικώς, οι περσινές αυξήσεις κυμάνθηκαν περίπου από 6,9% έως 7,5%, με τον υπουργό Ανάπτυξης να ζητά την ίδια συγκράτηση για φέτος. Παράλληλα, η πρόσφατη απόφαση 2196/2025 του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) μετά την προσφυγή ασφαλιστικής εταιρίας για πρόστιμο που της επιβλήθηκε, οριστικοποίησε το πρόστιμο ανοίγοντας τον δρόμο και για άλλες προσφυγές στη Δικαιοσύνη.
Τι συνεπάγεται η απόφαση του ΣτΕ
Αναφορικά με την απόφαση του ΣτΕ, το δικαστικό θρίλερ ξεκίνησε πριν από χρόνια, όταν καταναλωτές και Ενώσεις Καταναλωτών έκαναν καταγγελία στην Γενική Γραμματεία Καταναλωτή του Υπ. Ανάπτυξης για καταχρηστικές (αδιαφανείς και αδικαιολόγητες) μονομερείς αυξήσεις στα ασφαλιστήρια υγείας τριών (αρχικά) ασφαλιστικών εταιριών. Το 2011 επιβλήθηκε πρόστιμο ύψους 2 εκατ. ευρώ σε 3 ασφαλιστικές εταιρίες, ενώ οι καταγγελίες συνεχίστηκαν συμπεριλαμβάνοντας και άλλες 2-3 ασφαλιστικές εταιρίες έως και το 2014.
Η πρώτη εταιρία που της επιβλήθηκε πρόστιμο ύψους 600.000 ευρώ προσέφυγε στο ΣτΕ για την αναίρεσή του. Το ΣτΕ μείωσε το πρόστιμο περίπου στις 300.000 ευρώ αλλά δεν το διέγραψε, κρίνοντας πως οι μονομερείς ετήσιες αναπροσαρμογές στα ασφαλιστήρια υγείας πρέπει να είναι δικαιολογημένες και διαφανείς, ο καταναλωτής να ενημερώνεται πλήρως και να γνωρίζει τις οικονομικές συνέπειες πριν την υπογραφή του συμβολαίου, καθώς και να έχει πρόσβαση σε όλα τα δεδομένα πριν την υπογραφή και κατά τη διάρκεια της ισχύος του συμβολαίου.
Επιβολή 1ου προστίμου για καταχρηστική αύξηση ασφαλίστρων το 2011
Το πρόβλημα των διαδοχικών αυξήσεων στα ασφαλιστήρια υγείας δεν είναι καινούριο και δεν είναι αμιγώς ελληνικό. Στην Ελλάδα ξεκίνησε από τα ισόβια ασφαλιστήρια ζωής (που περιλαμβάνουν καλύψεις υγείας), όπου υπάρχουν ρήτρες και δεν μπορούν να εξαιρεθούν τα προοδευτικά αυξημένα κόστη των νοσηλειών και οι τιμές που διαμορφώνει στην αγορά ο ιατρικός πληθωρισμός.
Την τελευταία 10ετία καταγράφηκαν στην πατρίδα μας μεγάλες αυξήσεις στα κόστη των χειρουργικών επεμβάσεων και των νοσηλειών των ιδιωτικών θεραπευτηρίων. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα αφενός να εκτοξευτούν οι δαπάνες των ασφαλιστικών εταιρειών σε αυτό το πεδίο και αφετέρου ένα πολυετές / ισόβιο πρόγραμμα υγείας που μπορεί να κόστιζε το 2011 στον καταναλωτή 1.000 ευρώ ετησίως, σήμερα να διαμορφώνεται στα 3.000 ευρώ έως και τα 4.000 ευρώ, μια αύξηση που είναι δυσβάσταχτη για τον ασφαλισμένο.
Οι ασφαλιστικές εταιρίες, μη μπορώντας να ελέγξουν το ολοένα και διογκούμενο κόστος, το μετακυλύουν στους πελάτες τους μέσω αυξήσεων στα ασφαλιστήρια συμβόλαια και έτσι ξεκίνησαν οι αντιδράσεις, ενώ αρκετοί ασφαλισμένοι κατήγγειλαν τις καταχρηστικές αυξήσεις ορισμένων εταιριών στο Υπουργείο Ανάπτυξης και οι υποθέσεις πήραν τον δρόμο της δικαιοσύνης, με την 1η επιβολή προστίμου να επιβάλλεται το 2011. Την ίδια χρονιά στην Ελλάδα υπήρχαν 800.000 ισόβια ασφαλιστήρια συμβόλαια με καλύψεις υγείας, εκ των οποίων σήμερα έχουν μείνει ενεργά μόλις 350.000 ισόβια ασφαλιστήρια υγείας και ο αριθμός τους φθίνει διαρκώς.
Αυτά τα ισόβια συμβόλαια αφορούν μεγάλο αριθμό ασφαλισμένων ηλικίας άνω των 40 ετών, που όσο μεγαλώνουν αυξάνεται και η πιθανότητα να χρειαστούν χειρουργικές επεμβάσεις και νοσηλεία. Πρόκειται για «γηρασμένα» συμβόλαια καταναλωτών μιας κάποιας ηλικίας που αποτελούν «χασούρα» για τις ασφαλιστικές εταιρίες, οι οποίες προσπαθούν να απαλλαχθούν από αυτά τα ζημιογόνα χαρτοφυλάκια, ωθώντας τους πελάτες τους στα ετήσια συμβόλαια.
Ο ασφαλιστικός κλάδος ζητά ενιαίο πρωτόκολλο τιμολόγησης για νοσηλείες
Ένας άλλος παράγοντας που συντελεί στη μεγέθυνση του προβλήματος είναι πως οι ασφαλιστικές εταιρίες δρώντας ως απλός διαμεσολαβητής δεν μπορούν να ελέγξουν τα διογκούμενα κόστη νοσηλειών και ζητούν να υπάρχει ένα ενιαίο πρωτόκολλο που να ισχύει παντού, ώστε οι επεμβάσεις με τη νοσηλεία, να μην κοστολογούνται διαφορετικά κατά το δοκούν. Ό,τι ισχύει δηλαδή στο σύστημα υγείας με τα DRGs (κλειστά νοσήλια) να ισχύει και για τα ασφαλιστήρια συμβόλαια υγεία και όπως ο ΕΟΠΥΥ κοστολογεί και πληρώνει συγκεκριμένο ποσό για χειρουργείο και νοσηλεία σε δημόσιο νοσοκομείο, να ισχύει κάτι αντίστοιχο στον ασφαλιστικό κλάδο.
Σήμερα, αν ένας πολίτης απευθυνθεί σε ιδιωτικό θεραπευτήριο για μια επέμβαση ρουτίνας στους ενήλικους όπως είναι η χολοκυστεκτομή, αν προτίθεται –και μπορεί-να καλύψει το κόστος από την τσέπη του, η δαπάνη θα είναι έως και 50% χαμηλότερη από το αν θα καλυφθεί από ασφαλιστήριο συμβόλαιο υγείας. Αν πρόκειται ο ασθενής να πληρώσει την χολοκυστεκτομή θα του κοστίσει (ιδιωτικά) γύρω στα 2.000-2.500 ευρώ, ενώ αν πρόκειται η ασφαλιστική εταιρία να καλύψει τη δαπάνη, η ίδια επέμβαση θα κοστολογηθεί για την ασφαλιστική στα 4.000-5.000 ευρώ.
Αυτή η αύξηση του κόστους, δημιουργεί «ασφυξία» στον ασφαλιστικό κλάδο που μετακυλύει το κόστος στα ασφάλιστρα υγείας, με την ετήσια αναπροσαρμογή των ασφαλίστρων υγείας. Αυξήσεις άνω του 10% καταγράφηκαν για σειρά ετών, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, με τους καταναλωτές πέρσι να αντιδρούν και τον υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο, να «τραβά το αυτί» στις εταιρίες του κλάδου, καλώντας τις να συγκρατηθούν και φέτος να συναντιέται μαζί τους ακριβώς για τον ίδιο λόγο επισημαίνοντας πως οι αυξήσεις για το 2026 πρέπει να κυμανθούν στα ίδια επίπεδα με πέρσι.
Ποιοι δείκτες χρησιμοποιούνται για την αναπροσαρμογή των τιμών
Το δικαίωμα της αναπροσαρμογής των τιμών των ασφαλίστρων είναι κατοχυρωμένο με Νόμο, ωστόσο εγείρονται ερωτηματικά αναφορικά με το ύψος αυτών των αυξήσεων και εκεί έρχεται να θέσει «δεδικασμένο» η πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ, που δικαίωσε την προηγούμενη δικαστική απόφαση των διοικητικών οργάνων για την επιβολή προστίμου για καταχρηστικές αυξήσεις από πλευράς των ασφαλιστικών. Για την αύξηση των τιμών, αναφορικά και με τον τρέχοντα πληθωρισμό, τον ιατρικό πληθωρισμό και άλλους παράγοντες, λαμβάνεται υπόψη ο σχετικός υποδείκτης του Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ), όπως επισημαίνει ο πρώην Γενικός Γραμματέας Καταναλωτή Δημήτρης Σπυράκος.
Ο Γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή στην Ελλάδα αναλύεται σε 12 κύριες ομάδες αγαθών και υπηρεσιών, οι οποίες λειτουργούν ως υποδείκτες. Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) είναι υπεύθυνη για την κατάρτιση και τη δημοσίευση αυτών των δεικτών, ενώ μέχρι το 2023, η αύξηση στις τιμές των ασφαλιστήριων συμβολαίων υπολογίζονταν από τον Ενιαίο Δείκτη Τιμών του ΙΟΒΕ, που όμως δεν ήταν κατάλληλος για τα ισόβια συμβόλαια ζωής/υγείας. Σύμφωνα με τον νόμο 5170/2025, η ΕΛΣΤΑΤ ορίστηκε υπεύθυνη για τη διαμόρφωση του νέου Ετήσιου Δείκτη Αναπροσαρμογής, που αντικαθιστά τον Ενιαίο Δείκτη Υγείας (ΕΔΥ) του ΙΟΒΕ. Πλέον οι αυξήσεις στα ασφαλιστήρια συμβόλαια υγείας θα υπολογίζονται από το νέο Ετήσιο Δείκτη Αναπροσαρμογής, ο οποίος ωστόσο για φέτος δεν υπάρχει (δεν έχει ακόμα διαμορφωθεί) και θα καταστεί διαθέσιμος το 2027. Πάντως στην χθεσινή συνάντηση του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου με το προεδρείο της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδας, δεν έγινε καμία αναφορά σε δείκτες, γεγονός που σημαίνει πως δεν υπάρχει τίποτα ανακοινώσιμο ακόμα.
Εξαγορές δικτύων κλινικών από ασφαλιστικές εταιρίες, η νέα τάση
Όπως αναφέρθηκε παραπάνω το πρόβλημα των αυξήσεων - φωτιά στα ασφάλιστρα υγείας και των ισόβιων ζημιογόνων χαρτοφυλακίων δεν είναι μόνο ελληνικό- για αυτό και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες οι ασφαλιστικές εταιρίες εξαγοράζουν κλινικές και δίκτυα κλινικών, έτσι ώστε να μπορέσουν να ελέγξουν το κόστος των χειρουργικών επεμβάσεων και των νοσηλειών νοσηλείας, συμμετέχοντας ως εταίροι στο οικοσύστημα της υγείας.
Ο ρόλος τους ως απλός διαμεσολαβητής θεωρείται πλέον παρωχημένος. Μια αντίστοιχη τάση ξεκινά να διαμορφώνεται και στην Ελλάδα μέσω συνεργασιών και εξαγορών, όπως ισχύει σε τρεις περιπτώσεις: Η πρώτη περίπτωση αφορά την ενσωμάτωση της Εθνικής Ασφαλιστικής από την Τράπεζα Πειραιώς, που δημιουργεί ένα νέο σχήμα bancassurance και ένα διευρυμένο δίκτυο υγειονομικής περίθαλψης με το νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν και το δίκτυο της Euromedica.
Η δεύτερη περίπτωση αφορά την εξαγορά του Ομίλου της Ευρωκλινικής από τη Generali Hellas και η τρίτη περίπτωση αφορά τη συνεργασία της Interamerican με το δίκτυο Medisystem. Στην Ελλάδα, μια μικρή αγορά σε σχέση με τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη που έχουν πληθυσμό 70 εκατ. ή 80 εκατ. ανθρώπους, εντοπίζονται ορισμένες στρεβλώσεις που διαταράσσουν την αγορά.
Η πρώτη στρέβλωση προκύπτει από το ότι έχουμε ολιγοπώλιο στην ιδιωτική υγεία και η δεύτερη από το ότι έχουμε ήδη βάσει του ΟΟΣΑ μια από τις υψηλότερες ιδιωτικές δαπάνες στην υγεία. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα κατέχει ένα πολύ υψηλό σκορ στις ιδιωτικές δαπάνες υγείας (33%-34%), όταν το ευρωπαϊκό μέσο όρο είναι μόλις 15%. Η τρίτη στρέβλωση σχετίζεται με το δημογραφικό, καθώς είμαστε ένας γηρασμένος λαός, με σημαντικό ποσοστό πολιτών ηλικίας άνω των 60 ετών να έχουν τουλάχιστον μία συννοσηρότητα, ενώ από τις ηλικίες των 70 ετών και άνω αυξάνεται πολύ το ποσοστό των πολιτών που έχουν τουλάχιστον 2 συννοσηρότητες.
Ο πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου Αθηνών (ΕΕΑ) Γιάννης Χατζηθεοδοσίου υπογραμμίζει από τη μεριά του, την ανάγκη για διαφάνεια στα ασφαλιστήρια συμβόλαια, όπου θα πρέπει να περιλαμβάνεται και η αμοιβή του ασφαλιστικού διαμεσολαβητή, καθώς οι προμήθειές τους μειώνονται στα παλιά ισόβια ασφαλιστήρια υγείας, τα οποία είναι ζημιογόνα για τον ασφαλιστικό κλάδο. Παράλληλα, ο Γιάννης Χατζηθεοδοσίου τονίζει τη σημασία να καταρτιστεί ένα αποδοτικό σύστημα όσον αφορά τα ιδιωτικά θεραπευτήρια και επισημαίνει την ανάγκη να υπάρξει κυβερνητική πρωτοβουλία για να τεθεί ένα όριο στις αυξήσεις που θα έχουν τη δυνατότητα να κάνουν οι ασφαλιστικές εταιρίες.
