Κάθε μέρα παρουσιάζει περαιτέρω βελτίωση, ο μικρός ασθενής που γεννήθηκε με το σπάνιο και καταλυτικό σύνδρομο Χάντερ, μετά την λήψη μιας πρωτοποριακής γονιδιακής θεραπείας που κατασκευάστηκε ειδικά γι αυτόν σε παγκόσμια πρωτιά, από ομάδα επιστημόνων του Βρετανικού University College London.
Ο μικρός Όλι Τσου, που νοσηλεύεται στο Βασιλικό Νοσοκομείο Παίδων του Μάντσεστερ γεννήθηκε με το σπάνιο κληρονομικό νόσημα σύνδρομο Χάντερ ή MPSII που προκαλεί προοδευτική εκφυλιστική βλάβη σε όλα τα ζωτικά όργανα.
Η νόσος Χάντερ (ή αλλιώς βλεννοπολυσακχαρίδωση τύπου II) είναι μια σπάνια, κληρονομική, φυλοσύνδετη υπολειπόμενη νόσος που προκαλείται από έλλειψη του ενζύμου α-ιδουρονική σουλφατάση.
Ως συνέπεια, συσσωρεύονται μεγάλα σάκχαρα, γλυκοζαμινογλυκάνες σε διάφορους ιστούς του σώματος, προκαλώντας πολυσυστηματικές βλάβες που επηρεάζουν το σκελετό, την καρδιά και το αναπνευστικό σύστημα. Η νόσος εμφανίζεται αποκλειστικά σε αγόρια.
Τα γενετικά σπάνια σύνδρομα συνήθως εμφανίζονται με διάφορες μορφές, άλλες πιο «ήπιες» και άλλες πιο σοβαρές. Στις πιο σοβαρές εκδηλώσεις του συνδρόμου Hunter, οι ασθενείς πεθαίνουν πριν από την ηλικία των 20 ετών. Οι επιπτώσεις του συνδρόμου Χάντερ περιγράφονται ως ένας τύπος «παιδικής άνοιας».
Στο σύνδρομο Χάντερ, ένα ελαττωματικό γονίδιο δεν επέτρεψε στον οργανισμό του Όλι να παράξει ένα ένζυμο κρίσιμο για τη διατήρηση της υγείας των κυττάρων. Σε ένα παγκοσμίως πρωτοποριακό επίτευγμα, επιστήμονες του Βρετανικού Πανεπιστημίου UCL τροποποίησαν τα κύτταρα του λιλιπούτειου ασθενή χορηγώντας του μια γονιδιακή θεραπεία εξατομικευμένη για την περίπτωση του. Η χορήγηση της γονιδιακής θεραπείας γίνεται όπως και οι μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών και το τροποποιημένο γονίδιο που πλέον δεν φέρει την γενετική βλάβη, αποκαθιστά την ομαλή έκφραση των πρωτεϊνών.
Έτσι παράγονται τα απαραίτητα ένζυμα και συνένζυμα για την ομαλή βιοχημική λειτουργία του οργανισμού. Οι γονείς του Όλι είναι ενθουσιασμένοι με την πρόοδο της υγείας του γιου τους η οποία, εξελίσσεται «εκθετικά» μετά τη μεταμόσχευση. Και από τους ιθύνοντες γιατρούς, η Δρ. Κάρεν Μπάκλαντ, από το Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού, που δημιούργησαν από κοινού το UCL και το νοσοκομείο της Γκρέιτ Όρμοντ Στριτ (GOSH) εξέφρασε την συγκίνησή της για την καταπληκτική πρόοδο του μικρού ασθενή.
Πολυπληθής ομάδα επιστημόνων για ένα παγκόσμιο επίτευγμα
Η Δρ. Κάρεν Μπάκλαντ ηγείται της ομάδας του UCL που συνεργάστηκε με τους επιστήμονες του Βασιλικού νοσοκομείου Παίδων του Μάντσεστερ, προκειμένου να θεραπευτεί ο μικρός Όλι. Οι επιστήμονες της ομάδας του UCL εργάστηκαν σκληρά για την ανάπτυξη της νέας γονιδιακής θεραπείας.
Εκτός από την βασική κεντρική ομάδα των πέντε ατόμων, συμμετείχαν συνολικά περίπου 50 μέλη του προσωπικού από το Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού στο UCL/GOSH, συμπεριλαμβανομένων των συντονιστών των κλινικών δοκιμών, των διαχειριστών του έργου και του προσωπικού διασφάλισης ποιότητας.
Η ανάπτυξη μιας γονιδιακής θεραπείας μόνο εύκολη δεν είναι. Για τη συγκεκριμένη πρώτη παγκοσμίως γονιδιακή θεραπεία για το σύνδρομο Χάντερ, απαιτήθηκαν δύο χρόνια δουλειάς, για τον έλεγχο της διαδικασίας, «Στη συνέχεια, έπρεπε να λάβουμε την έγκριση των Ρυθμιστικών Αρχών προτού καν μπορέσουμε να ξεκινήσουμε την επεξεργασία στο εργαστήριο των κυττάρων, που λάβαμε από τον μικρό ασθενή» εξηγεί η δρ. Μπάκλαντ.
Τέσσερεις γιατροί από το Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού στο UCL/GOSH συμμετείχαν άμεσα στην ανάπτυξη της γονιδιακής θεραπείας: Η ίδια η Δρ. Μπάκλαντ, μαζί με τον Δρα. Γουίνστον Βεθάροϊ, τον Δρα. Έντουαρντ Μόργκαν, και τον Δρα. Ρέιμοντ Νγκουγιέν. Το πέμπτο μέλος της βασικής ομάδας ήταν ο Δρ. Αγρίμ Μαχατζάν, από το Νοσοκομείο της Γκρέιτ Όρμοντ Στριτ (GOSH) στο Λονδίνο.
Η Δρ. Μπάκλαντ με τους τρεις συναδέλφους της είχαν συνεργαστεί και παλαιότερα με ομάδα επιστημόνων του Βασιλικού Νοσοκομείου Παίδων του Μάντσεστερ στην ανάπτυξη μιας θεραπείας για μια παρόμοια πάθηση που ονομάζεται βλεννοπολυσακχαρίδωση τύπου III ή Σύνδρομο San Filippo. Μετά από εκείνη την πρώτη συνεργασία, η επιστημονική ομάδα του Μάντσεστερ, με επικεφαλής τότε τον καθηγητή Μπράιαν Μπίγκερ, προσέγγισε ξανά το 2019 τη Δρα. Μπάκλαντ και τους συνεργάτες της και τους ζήτησε να αναπτύξουν γονιδιακή θεραπεία για το σύνδρομο Χάντερ.
Βήμα-βήμα η δημιουργία της γονιδιακής θεραπείας για το σύνδρομο Χάντερ
Δύο χρόνια μετά, το 2021 η ομάδα του UCL τον έλεγχο για τη διαδικασία «κατασκευής», η οποία περιλαμβάνει τον καθαρισμό των λευκών αιμοσφαιρίων του ασθενούς για την ανάκτηση των βλαστοκυττάρων τους, τα οποία στη συνέχεια εισάγονται σε έναν εξειδικευμένο φορέα ανάπτυξης. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η συγκεκριμένη γονιδιακή θεραπεία ξεκίνησε να δημιουργείται εξωσωματικά! Αφού δημιουργήθηκε ένα λειτουργικό αντίγραφο του ελαττωματικού γονιδίου, αυτό προστίθεται στη συνέχεια σε έναν ιικό φορέα, ο οποίος χρησιμοποιείται για τη μεταφορά του υγιούς αντιγράφου του γονιδίου στα βλαστοκύτταρα του ασθενούς.
Στη συνέχεια, τα κύτταρα καθαρίζονται, καταψύχονται και αποθηκεύονται στους -130 βαθμούς Κελσίου, με μια διαδικασία γνωστή ως κρυοσυντήρηση (όπως ακριβώς γίνεται και για την εξωσωματική γονιμοποίηση). Μετά ελέγχονται για να διασφαλιστεί ότι είναι ασφαλή, προκειμένου να επιστραφούν, με έγχυση, στον ασθενή.
Για το συγκεκριμένο επίτευγμα, όλες αυτές οι διαδικασίες ολοκληρώθηκαν το 2022, οπότε το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ υπέβαλε αίτηση στην Ρυθμιστική Αρχή Φαρμάκων του Ηνωμένου Βασιλείου, την Υπηρεσία Ρυθμιστικής Αρχής Φαρμάκων και Προϊόντων Υγειονομικής Περίθαλψης (MHRA), για έγκριση προκειμένου να χορηγηθεί η θεραπεία σε ασθενή.
Ο Όλι, με καταγωγή από την Καλιφόρνια, είναι το πρώτο από τα πέντε αγόρια σε όλο τον κόσμο που λαμβάνει τη θεραπεία. Η ομάδα που ήταν υπεύθυνη για τη νοσηλεία του στο Βασιλικό Νοσοκομείο Παίδων του Μάντσεστερ έστειλε στη Δρ. Μπάκλαντ και τους συναδέλφους της στο Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού στο UCL δείγμα από τα λευκά αιμοσφαίριά του. Τον Νοέμβριο του 2024, η ομάδα του UCL δημιούργησε τα τροποποιημένα κύτταρα, χρησιμοποιώντας την επικυρωμένη διαδικασία κατασκευής και τον Φεβρουάριο του 2025, αυτά τα τροποποιημένα κύτταρα μεταμοσχεύθηκαν στον Όλι.
Εννέα μήνες αργότερα, ο πατέρας του, Ρίκι αναφέρει ότι η βελτίωση στην κατάσταση του γιου του είναι αξιοσημείωτη. Όπως δήλωσε ο πατέρας του μικρού ασθενή, ο Όλι δεν χρειάζεται να περνά πλέον τη ζωή του σε επισκέψεις σε νοσοκομεία. Η ομιλία του, η ευκινησία του και η γνωστική του ανάπτυξη έχουν βελτιωθεί θεαματικά.
Προς το παρόν, η μόνη αδειοδοτημένη θεραπεία που μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της ζωής των παιδιών με σύνδρομο Χάντερ είναι το Elaprase. Πρόκειται για μια θεραπεία υποκατάστασης ενζύμων που χορηγείται ενδοφλέβια κάθε εβδομάδα με μια βραχεία νοσηλεία που διαρκεί τρεις ώρες και την οποία τα παιδιά πρέπει να λαμβάνουν σε όλη τους τη ζωή.
Η Δρ. Μπάκλαντ και οι συνάδελφοί της κατασκεύασαν τη νέα θεραπεία γονιδιακής θεραπείας στην εξειδικευμένη Μονάδα Παραγωγής Κυτταρικής και Γονιδιακής Θεραπείας στο Κέντρο Έρευνας Zayed (ZCR) για τις Σπάνιες Παθήσεις στα Παιδιά, μια εγκατάσταση που δημιούργησαν από κοινού το UCL και το νοσοκομείο GOSH. To νοσοκομείο GOSH (Great Ormond Street Hospital) και το UCL (University College London) συνεργάστηκαν για τη δημιουργία του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού (UCL Great Ormond Street Institute of Child Health), του μεγαλύτερου κέντρου έρευνας για την παιδική υγεία στην Ευρώπη. Αυτή η συνεργασία επικεντρώνεται στην έρευνα, την εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη για σοβαρές παιδικές ασθένειες, με κοινό στόχο την ανάπτυξη νέων θεραπειών.
Στην ανάπτυξη της και στην κλινική έρευνα συμμετέχουν το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ και το Κέντρο Γονιδιωματικής Ιατρικής του Μάντσεστερ στο Νοσοκομείο Σεντ Μέρι.
