Σύμφωνα με πληθώρα μελετών, ολοένα και περισσότεροι νέοι-κυρίως- εκπρόσωποι της Gen Ζ αλλά και των millennials αναζητούν έναν ψηφιακό ή ρομποτικό σύντροφο, την ώρα που η πρόοδος της τεχνολογίας και οι νέες εφαρμογές ΑΙ δημιουργούν μια μεγάλη ποικιλία από ρομπότ και digital apps που έρχονται να καλύψουν διάφορες ανάγκες:
Από την ανάγκη για έναν φίλο για κουβέντα ή ένα τετράποδο σύντροφο που δεν χρειάζεται φαγητό, νερό και βόλτα, μέχρι ρομποτικούς βοηθούς για τις οικιακές εργασίες, που κάνουν πραγματικότητα το σενάριο της block buster ταινίας του 1999 «Bicentennial Man» (Ο άνθρωπος των δύο αιώνων) του Chris Columbus (Κρις Κολόμπους), με τον Robin Williams (Ρόμπιν Ουίλιαμς) να υποδύεται ένα οικιακό βοηθό ρομπότ με ευαισθησίες και συναισθήματα.
Η τελευταία ρομποτική δημιουργία της χρονιάς που τέλειωσε είναι η Aria.Xbot (Άρια) μια ρομποτική ανθρωπόμορφη φίλη με αναβαθμισμένο ΑΙ λογισμικό που επιτυγχάνει συναισθηματική σύνδεση με τον χρήστη-ιδιοκτήτη της, διαθέτει κοινωνική νοημοσύνη, αμίμητη προσαρμοστικότητα και μπορεί ακόμα και να επιλέγει μόνη της θέματα προς συζήτηση, αντί μονάχα να απαντά σε ερωτήσεις όπως το Chat GPT.
Η Άρια προσφέρεται για ψυχολογική και συναισθηματική στήριξη, επικοινωνία και ψυχαγωγία ή εξυπηρέτηση πελατών σε επιχειρήσεις και έχει αλμυρή τιμή καθώς κοστίζει 170.000 $ αλλά δεν αποτελεί σεξουαλικό παιχνίδι, όπως ξεκαθαρίζουν οι κατασκευαστές της. Η Aria όπως και άλλα ανθρωπόμορφα ρομπότ για ανθρώπινη αλληλεπίδραση, αποτελούν προϊόντα της εταιρίας Realbotix Corp, με Διευθύνοντα Σύμβουλο (CEO) τον πρώην τραπεζίτη Andrew Kiguel (Άντριου Κίγκελ).
Μέσα στο 2025 κυκλοφόρησε και ο Neo (Νίο) το ανθρωποειδές ρομπότ- οικιακός βοηθός με τιμή 20.000 $, τον οποίο μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να αγοράσουν ή να νοικιάσουν για χρήση με μηνιαίο κόστος 499 $. Επίσης μεγάλη άνθιση γνώρισαν τα ρομποτικά κατοικίδια, όπως τα προϊόντα Mirumi και Ropet –με εμφάνιση που θυμίζουν περισσότερο παιδικά παιχνίδια και λιγότερο αληθοφανή ζώα- τα οποία μαθαίνουν να αντιδρούν στις κινήσεις του ιδιοκτήτη τους. Πιο επιτυχημένο μοντέλο θεωρείται ο Ropet με κόστος 170 $, ενώ υπάρχουν κι άλλα φθηνότερα ψηφιακά κατοικίδια, σαν το Mirumi που μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να προμηθευτούν έναντι 70 $.
Τα διεθνή δεδομένα για τη μοναξιά
Η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης, των ρομπότ και των ψηφιακών συντροφικών apps πέρα από την αλματώδη πρόοδο της τεχνολογίας και τη δημιουργία χρήσιμων βοηθών για ηλικιωμένους, χρονίως πάσχοντες και άτομα με αναπηρία που συμβάλλουν καθοριστικά στο να διευκολυνθεί η αυτόνομη διαβίωσή τους, φανερώνουν και την ανησυχητική εξάπλωση της παγκόσμιας επιδημίας της μοναξιάς.
Περίπου το 16% του παγκόσμιου πληθυσμού, ή ένας στους έξι ανθρώπους, βιώνει συστηματική μοναξιά, με το ποσοστό να είναι ίδιο με αυτό της υπογονιμότητας. Σε μια πρόσφατη παγκόσμια έρευνα, περίπου το 33% των ενηλίκων ανέφερε ότι αισθάνεται κατά καιρούς μοναξιά, η οποία πλήττει πιο πολύ τους νεαρούς ενήλικες και τους εφήβους-κάτι που παρατηρείται και στην πατρίδα μας. Στους νέους ενήλικες ηλικίας από 18-29 ετών, περίπου 1 στους 3 αναφέρει ότι βιώνει μοναξιά, ενώ στις ηλικίες των 15 ετών και άνω το αντίστοιχο ποσοστό μικραίνει (1 στους 4).
Τα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών αναφέρουν χαμηλότερα ποσοστά μοναξιάς, περίπου 11,8%, ειδικά στις χώρες με ισχυρά κοινωνικά δίκτυα και «δεμένη» οικογένεια. Οι έρευνες δείχνουν παρόμοια ποσοστά αισθήματος μοναξιάς και στα δύο φύλα (με τους άνδρες να «σκοράρουν» στο 30% και τις γυναίκες λίγο υψηλότερα στο 33%, ενώ φανερώνουν και την ισχυρή συσχέτιση της μοναξιάς με την οικονομική δυσχέρεια, με τα άτομα που δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα με το εισόδημά τους να καταγράφουν διπλάσιο ποσοστό μοναξιάς (32%) σε σύγκριση με εκείνα που ζουν άνετα με το εισόδημά τους (15%). Η μοναξιά έχει σοβαρό αντίκτυπο στη σωματική και ψυχική υγεία, καθώς αυξάνει τον κίνδυνο αγχώδους διαταραχής, κατάθλιψης, υπέρτασης, διαταραχών του ύπνου, καρδιαγγειακών παθήσεων και διαβήτη τύπου 2.
Τα chatbox αντιμετωπίζουν τη μοναξιά ή την εντείνουν;
Η αντιμετώπισή της μοναξιάς με τη βοήθεια ενός ρομποτικού ή ψηφιακού συντρόφου φαντάζει σαν πιθανή λύση (άλλωστε πολλοί είχαμε ως παιδιά έναν φανταστικό φίλο), αλλά σε μια βαθύτερη ανάγνωση, η ύπαρξη των apps και των chatbox οδηγούν τους εφήβους και τους νέους ενήλικες στην κοινωνική απομόνωση καθώς τους αποτρέπει από τη διάδραση με αληθινούς ανθρώπους.
Νέα μελέτη από τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Common Sense Media στις ΗΠΑ, διαπίστωσε ότι περίπου τρεις στους τέσσερις Αμερικανούς εφήβους έχουν χρησιμοποιήσει εφαρμογές συντρόφων Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως το Character.ai ή το Replika.ai. Αυτές οι εφαρμογές επιτρέπουν στους χρήστες να δημιουργήσουν ψηφιακούς φίλους ή ρομαντικούς συντρόφους με τους οποίους μπορούν να συνομιλούν ανά πάσα στιγμή, μέσω κειμένου, φωνής ή βίντεο.
Η μελέτη, που περιλάμβανε 1.060 Αμερικανούς εφήβους ηλικίας 13-17 ετών, διαπίστωσε ότι 1 στους 5 εφήβους περνούσε τον ίδιο ή περισσότερο χρόνο με τον σύντροφο Τεχνητής Νοημοσύνης του σε σχέση με τους πραγματικούς του φίλους. Ερωτούμενοι οι εκπρόσωποι της Gen Z απαντά ότι στρέφεται στους ψηφιακούς συντρόφους (που λένε πάντα «ναι»), για να αποφύγουν το «ghosting» στις παραδοσιακές εφαρμογές γνωριμιών (τα dating apps). Και μεγαλύτερης ηλικίας ενήλικες χτίζουν σχέσεις με chatbots όπως το chat GPT. Τελικά η συσχέτιση της μοναξιάς με τα ρομπότ και τις εφαρμογές ΑΙ, αν δηλαδή αποτελεί αιτία ή αποτέλεσμα θυμίζει το φιλοσοφικό και ιστορικό δίλημμα «η κότα έκανε το αυγό ή το αυγό την κότα;».
