Πρώτη φορά ευρωπαϊκά

Προφανώς και η ΕΕ δε δημιουργήθηκε ως μία αμυντική-στρατιωτική συμμαχία. Δε διαθέτει ισχυρό κοινό αμυντικό δόγμα και δεν έχει (τουλάχιστον επί του παρόντος) τα πολεμικά μέσα προκειμένου να θεωρηθεί υπολογίσιμη δύναμη από τους ισχυρούς του κόσμου σε αυτόν τον τομέα. Επιπλέον, οι παγκόσμιες συνθήκες της εποχής δεν ευνοούν δυνάμεις ήπιας ισχύος όπως η Ένωση, την ώρα που η δύναμη της ισχύος εκτός από πραγματικότητα τείνει να γίνει και «μότο» στην τραμπική πλευρά των ΗΠΑ.

Την προηγούμενη Κυριακή, ωστόσο, και υπό την πίεση της στρατιωτικής απειλής της Γροιλανδίας ήταν ουσιαστικά η πρώτη φορά που παρατηρήσαμε (και σε δημοσιογραφικό επίπεδο λάβαμε) ορισμένα κρίσιμα σημάδια διαφοροποίησης της κοινής ευρωπαϊκής προσέγγισης.

Τι άλλαξε και τι όχι

Ας ξεκινήσουμε αντιστρόφως: Τι έμεινε ίδιο: Η κλασσική και κατά την άποψή μας εύλογη προσέγγιση της ΕΕ να ακολουθεί τα πρότυπα της ευρωπαϊκής Δύσης όπως εμείς την αντιλαμβανόμαστε. Να λειτουργεί επί της αρχής εντός του πλαισίου της φιλελεύθερης δημοκρατίας, με διάθεση να μην επιδιώκει να επιλύει τις διαφορές της με στρατιωτικά μέσα (τα οποία άλλωστε δε διαθέτει η ίδια παρά μόνο λίγα κράτη-μέλη της).

Τι άλλαξε; Ακόμα και οι πλέον φιλοτραμπικές πλευρές (η Ιταλία π.χ. - η Ουγγαρία μόλις και μετά βίας θεωρείται στην πράξη μέλος της ΕΕ επί του παρόντος) έθεσαν ορισμένες ξεκάθαρες «κόκκινες γραμμές».

Κατέστη αντιληπτό ότι η Ένωση είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει το σύνολο των δυνατοτήτων της, με δεδομένο τον πραγματικό κίνδυνο να καταλήξει σε μία σειρά κρατών-μελών που στο τέλος ενδεχομένως να βρεθούν θύματα σε ένα κόσμο ισχυρών που θα μοιράζουν -στο πλαίσιο των πεδίων επιρροής τους- ευρωπαϊκά κράτη, εδάφη και έθνη μεταξύ τους.

Η οικονομική ισχύς

Εν τέλει -ακόμα και με τις υπαρκτές εσωτερικές διαφωνίες τους- οι 27 ξεκαθάρισαν ότι εφόσον οι «κόκκινες γραμμές τους» ξεπεραστούν, το σύνολο των οικονομικών όπλων που διαθέτουν είναι στο τραπέζι. Από τα αντίμετρα δασμών και το «μπαζούκα» εναντίον του οικονομικού εξαναγκασμού, ως την πίεση στα αμερικανικά ομόλογα και το δολάριο. Κι αυτό το άκουσε όχι μόνο η κυβέρνηση των ΗΠΑ, αλλά και οι αγορές συμπεριλαμβανομένων επιχειρηματικών κύκλων που υποστηρίζουν τον πρόεδρο Τραμπ.

Θέλει η ΕΕ να απειλήσει με αυτόν τον τρόπο τις ΗΠΑ του Τραμπ; Ξεκάθαρα όχι. Ειδικά ορισμένα κράτη – μέλη που εξαρτώνται πολυεπίπεδα από τις διμερείς τους σχέσεις με την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Αυτό όμως που έκανε με σχετική επιτυχία η Ένωση είναι να βάλει πιστευτά άρα και αξιόπιστα όρια. Και να ακουστεί σε ικανοποιητικό βαθμό ως ενιαία φωνή.

Μπορεί αυτό να συμβαίνει πάντα; Όχι. Αλλά η πολιτική των ξεκάθαρων «κόκκινων γραμμών» είναι πλέον «εκεί», εφόσον απαιτείται. Είναι υπαρξιακή ανάγκη της ΕΕ, λοιπόν, να συνεχίσει να είναι ξεκάθαρη αναφορικά με τα όριά της. Προφανώς με ρεαλισμό και σταθερή προσήλωση στη διπλωματία και στο διάλογο.

Δεν είναι ώρα για άλλα «φάουλ»

Και κάτι τελευταίο: Η ΕΕ οφείλει να συνεχίσει να επενδύει σε αυτό που γνωρίζει ότι είναι η δύναμή της: τις εμπορικές σχέσεις με τον υπόλοιπο κόσμο. Πέρα από μικροπολιτικές προσεγγίσεις και κοιτώντας τη μεγάλη εικόνα. Κι αυτό αφορά το σύνολο των θεσμών της συμπεριλαμβανομένου του Ευρωκοινοβουλίου. Την εβδομάδα αυτή το μήνυμα που έστειλε ήταν εντελώς ετερόκλητο. Από τη μία πάγωσε την κύρωση της εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ υπό την απειλή νέων δασμών και από την άλλη πάγωσε προσχηματικά τη συμφωνία της Mercosur, παίζοντας κρυφτό πίσω από νομικά ζητήματα που επί της ουσίας έχουν ήδη επιλυθεί.

Είναι μάλλον παράλογο και σίγουρα θλιβερό 27 διαφορετικές κυβερνήσεις με συχνά ετερόκλητα εθνικά συμφέροντα να κατορθώνουν να συμφωνήσουν προς όφελος των λαών τους και το δημοκρατικότερο των ευρωπαϊκών οργάνων «να παίζει καθυστερήσεις» σε ζητήματα που αποτελούν κρίσιμο ευρωπαϊκό στόχο επί δεκαετίες.