Η Ελλάδα κατέγραψε τη δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση ενοικίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2025, με τις τιμές να ενισχύονται κατά 10,1%, πίσω μόνο από την Κροατία που είχε τα «πρωτεία» με +17,6%. Η δε αναλογία ενοικίου προς μηνιαίο εισόδημα στην Αθήνα ανέρχεται στο 70,2% για διαμέρισμα με ένα υπνοδωμάτιο και 93,6% για δυο υπνοδωμάτια (2024), έναντι 31–34% και 46% αντίστοιχα για τον μέσο όρο της ΕΕ. Αυτά προκύπτουν, μεταξύ άλλων, ως κεντρικό συμπέρασμα του νέου policy brief του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) με τίτλο «Τιμές κατοικιών και ενοίκια στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση».
Ακολουθούν η Ουγγαρία (+9,8%), η Βουλγαρία (+9,6%) και η Ρουμανία (+8,2%). Στον αντίποδα, οι χαμηλότερες αυξήσεις καταγράφηκαν σε χώρες όπως η Ιταλία, η Γαλλία και η Φινλανδία. Η υψηλή αύξηση στην Ελλάδα αποδίδεται σε συνδυασμό παραγόντων: την αυξημένη ζήτηση λόγω τουρισμού και βραχυχρόνιων μισθώσεων (Airbnb), την περιορισμένη προσφορά νέων κατοικιών κατά την περίοδο της κρίσης, την εισροή ξένων επενδύσεων στην αγορά ακινήτων κυρίως λόγω του προγράμματος Golden Visa, την ύπαρξη μεγάλου αριθμού κλειστών διαμερισμάτων και την ανάκαμψη της οικονομίας που αυξάνει τη ζήτηση.
Τα βασικά συμπεράσματα
Σύμφωνα με τα βασικά συμπεράσματα της ανάλυσης στην ΕΕ-27 το 2025 οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν κατά 5,5% και τα ενοίκια κατά 3,2%. Η Ελλάδα κατέγραψε το 2025 τη δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση ενοικίων στην ΕΕ (+10,1%), πίσω μόνο από την Κροατία (+17,6%). Από το 2000 έως σήμερα τα ενοίκια στην Ελλάδα ακολούθησαν μια ιδιαίτερη πορεία με ταχεία άνοδο την περίοδο 2000–2011 (+53%), απότομη πτώση το 2011–2018 (–26%), στασιμότητα την περίοδο 2018–2021 και εκ νέου έντονη ανοδική πορεία από το 2022, ξεπερνώντας το 2025 τα επίπεδα του 2010. Οι τιμές αγοράς κατοικιών στην Ελλάδα ακολούθησαν ακόμα πιο έντονη πορεία: σχεδόν διπλασιασμός 2000–2008, βαθιά πτώση 2008– 2017 (–43% στην Αθήνα), και ταχεία ανάκαμψη 2017-2025 (+86% στην Αθήνα), ξεπερνώντας το 2025 τα επίπεδα του 2008.
Όπως σημειώνεται, οι τιμές αγοράς κατοικιών στην Ελλάδα, και ιδιαίτερα στην Αθήνα, έχουν πλέον ξεπεράσει τα προ κρίσης επίπεδα, μετά από πολύ ταχεία ανάκαμψη από το 2017 και μετά. Η επιβάρυνση των νοικοκυριών στην Αθήνα είναι πλέον δυσανάλογα υψηλή σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ, καθώς τα ενοίκια βρίσκονται σε ευρωπαϊκά επίπεδα, ενώ οι μισθοί παραμένουν αισθητά χαμηλότεροι.
Σύμφωνα με το ΚΕΦΙΜ, η κατάσταση αυτή αφορά στους περισσότερους πολίτες, σχεδόν σε όλους. Όταν το ενοίκιο για ένα μικρό διαμέρισμα απορροφά πάνω από τα δύο τρίτα του μέσου μισθού, η αυτόνομη διαβίωση γίνεται πολύ πιο δύσκολη για νέους εργαζόμενους, ζευγάρια και νέες οικογένειες. Η στεγαστική πίεση μειώνει το διαθέσιμο εισόδημα για βασικές ανάγκες, αποταμίευση και κατανάλωση. Η αύξηση του κόστους στέγασης επιβαρύνει δυσανάλογα όσους δεν διαθέτουν ιδιόκτητη κατοικία, καθιστά δυσχερέστερη την αγορά κατοικίας, και εντείνει τις κοινωνικές και διαγενεακές ανισότητες. Η δε δυσκολία πρόσβασης σε προσιτή κατοικία επηρεάζει την κινητικότητα των εργαζομένων και τη λειτουργία της οικονομίας, ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα. Κατά συνέπεια, η στεγαστική κρίση είναι κοινωνικό ζήτημα και ταυτόχρονα ζήτημα οικονομικής ανθεκτικότητας και ποιότητας ζωής.
Η ανάλυση, που βασίζεται στα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat και της Τράπεζας της Ελλάδος, καταγράφει τη συνεχιζόμενη επιδείνωση της οικονομικής προσβασιμότητας της στέγης στην Ελλάδα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές κατοικιών και τα ενοίκια αυξάνονται ταχύτερα από τα εισοδήματα.
Τι δείχνει η σύγκριση ενοικίων με εισοδήματα
Πέρα από την εξέλιξη δεικτών, η ουσιαστική επιβάρυνση των νοικοκυριών γίνεται κατανοητή όταν τα ενοίκια συγκρίνονται με τα εισοδήματα. Χρησιμοποιώντας δεδομένα της Eurostat για το μέσο μηνιαίο ενοίκιο ανά τύπο κατοικίας σε πρωτεύουσες της ΕΕ7 και δεδομένα για το μέσο ετήσιο μισθό ανά εργαζόμενο πλήρους ωραρίου, κατασκευάζεται η αναλογία ενοικίου προς μηνιαίο εισόδημα για την Αθήνα και τον μέσο όρο των 27 πρωτευουσών της ΕΕ.
Στην Αθήνα, το μέσο μηνιαίο ενοίκιο για διαμέρισμα με ένα υπνοδωμάτιο ανερχόταν σε 1.050 ευρώ το 2024, ενώ για διαμέρισμα με δύο υπνοδωμάτια ανερχόταν σε 1.400 ευρώ και για αυτόνομη μονοκατοικία σε 3.050 ευρώ. Οι τιμές αυτές είναι συγκρίσιμες με τον μέσο όρο των πρωτευουσών της ΕΕ για διαμέρισμα 1 υπνοδωματίου (1.120 ευρώ) και 2 υπνοδωματίων (1.514 ευρώ), αναδεικνύοντας ότι η αγορά ενοικίου στην Αθήνα κινείται σε επίπεδα αντίστοιχα με την ΕΕ.
«Η στεγαστική κρίση αφορά πέρα από την αγορά ακινήτων, την καθημερινότητα, τις προοπτικές και την ποιότητα ζωής χιλιάδων νοικοκυριών. Η αντιμετώπισή της απαιτεί ένα συνδυασμό πολιτικών που πρώτα και κύρια θα ενισχύουν την προσφορά κατοικιών, θα αντιμετωπίζουν τις στρεβλώσεις της αγοράς και θα στηρίζουν αποτελεσματικά τα ευάλωτα νοικοκυριά», σημειώνει ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας.
