Με συνεχείς δηλώσεις, ενίοτε και αντιφατικές, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διαμηνύει από το Σάββατο ότι η ειρήνη με το Ιράν είναι κοντά και ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά.
Θα δούμε... Ο Τραμπ έχει πλέον γίνει ο πρόεδρος που «φωνάζει ειρήνη», σημειώνει το CNN. Μετά από επανειλημμένες διαψεύσεις και ψεύτικους συναγερμούς τους τελευταίους τρεις μήνες, η αγορά έχει μπερδευτεί και γι΄αυτό τις τελευταίες ημέρες οι κινήσεις στην αγορά πετρελαίου ήταν αρκετά συγκρατημένες. Σήμερα όμως οι προσδοκίες για επίτευξη συμφωνίας είναι πιο ενισχυμένες, με την αγορά να περιμένει απτά σημάδια συμφωνίας με το Ιράν.
Το Ιράν έχει ακολουθήσει σκληρή γραμμή όσον αφορά την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, το βασικό του διαπραγματευτικό χαρτί σε έναν πόλεμο στον οποίο στρατιωτικά βρέθηκε σε μειονεκτική θέση. Ωστόσο, χρησιμοποίησε ταχύπλοα, νάρκες και βελτιωμένα drones για να εμποδίσει τη διέλευση δεξαμενόπλοιων, στερώντας από την παγκόσμια οικονομία το ένα πέμπτο του πετρελαίου της.
Αλλά αν αυτό είναι πραγματικά το τέλος του πολέμου και τα Στενά του Ορμούζ πρόκειται να ανοίξουν ξανά, τι ακολουθεί; Πότε θα επιστρέψουν οι τιμές στα επίπεδα πριν από τον πόλεμο; Όχι σύντομα. Σχεδόν σίγουρα, όχι μέσα στη φετινή χρονιά. Ίσως και ποτέ, αναφέρουν αναλυτές του CNN.
Τι ακολουθεί;
Μόλις τα Στενά ανοίξουν πραγματικά, θα ξεκινήσει ένας εφιάλτης εφοδιαστικής αλυσίδας.
Βήμα πρώτο: Εκκαθάριση των «μποτιλιαρισμάτων» στα Στενά.
Αυτό θα πάρει πολύ χρόνο, καθώς τα δεξαμενόπλοια κινούνται περίπου με την ταχύτητα ενός ποδηλάτου.
Πρώτα, πρέπει να αποχωρήσουν περίπου 166 δεξαμενόπλοια που έχουν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο, μεταφέροντας περίπου 170 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, σύμφωνα με τον Ματ Σμιθ, επικεφαλής αναλυτή πετρελαίου της Kpler. Αυτό θα επιτρέψει σε άδεια δεξαμενόπλοια να εισέλθουν στα Στενά, να φορτώσουν και να αποχωρήσουν ξανά.
Η πλήρης αποκατάσταση της δυνατότητας διέλευσης δεξαμενόπλοιων ενδέχεται να χρειαστεί έως και τρεις μήνες, σύμφωνα με τη Βικτόρια Γκράμπενβοργκερ, ανώτερη αναλύτρια πετρελαίου της Kpler.
Βήμα δεύτερο: Μείωση των αποθεμάτων.
Τα άδεια πλοία θα αντλήσουν αρχικά πετρέλαιο από αποθήκες που έχουν γεμίσει, επειδή οι παραγωγοί δεν είχαν πού αλλού να το αποθηκεύσουν.
Τα καλά νέα είναι ότι τα διυλιστήρια διαχειρίστηκαν πρακτικά τα αποθέματά τους και δεν τα γέμισαν πλήρως. Αυτό θα μειώσει κάπως τον χρόνο που απαιτείται για την επανεκκίνηση της παραγωγής. Ωστόσο, τα υψηλότερα από τα συνηθισμένα αποθέματα θα καθυστερήσουν την επιστροφή της παραγωγής πετρελαίου σε πλήρη δυναμικότητα.
Βήμα τρίτο: Επανεκκίνηση της παραγωγής. Οι πετρελαιοπηγές της Μέσης Ανατολής είχαν σε μεγάλο βαθμό κλείσει κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η επανεκκίνηση της παραγωγής δεν είναι σαν να ανοίγεις έναν διακόπτη. Πρόκειται για μια σύνθετη μηχανική διαδικασία που απαιτεί σοβαρούς υπολογισμούς φυσικής και εργασία αρκετών εβδομάδων.
Η παραγωγή πρέπει να επανέλθει σταδιακά ώστε να μην καταρρεύσουν τα κοιτάσματα αργού πετρελαίου, κάτι που θα απαιτούσε νέες γεωτρήσεις και εκτεταμένες επισκευές. Το νερό και το αέριο που διοχετεύονται στις πετρελαιοπηγές πρέπει επίσης να εξισορροπηθούν εκ νέου, μια ιδιαίτερα δύσκολη διαδικασία.
Επειδή τα πηγάδια στην περιοχή είναι μεγάλα και βρίσκονται κοντά μεταξύ τους, η επανεκκίνηση της παραγωγής θα απαιτήσει σημαντικό συντονισμό μεταξύ εταιρειών και χωρών ώστε η πίεση νερού και αερίου να παραμείνει σταθερή σε πολλαπλές πηγές.
Βήμα τέταρτο: Επισκευές.
Αρκετά διυλιστήρια, παραγωγοί φυσικού αερίου και ορισμένοι παραγωγοί πετρελαίου υπέστησαν ζημιές κατά τη διάρκεια του πολέμου. Σύμφωνα με πετρελαϊκές εταιρείες, κάποιες επισκευές σε κρίσιμες υποδομές μπορεί να χρειαστούν χρόνια.
Υπάρχει τεράστια ποσότητα πετρελαίου που πρέπει να επιστρέψει στην αγορά: 12 εκατομμύρια βαρέλια ημερήσιας παραγωγής αργού και 3 εκατομμύρια βαρέλια διυλισμένων προϊόντων έχουν διακοπεί στη Μέση Ανατολή, κυρίως στη Σαουδική Αραβία και το Ιράκ, σύμφωνα με την Kpler. Και αυτό μόνο εύκολο δεν είναι.
Τα μεγάλα ερωτήματα
Όλα αυτά προϋποθέτουν ότι ο πόλεμος έχει τελειώσει και ότι δεν θα υπάρξουν νέες διαταραχές στα Στενά.
Οι τελευταίοι μήνες ήταν γεμάτοι από ψεύτικες ενδείξεις ειρήνης, οδηγώντας τους traders να διατηρούν υψηλές τις τιμές του πετρελαίου. Στις 18 Απριλίου, το Ιράν συμφώνησε να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ, αλλά λίγες ώρες αργότερα δήλωσε ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ παραβίασαν τη συμφωνία και άρχισε ξανά να επιτίθεται σε πλοία που επιχειρούσαν να περάσουν.
Οι traders πετρελαίου θα παρακολουθούν στενά τις επόμενες εβδομάδες και μήνες για να διαπιστώσουν αν το Ιράν είναι πραγματικά έτοιμο να εγκαταλείψει τον έλεγχο των Στενών. Αν συμβεί αυτό, θα σταματήσει να επιβάλλει τέλη διέλευσης στα πλοία; Θα συνεχίσει η αμερικανική κυβέρνηση να μπλοκάρει το ιρανικό πετρέλαιο ή θα αποδεχθεί την απαίτηση του Ιράν για άρση του αποκλεισμού ως προϋπόθεση ειρήνης;
Επιπλέον, οι ναυτιλιακές εταιρείες θα πρέπει να αισθανθούν ασφαλείς ώστε να στείλουν ξανά τα πλοία τους μέσω των Στενών. Την τελευταία φορά που τα Στενά άνοιξαν -για πολύ λίγο- τα πλοία έσπευσαν να εξέλθουν, μόνο και μόνο για να επιστρέψουν όταν ενημερώθηκαν ότι η διέλευση είχε γίνει ξανά επικίνδυνη.
Οι ασφαλιστικές εταιρείες έχουν εκτοξεύσει το κόστος της ναυτασφάλισης κατά χιλιάδες ποσοστιαίες μονάδες και ίσως να μην είναι πρόθυμες να προσφέρουν προσιτή κάλυψη όσο η κατάσταση παραμένει ασταθής.
Το Ιράν είχε απειλήσει να ναρκοθετήσει τα Στενά και στο παρελθόν είχε κατευθύνει τα πλοία να ακολουθούν συγκεκριμένες διαδρομές και μόνο κατόπιν άδειας διέλευσης. Πολλά πλοία ίσως να μην είναι διατεθειμένα να αναλάβουν αυτόν τον κίνδυνο.
Τι θα συμβεί με τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου;
Οι αναλυτές της JPMorgan, που αναμένουν το άνοιγμα των Στενών στις αρχές Ιουνίου, εκτιμούν ότι το πετρέλαιο θα κυμανθεί κατά μέσο όρο στα 97 δολάρια το βαρέλι για το υπόλοιπο του έτους. Ιστορικά, το brent πρέπει να βρίσκεται κοντά στα 60 δολάρια ώστε η βενζίνη να κοστίζει περίπου 3 δολάρια το γαλόνι, σημείωσε ο Μάικλ Γκριν, επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής της Simplify Asset Management. Η αγορά futures δεν αναμένει κάτι τέτοιο πριν από το 2032.
Όσο περισσότερο διαρκεί αυτή η ειρήνη και όσο περισσότερα στοιχεία υπάρχουν ότι η παραγωγή επανέρχεται, τόσο χαμηλότερα θα μπορούσαν να κινηθούν οι τιμές πετρελαίου. Αλλά υπάρχουν πάρα πολλά «αν»...
