Το νέο νομοσχέδιο για την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας RED III φέρνει αλλαγές στην αγορά των ΑΠΕ, με βασική κατεύθυνση την επιτάχυνση των επενδύσεων και τη διεύρυνση της συμμετοχής των πολιτών. Στο επίκεντρο βρίσκεται η δυνατότητα ανάπτυξης μικρών φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων σε επίπεδο νοικοκυριού, σε συνδυασμό με παρεμβάσεις που στοχεύουν στην απλοποίηση των διαδικασιών και την ταχύτερη υλοποίηση έργων.
Κατά τη συζήτηση του σχεδίου νόμου με τίτλο «Εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας για τη χρήση και την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές – Ενσωμάτωση Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2413, Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1405 και μερική ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1788 – Ρυθμίσεις για την αγορά ενέργειας – Πολεοδομικές ρυθμίσεις – Διατάξεις περιβαλλοντικής και δασικής προστασίας – Ρυθμίσεις για την οργάνωση και την επαρκή στελέχωση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και λοιπών φορέων εποπτείας του», στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής τη Δευτέρα, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, στάθηκε στις βασικές ρυθμίσεις που προωθούνται. Ο υπουργός αναφέρθηκε στην ταχύτερη ανάπτυξη των ΑΠΕ και στη διεύρυνση της συμμετοχής των πολιτών στην παραγωγή ενέργειας, υπογραμμίζοντας ότι το νέο πλαίσιο «απλοποιεί τις διαδικασίες και επιταχύνει τη βιώσιμη ενεργειακή μετάβαση, ενισχύοντας τη συμμετοχή των πολιτών στην αγορά ενέργειας με διαφάνεια».
- Διαβάστε ακόμα: Το Green Paradox που φοβούνται οι αγορές: Γιατί οι κρίσεις φέρνουν περισσότερα ορυκτά καύσιμα
«Ενεργειακή δημοκρατία» με συμμετοχή των πολιτών
Το νομοσχέδιο ενσωματώνει την ευρωπαϊκή οδηγία για τις ΑΠΕ, θέτοντας νέους κανόνες και στόχους, αλλά κυρίως επιχειρεί να μεταφέρει μέρος της ενεργειακής παραγωγής πιο κοντά στον τελικό καταναλωτή. Όπως υπογράμμισε ο υπουργός, «ο ήλιος και ο άνεμος ανήκουν σε όλους», με τη ρύθμιση να ανοίγει τον δρόμο για μικρής κλίμακας εγκαταστάσεις, ακόμη και σε κατοικίες, δίνοντας τη δυνατότητα στους πολίτες να μειώσουν το ενεργειακό τους κόστος.
Η εικόνα της αγοράς δείχνει ήδη υψηλή συμμετοχή: από τα 18 GW ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα, τα 9,2 GW βρίσκονται στη χαμηλή και μέση τάση, με τουλάχιστον 80.000 μικρές εγκαταστάσεις, στοιχείο που - κατά το ΥΠΕΝ - κατατάσσει την Ελλάδα στις χώρες με τη μεγαλύτερη διείσδυση στην Ευρώπη.
Παρεμβάσεις «σημειακές» αλλά κρίσιμες για την επιτάχυνση
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η Ελλάδα έχει ήδη πετύχει σημαντικούς στόχους στις ΑΠΕ και γι’ αυτό οι παρεμβάσεις του νομοσχεδίου είναι στοχευμένες, με στόχο να ξεμπλοκάρουν έργα και να επιταχύνουν την ανάπτυξη. Το βασικό ζητούμενο, σύμφωνα με τον υπουργό, παραμένει η διαμόρφωση ενός ενεργειακού μείγματος που θα εξασφαλίζει προσιτή και επαρκή ενέργεια, με παράλληλη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας.
Τα «γκρίζα» σημεία της διαβούλευσης
Πίσω από το θετικό αφήγημα, τα σχόλια της δημόσιας διαβούλευσης που προηγήθηκε ανέδειξαν μια διαφορετική εικόνα. Το βασικό ζήτημα δεν είναι πλέον η αδειοδότηση, αλλά η εφαρμογή.
Πολίτες και φορείς της αγοράς εστίασαν κυρίως στον κορεσμό των δικτύων και στις καθυστερήσεις στη χορήγηση όρων σύνδεσης, που θεωρούνται το βασικό εμπόδιο για την ανάπτυξη νέων έργων ΑΠΕ. Παράλληλα, επισημάνθηκε η ανάγκη επιτάχυνσης της αποθήκευσης, καθώς η αυξημένη διείσδυση των ΑΠΕ οδηγεί ήδη σε περικοπές παραγωγής και πιέσεις στο σύστημα.
Στο ίδιο πλαίσιο, καταγράφονται ασάφειες ως προς το πώς θα λειτουργήσουν στην πράξη οι μικρές εγκαταστάσεις σε επίπεδο νοικοκυριού, ενώ εκφράζεται προβληματισμός για το κατά πόσο η «ενεργειακή δημοκρατία» μεταφράζεται σε σταθερό και προβλέψιμο οικονομικό όφελος για τους μικρούς παραγωγούς.
Από την αδειοδότηση στο δίκτυο
Η συζήτηση στην αγορά μετατοπίζεται πλέον από το «αν» θα γίνουν έργα στο «πού» και «πώς» θα συνδεθούν. Η ταχεία ανάπτυξη των ΑΠΕ έχει ήδη αρχίσει να πιέζει το σύστημα, με φαινόμενα αρνητικών τιμών και περιορισμών παραγωγής να εμφανίζονται όλο και συχνότερα.
Σε αυτό το πλαίσιο, η βασική πρόκληση είναι αν η επιτάχυνση που φέρνει το νομοσχέδιο μπορεί να συμβαδίσει με την αναβάθμιση των υποδομών και την ανάπτυξη της αποθήκευσης, που αποτελούν προϋπόθεση για την επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης.
Τα επόμενα βήματα και τι αλλάζει στην πράξη
Το νομοσχέδιο βρίσκεται σε φάση κοινοβουλευτικής επεξεργασίας και συζητείται στη Βουλή, ενώ αναμένεται να εισαχθεί σε επόμενο στάδιο προς ψήφιση στην Ολομέλεια. Μετά την ψήφιση, το μεγαλύτερο μέρος των διατάξεων θα τεθεί σε ισχύ άμεσα, ωστόσο η πλήρης εφαρμογή τους θα εξαρτηθεί από δευτερογενείς ρυθμίσεις και υπουργικές αποφάσεις που θα καθορίσουν τις τεχνικές λεπτομέρειες.
Για τους πολίτες, το πιο ορατό στοιχείο είναι η δυνατότητα ανάπτυξης μικρών εγκαταστάσεων ΑΠΕ, με στόχο τη μείωση του ενεργειακού κόστους. Στην πράξη, όμως, το εύρος του οφέλους θα εξαρτηθεί από τους όρους σύνδεσης, το πλαίσιο συμψηφισμού και τις δυνατότητες του δικτύου. Για την αγορά, το νομοσχέδιο επιχειρεί να δώσει σήμα επιτάχυνσης, αλλά ταυτόχρονα μεταφέρει την πίεση στις υποδομές: δίκτυα, αποθήκευση και μηχανισμούς εξισορρόπησης.
