Σε μια κομβική συγκυρία τόσο για τη διεθνή τάξη (καθώς η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή δείχνει ότι μπορεί να προσλάβει χαρακτηριστικά περιφερειακής σύγκρουσης), όσο και για την ίδια (όσο η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης πασχίζει να επιταχύνει την ανάπτυξή της), η Γερμανία εισέρχεται τις επόμενες ημέρες σε μια κρίσιμη και μακρά εκλογική περίοδο.
Το 2026 είναι ένα «Superwahljahr» για τη Γερμανία. Ένα «σούπερ εκλογικό έτος», στη διάρκεια του οποίου θα διεξαχθούν μια σειρά από εκλογές σε ομόσπονδα κρατίδια και αποτελούν κρίσιμο τεστ για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Η αρχή θα γίνει την ερχόμενη εβδομάδα, καθώς στις 8 Μαρτίου ανοίγουν οι κάλπες στο κρατίδιο της Βάδης-Βυρτεμβέργης. Η Ρηνανία-Παλατινάτο ακολουθεί στις 22 Μαρτίου, έπεται η Σαξονία-Άνχαλτ στις 6 Σεπτεμβρίου και ακολουθούν το Βερολίνο και το Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία στις 20 Σεπτεμβρίου. Επιπλέον, φέτος θα διεξαχθούν και δημοτικές εκλογές στη Βαυαρία, την Έσση και την Κάτω Σαξονία.
Οι φετινές εκλογικές αναμετρήσεις είναι το πρώτο τεστ για τον Γερμανό Καγκελάριο Μερτς, για την κυβέρνησή του και για τη σταθερότητα του κυβερνητικού συνασπισμού. Κι αυτό διότι οι κυβερνήσεις των κρατιδίων διορίζουν μέλη στο Bundesrat, τη γερμανική Άνω Βουλή. Αν λοιπόν η ομοσπονδιακή κυβέρνηση βρεθεί αντιμέτωπη με αυξημένες «αντιστάσεις» στην Άνω Βουλή, η μεταρρυθμιστική της ατζέντα θα επιβραδύνει αισθητά.
Βεβαίως, είναι ιδιαιτέρως σημαντικό και το γεγονός ότι φέτος υπάρχουν πιθανότητες να εκλεγεί για πρώτη φορά πρωθυπουργός κρατιδίου προερχόμενος από το AfD. Στη Σαξονία-Άνχαλτ το AfD κινείται στις δημοσκοπήσεις γύρω στο 3%8-40% και προηγείται καθαρά, ενώ και στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία είναι επίσης πρώτο, με ποσοστά περί του 30%-35%.
Ευρωπαϊκές διαστάσεις
Τα εκλογικά αποτελέσματα στα ομόσπονδα κρατίδια επηρεάζουν συχνά τις εθνικές πολιτικές της χώρας και ιδίως τη λήψη στρατηγικών αποφάσεων, με επιπτώσεις ακόμη και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ενδεικτική ως προς αυτό, όπως υπενθυμίζει ο επικεφαλής οικονομολόγος της ING, Carsten Brzeski, είναι η περίπτωση της ελληνικής κρίσης. Τότε που η απόφαση για το πακέτο διάσωσης αναβλήθηκε, έως ότου ολοκληρωθούν οι εκλογές στο κρατίδιο της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας.
Ο ίδιος σχολιάζει ότι «σε μια περίοδο κατά την οποία το οικονομικό μοντέλο ολόκληρης της χώρας χρειάζεται αναθεώρηση, η σύγκρουση μεταξύ βραχυπρόθεσμης εκλογικής λογικής στα κρατίδια και μακροπρόθεσμων μεταρρυθμίσεων καθίσταται πραγματικό πρόβλημα».
Το διακύβευμα για τον Μερτς
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δέχεται έντονη κριτική για το γεγονός ότι οι πολυδιαφημισμένες τομές που θα επιτρέψουν στη Γερμανική οικονομία να «τρέξει» με υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης, έχουν καθυστερήσει σημαντικά.
Ενδεχόμενες εκλογικές απώλειες για το CDU θα περιορίσουν τα περιθώρια δράσης του Γερμανού Καγκελαρίου και της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, ακριβώς τη στιγμή που η κυβέρνηση χρειάζεται στήριξη και από τα δύο νομοθετικά σώματα ώστε να προωθήσει τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις.
Σε ό,τι αφορά ειδικά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου, αυτές θέτουν διαφορετικής τάξης προκλήσεις. Το ερώτημα δεν είναι απλώς αν το CDU θα επικρατήσει, αλλά αν θα μπορέσει να αποτρέψει το AfD από το να φθάσει σε επίπεδα που καθιστούν αδύνατο τον σχηματισμό σταθερής κυβέρνησης.
Επομένως, το γερμανικό «Superwahljahr» δεν είναι απλώς ένα τεστ δημοτικότητας για τον Μερτς. Είναι, όπως το περιγράφει ο οικονομολόγος της ING, «μια δοκιμασία για το κατά πόσο το πολιτικό κέντρο μπορεί ακόμη να κυβερνήσει αποτελεσματικά, ώστε οι ψηφοφόροι να έχουν λόγο να παραμείνουν σε αυτό».
Η περίπτωση της Βάδης-Βυρτεμβέργης
Από τις πέντε φετινές εκλογικές αναμετρήσεις, η εναρκτήρια και ίσως η πιο ενδιαφέρουσα είναι αυτή στη Βάδη-Βυρτεμβέργη, την ερχόμενη Κυριακή, ένα κρατίδιο που βιώνει πιο έντονα από οποιοδήποτε άλλο τις πιέσεις της βιομηχανικής μετάβασης.
Με σχεδόν 11 εκατ. κατοίκους, είναι το τρίτο μεγαλύτερο σε πληθυσμό και ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά κέντρα της Γερμανίας. Αποτελεί έδρα ομίλων όπως η Mercedes-Benz, η Porsche, η Bosch και η SAP, και υπήρξε επί δεκαετίες πρότυπο επιτυχημένης βιομηχανικής πολιτικής. Ωστόσο, η οικονομία του κρατιδίου συρρικνώνεται, καθώς εμβληματικές επιχειρήσεις καταγράφουν ζημίες και ανακοινώνουν περικοπές θέσεων εργασίας.
Το κρατίδιο κυβερνάται από τους Πράσινους από το 2011, όταν ο Winfried Kretschmann έγινε ο πρώτος -και μοναδικός μέχρι σήμερα- «Πράσινος» πρωθυπουργός κρατιδίου. Ωστόσο ο ίδιος δεν θα είναι ξανά υποψήφιος. Έτσι, σε αυτό το, κατά παράδοση συντηρητικό, κρατίδιο, ο 35χρονος Manuel Hagel του CDU θεωρείται σήμερα φαβορί. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δίνουν το CDU στο 28% και τους Πράσινους στο 22%, ενώ το AfD βρίσκεται στο 20% - υπερδιπλάσιο ποσοστό σε σχέση με το 9,7% του 2021.
