Θετικές προβλέψεις για την ελληνική οικονομία, αντοχές χωρίς την ανάγκη θυσιών και νέας λιτότητας όπως σε άλλες ισχυρές χώρες του πυρήνα της ευρωζώνης, αλλά και ανησυχία για ενδεχόμενο δημοσιονομικής χαλάρωσης στο κοντινό μέλλον ή και νέα απρόβλεπτα φαινόμενα «τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ» περιλαμβάνει η ετήσια έκθεση «Debt Sustainability Monitor 2025» η οποία δημοσιοποιήθηκε χθες.
Πρόκειται για μία εις βάθος ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον κίνδυνο εξέλιξης του χρέους και της οικονομίας γενικότερα στην ΕΕ, με πάνω από 300 σελίδες για όλα τα κράτη-μέλη .
Το «παράδοξο» για την Ελλάδα πάντως είναι ότι προβλέπει μεγαλύτερο κίνδυνο τώρα, και λιγότερο μετά!
Καλύτερα μεν, επικίνδυνα δε
Για την ακρίβεια, η έκθεση χωρίζει το μέλλον σε τρεις ζώνες:
- στη βραχυπρόθεσμη περίοδο (περίπου 1-2 έτη) η Ελλάδα δείχνει απολύτως ασφαλής
- στη μακροπρόθεσμη (έως το 2070), η Ελλάδα κατατάσσεται στην κατηγορία «Χαμηλού Κινδύνου» (Low Risk), πολύ καλύτερα από ισχυρές χώρες της ευρωζώνης. Και αυτό κυρίως επειδή η χώρα ήδη πληρώσει βαρύ τίμημα μεταρρυθμίσεων στο ασφαλιστικό, κάτι που άλλες χώρες θα βρουν μπροστά τους αργότερα.
- στο μεσοδιάστημα όμως, εντοπίζεται το μεγάλο πρόβλημα: η Κομισιόν κατατάσσει την Ελλάδα στην κατηγορία «Υψηλού Κινδύνου» (High Risk) για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα σε ορίζοντα δεκαετίας.
Η πρόκληση της δεκαετίας
Προς τι η ανησυχία αυτή; Κυρίως για το υψηλό δημόσιο χρέος, το οποίο βαίνει μεν μειούμενο, αλλά παραμένει σε μεγάλα ύψη και αυτό απαιτεί συνεχή υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα.
Και παρά τα συνεχή υπερπλεονάσματα που επιτυγχάνει η χώρα, οι συντάκτες της έκθεσης παραμένουν επιφυλακτικοί αν η χώρα και οι κυβερνήσεις θα το επιτυγχάνουν στο μέλλον.
Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει η έκθεση:
- «Στο βασικό σενάριο της Ανάλυσης Βιωσιμότητας Χρέους, το χρέος προβλέπεται να μειωθεί αλλά να παραμείνει υψηλό μεσοπρόθεσμα, φτάνοντας περίπου το 124% του ΑΕΠ το 2036».
- Η αποκλιμάκωση αυτή βασίζεται στην παραδοχή διατήρησης υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων (άνω του 2% σε ορισμένα σενάρια)
Στο σημείο αυτό όμως, οι συντάκτες της έκθεσης εκφράζουν προβληματισμό σχετικά με την ιστορική συνέπεια τέτοιων επιδόσεων: «Αυτό το επίπεδο του διαρθρωτικού πρωτογενούς ισοζυγίου είναι μάλλον φιλόδοξο σε σύγκριση με τις προηγούμενες δημοσιονομικές επιδόσεις».
Η παρατήρηση αυτή υποδηλώνει ότι η διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας αποτελεί κρίσιμη παράμετρο για την επιβεβαίωση των θετικών προβλέψεων.
«Νάρκη» στην οικονομία ΟΠΕΚΕΠΕ, δικαστήρια, χρέη
Ένα από τα πλέον αξιοσημείωτα ευρήματα της φετινής έκθεσης αφορά τους λεγόμενους «παράγοντες αύξησης κινδύνου» (risk-increasing factors).
Η Κομισιόν εντοπίζει 4 βασικούς δημοσιονομικούς κινδύνους: δικαστικές αποφάσεις, κόκκινα δάνεια, επενδυτικό κενό και ΟΠΕΚΕΠΕ.
Συγκεκριμένα, η έκθεση προειδοποιεί για:
1. «Κόκκινα δάνεια»: έχουν μειωθεί, οι τράπεζες έχουν «καθαρίσει» αισθητά, αλλά στην χώρα μας παραμένουν υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, όπως αναφέρεται, κάτι που μπορεί να «κτυπήσει» στις κρατικές εγγυήσεις που έχει παράσχει το δημόσιο σε τράπεζες και funds.
2. Δικαστικές εκκρεμότητες: «ενδεχόμενες υποχρεώσεις που σχετίζονται με εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις κατά του δημοσίου ("contingent liabilities related to pending legal cases against the state). Αν και δεν αναλύει τα πεδία ανησυχίας της, η Κομισιόν εννοεί προφανώς αποφάσεις όπως η αναμενόμενη για «κούρεμα» τόκων στα δάνεια νόμου Κατσέλη, ή και άλλες που αναμένονται για χορήγηση 13ου-14ου μισθού ή σύνταξης, καθώς και αν θα ισχύσουν και αναδρομικά.
3. ΟΠΕΚΕΠΕ …και όχι μόνο: η Κομισιόν μιλά και για «πιθανές οικονομικές επιπτώσεις που απορρέουν από συνεχιζόμενες έρευνες και ελέγχους σχετικά με τη διαχείριση των χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ γεωργικών προγραμμάτων, συμπεριλαμβανομένου του ΟΠΕΚΕΠΕ».
4. Αρνητική επενδυτική θέση: η κάλυψη του επενδυτικού κενού παραμένει ζητούμενο, παρά την ισχυρή συνεχή άνοδο που καταγράφεται στις επενδύσεις.
