Μετά από δύο εβδομάδες δημόσιας διαβούλευσης, που ολοκληρώθηκε στις 26 Ιανουαρίου 2026, το νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη» περνά πλέον στο επόμενο, καθαρά θεσμικό στάδιο.
Την Πέμπτη 13 Φεβρουαρίου παρουσιάστηκε και αναλύθηκε ενώπιον των μελών της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος και της Διαρκούς Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου, σηματοδοτώντας την είσοδό του στην κοινοβουλευτική διαδικασία πριν από την τελική του μορφή. Σε αυτή τη φάση αποτυπώνονται παρατηρήσεις, ενσωματώνονται βελτιώσεις και διαμορφώνεται το τελικό κείμενο που θα οδηγηθεί προς συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής και, εφόσον εγκριθεί, προς δημοσίευση σε ΦΕΚ.
Η θεσμική πρωτοβουλία του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας επιχειρεί σαφή μετατόπιση από την αντίδραση στην πρόληψη, αναδιατάσσοντας τον τρόπο με τον οποίο η χώρα διαχειρίζεται φυσικούς και τεχνολογικούς κινδύνους.
Όπως τόνισε ο υπουργός Γιάννης Κεφαλογιάννης κατά την παρουσίαση του σχεδίου νόμου στις 13 Φεβρουαρίου, «στόχος της Ενεργής Μάχης είναι η μετάβαση από τον κατακερματισμό και τον αυτοσχεδιασμό σε ένα σύστημα διαλειτουργικότητας, επιστημονικής τεκμηρίωσης και διαρκούς ετοιμότητας». Η πρόληψη, όπως υπογράμμισε, δεν αντιμετωπίζεται ως θεωρητική έννοια αλλά ως λειτουργικό εργαλείο εθνικού σχεδιασμού με σαφείς προτεραιότητες, ευθύνες και επιχειρησιακή λογική.
«Ενεργή μάχη»: Το πλαίσιο για φωτιές και πλημμύρες πριν εξελιχθούν σε κρίσεις - Οι αλλαγές που φέρνει το νομοσχέδιο
Το νέο μοντέλο βασίζεται σε επιστημονική γνώση, ενιαίο συντονισμό και νέα δομή λήψης αποφάσεων. Ενσωματώνει εργαλεία όπως επιχειρησιακή μετεωρολογία, αξιολόγηση κινδύνων, προδιαγεγραμμένες καύσεις και συστηματική αξιοποίηση βάσεων δεδομένων, ώστε η λήψη αποφάσεων να βασίζεται σε δεδομένα και όχι σε συγκυρίες. Δημιουργούνται Περιφερειακά Κέντρα Διαχείρισης Κρίσεων σε όλες τις περιφέρειες, ενσωματώνεται η πυρομετεωρολογία στο κέντρο επιχειρήσεων και συγκροτείται Επιτροπή Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου, καλύπτοντας κρίσιμα θεσμικά κενά.
Η ενίσχυση του μηχανισμού αποτυπώνεται και σε συγκεκριμένα μεγέθη. Το ανθρώπινο δυναμικό αυξήθηκε από περίπου 13.900 στελέχη το 2019 σε περίπου 18.000, ενώ για το 2026 εγκρίθηκαν επιπλέον 1.076 προσλήψεις, οδηγώντας το σύνολο κοντά στις 19.000 θέσεις. Παράλληλα, ο προϋπολογισμός αυξήθηκε από 585 εκατ. ευρώ το 2022 σε 1,46 δισ. ευρώ το 2026, δηλαδή άνοδο άνω του 140%, αποτυπώνοντας τη μετατόπιση προς πρόληψη και επιχειρησιακή ετοιμότητα. Η αναβάθμιση περιλαμβάνει επενδύσεις σε πυροσβεστικά μέσα, τεχνολογία επιτήρησης και drones για έγκαιρο εντοπισμό κινδύνων, ενώ η αναβάθμιση της Πυροσβεστικής Ακαδημίας σε πανεπιστημιακού επιπέδου ίδρυμα εντάσσεται στη στρατηγική ενίσχυσης εκπαίδευσης και επαγγελματικής εξειδίκευσης.
Το Υπουργείο υποστηρίζει ότι το σχέδιο νόμου προέκυψε μετά από εκτενή διαβούλευση με επιστημονικούς και κοινωνικούς φορείς, όπως η ΚΕΔΕ, η Ένωση Περιφερειών, η ΠΟΜΙΔΑ, το Εθνικό Αστεροσκοπείο και η Ακαδημία Αθηνών. Συνολικά καταγράφηκαν 1.258 σχόλια, εκ των οποίων 52 ενσωματώθηκαν σε διατάξεις του νομοσχεδίου.
Πού εστίασαν οι πολίτες στη διαβούλευση – Εφαρμογή, αυτοδιοίκηση και επιχειρησιακή ικανότητα
Η δημόσια διαβούλευση δεν αμφισβήτησε τον προσανατολισμό προς την πρόληψη, ανέδειξε όμως με μεγαλύτερη ένταση τα λειτουργικά σημεία όπου θα κριθεί η αποτελεσματικότητα του νέου πλαισίου. Πολλές παρεμβάσεις εστίασαν στην ανάγκη σαφών μηχανισμών εφαρμογής, με δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα, δείκτες αξιολόγησης και συστηματική παρακολούθηση, ώστε η πρόληψη να αποκτήσει μετρήσιμο αποτέλεσμα και όχι μόνο θεσμική διατύπωση. Επανέρχεται συχνά η ανάγκη να ενσωματώνονται επιχειρησιακά διδάγματα από πραγματικά συμβάντα, καθώς και να υπάρχει διαρκής αξιολόγηση του μηχανισμού.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην επιστημονική τεκμηρίωση. Σχόλια για τη διαχείριση καύσιμης ύλης και τις προδιαγεγραμμένες καύσεις ζητούν σαφείς επιστημονικές προδιαγραφές, διαφάνεια και συνεργασία με εξειδικευμένους φορείς. Παράλληλα, αναδείχθηκε η ανάγκη διαλειτουργικότητας δεδομένων, ενιαίας επιχειρησιακής εικόνας και ενίσχυσης των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, ώστε η πρόληψη να μετατραπεί σε πραγματικό εργαλείο διαχείρισης κινδύνου.
Ένα ακόμη επαναλαμβανόμενο θέμα αφορά τη σαφή κατανομή ευθυνών και την αποφυγή επικαλύψεων μεταξύ φορέων. Σχόλια επισημαίνουν ότι η επιτυχία του νέου μοντέλου εξαρτάται από τη δυνατότητα του συστήματος να λειτουργεί με σαφή ιεραρχία, κοινή επιχειρησιακή «γλώσσα» και ταχεία λήψη αποφάσεων σε πραγματικό χρόνο.
Αυτοδιοίκηση και πραγματική ικανότητα εφαρμογής
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στον ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης. Πολλές παρεμβάσεις επισημαίνουν ότι οι δήμοι αναλαμβάνουν διευρυμένες ευθύνες στην πρόληψη, χωρίς πάντοτε να διαθέτουν επαρκείς πόρους, τεχνική υποστήριξη και εξειδικευμένο προσωπικό. Παράλληλα τονίστηκε η ανάγκη σταθερής χρηματοδότησης, τεχνικής υποστήριξης και ενίσχυσης τοπικών δομών, ώστε το νέο μοντέλο να λειτουργήσει αποτελεσματικά σε επίπεδο εφαρμογής.
Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε και στη διαρκή εκπαίδευση προσωπικού και εθελοντών, στη διεξαγωγή ασκήσεων ετοιμότητας και στην αξιολόγηση πραγματικών περιστατικών, ώστε η πρόληψη να λειτουργεί ως συνεχής διαδικασία βελτίωσης και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας του συστήματος Πολιτικής Προστασίας.
Η «Ενεργή Μάχη» επιχειρεί να μεταφέρει την Πολιτική Προστασία σε πιο οργανωμένο και προληπτικό μοντέλο, με ενίσχυση πόρων, νέες δομές και μεγαλύτερη έμφαση στη διαχείριση κινδύνου πριν από την εκδήλωση κρίσεων. Ωστόσο, η δημόσια διαβούλευση ανέδειξε ότι το κρίσιμο ζήτημα δεν βρίσκεται στον σχεδιασμό αλλά στην εφαρμογή, στον συντονισμό των φορέων και στην επιχειρησιακή συνοχή του συστήματος.
Οι παρεμβάσεις πολιτών και φορέων συγκλίνουν στο ότι η αποτελεσματικότητα του νέου πλαισίου θα εξαρτηθεί από τη λειτουργική ενσωμάτωση κράτους, περιφερειών και δήμων, τη διαθεσιμότητα πόρων σε τοπικό επίπεδο και την ικανότητα του μηχανισμού να λειτουργεί με σαφήνεια και ταχύτητα σε πραγματικές συνθήκες. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων φυσικών κινδύνων, το βάρος μεταφέρεται πλέον από τη θεσμική διαμόρφωση στην επιχειρησιακή λειτουργία του συστήματος.
