Με το πολιτικό μέλλον του Ιράν να κρέμεται από μια κλωστή καθώς οι ήδη έντονες διαμαρτυρίες κλιμακώνονται και οι νεκροί διαδηλωτές από πυρά των οργάνων του κράτους αυξάνονται, η ισχυρή σύμμαχός του, Ρωσία, δεν μπορεί παρά να παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα και να περιμένει ποια θα είναι η επόμενη κίνηση των ΗΠΑ κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Άλλωστε, ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, δεν έχει αποκλείσει τη στρατιωτική επέμβαση στα πρότυπα Βενεζουέλας εναντίον του θεοκρατικού καθεστώτος που κυβερνά από το 1979. Την Τρίτη, επανέλαβε την απειλή του ότι οι ΗΠΑ θα λάβουν «πολύ ισχυρά μέτρα» εάν το Ιράν εκτελέσει συλληφθέντες διαδηλωτές, ενώ υπογράμμισε πως «η βοήθεια είναι καθοδόν», διαμηνύοντας πως οποιαδήποτε χώρα έχει δοσοληψίες με το Ιράν θα υποστεί πρόσθετο δασμό 25%, σε νέο οικονομικό στραγγαλισμό της Τεχεράνης.
Η Μόσχα θα επικεντρωθεί στο πώς θα εξελιχθούν τα γεγονότα στο Ιράν, δεδομένης της θέσης της Τεχεράνης ως βασικού στρατηγικού, στρατιωτικού, οικονομικού και εμπορικού εταίρου της στη Μέση Ανατολή. Εξάλλου, το Κρεμλίνο θα συνεχίσει να εργάζεται με το Ιράν για την εφαρμογή των διμερών τους συμφωνιών και καμία άλλη χώρα δεν θα μπορούσε να αλλάξει τη φύση των δεσμών ανάμεσα στη Μόσχα και την Τεχεράνη, όπως επεσήμανε ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας, Σεργκέι Λαβρόφ σε συνέντευξη.
Η προοπτική να πέσει ένας ακόμη σύμμαχος στη Μέση Ανατολή είναι ανησυχητική για τη Μόσχα, ιδιαίτερα μετά την ανατροπή της εξουσίας σε Βενεζουέλα, Συρία και Νότιο Καύκασο, που ιστορικά -ήδη από την εποχή της τσαρικής Ρωσίας- θεωρείται η «πίσω αυλή» της Μόσχας. Τόσο το Αζερμπαϊτζάν όσο και η Αρμενία παρουσίασαν σαφείς τάσεις αποστασιοποίησης από το Κρεμλίνο, ακολουθώντας διαφορετικούς δρόμους που, ωστόσο, τέμνονται με την αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας.
Η επαναχάραξη του status quo στα εν λόγω κράτη - κλειδιά, αποδυνάμωσε το αποτύπωμα και την διεθνή επιρροή της Ρωσίας. «Η Μόσχα βλέπει την πιθανή απώλεια του Ιράν ως πολύ σημαντικό κίνδυνο για την περιφερειακή της θέση όπως ήδη συνέβη σε Συρία, Βενεζουέλα και αναμφισβήτητα στην Αρμενία», εκτίμησε ο Μαξ Χες, ιδρυτής της εταιρείας συμβούλων πολιτικού κινδύνου Enmetena Advisory.
«Ο λόγος γι' αυτό είναι επειδή το ίδιο το Ιράν είναι ένας περιφερειακός προβολέας ισχύος, που προσφέρει στη Ρωσία μια πλατφόρμα για να χτίσει συμμαχίες και να επεκτείνει τη δική της ακτίνα δράσης», πρόσθεσε. Ο Μάριο Μπικάρσκι, ανώτερος αναλυτής Ευρώπης και Κεντρικής Ασίας στη Verisk Maplecroft, συμφώνησε ότι οποιαδήποτε κατάρρευση καθεστώτος θα ήταν ανησυχητική για τη Μόσχα, καθώς θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερη περιφερειακή αστάθεια στην περιοχή του Καυκάσου που χωρίζει τη Ρωσία από το Ιράν.
«Έχουν υπάρξει ιρανικές διαμαρτυρίες στο παρελθόν και η Ρωσία πάντα τις εξέταζε αλλά ποτέ δεν αντέδρασε, επειδή πιθανώς ήλπιζε ότι το καθεστώς της Τεχεράνης θα μπορούσε να αντέξει την πίεση. Αλλά αυτή τη φορά, η δυσαρέσκεια έχει συσσωρευτεί και δεν είναι μόνο εσωτερική, είναι και εξωτερική, με τις συνέπειες να είναι απρόβλεπτες», προειδοποίησε.
«Σε περίπτωση πτώσης του ιρανικού καθεστώτος, η Ρωσία πιθανότατα θα πρέπει να βιαστεί και να βρει νέους τρόπους για να διασφαλίσει ότι η αστάθεια δεν θα φτάσει στα σύνορά της, αλλά και ότι θα διατηρήσει κάποια επιρροή στην περιοχή», συμπλήρωσε, ενώ αποσαφήνισε πως εάν προκύψει κενό ηγεσίας στο Ιράν και εκκινήσει αγώνας δρόμου για την εξουσία, οδηγώντας σε περαιτέρω βία και αναταραχή, θα δημιουργηθεί «μεγάλο πρόβλημα ασφάλειας για τη Ρωσία και για πολλές άλλες χώρες στην ευρύτερη περιοχή».
Ο Σεργκέι Σοϊγκού, γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας, καταδίκασε τη Δευτέρα τις «προσπάθειες ξένων δυνάμεων να υπεισέλθουν στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν». Η κοινή αντι-δυτική ιδεολογία και η υπαγωγή σε διεθνείς κυρώσεις, αποτελούν μερικούς από τους συνδετικούς κρίκους Μόσχας - Τεχεράνης, με τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ να είναι ένας από τους λίγους διεθνείς εταίρους που ο Βλαντίμιρ Πούτιν μπορούσε να βασιστεί για βοήθεια σε στρατιωτικό υλικό μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Σύμφωνα με αμερικανικά ΜΜΕ που επικαλούνται αξιωματούχους ασφαλείας, το Ιράν έχει προμηθεύσει τη Ρωσία με πυραύλους αξίας περίπου 3 δισ. δολαρίων, που έχουν χρησιμοποιηθεί στον πόλεμο στην Ουκρανία με συμβάσεις που υπογράφηκαν πριν από την έναρξη του πολέμου. Οι παραδόσεις περιλαμβάνουν εκατοντάδες τακτικούς βαλλιστικούς πυραύλους Fath-360, σχεδόν 500 άλλους βαλλιστικούς πυραύλους μικρής εμβέλειας, περίπου 200 αντιαεροπορικούς πυραύλους και χιλιάδες πυρομαχικά πυροβολικού.
Αυτά τα στοιχεία δεν περιλαμβάνουν όλο τον στρατιωτικό εξοπλισμό που έχει προμηθευτεί η Μόσχα από την Τεχεράνη ενώ αναμένονται πρόσθετες παραδόσεις συστημάτων όπως τα περιφερόμενα πυρομαχικά Shahed-136 και drones με τη Μόσχα να έχει δαπανήσει πάνω από 4 δισ. δολάρια για την αγορά ιρανικού στρατιωτικού εξοπλισμού, από τα τέλη του 2021 μέχρι σήμερα.
Σε αντάλλαγμα, το Ιράν φέρεται να έλαβε στρατιωτική τεχνολογία και πληροφορίες από τη Ρωσία, καθώς και χρηματοδότηση για τα διαστημικά και πυραυλικά του προγράμματα. Μάλιστα, στρατιωτικά στελέχη πιθανολογούν πως η Τεχεράνη είχε περιζήτητα ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη Su-35 και συστήματα πυραυλικής αεροπορικής άμυνας S-400, αλλά δεν είναι σαφές εάν όντως τα πήρε.
Ένα από τα πιο σαφή σημάδια ότι η συμμαχία των δύο χωρών έχει διαρραγεί ή ενδεχομένως έχουν γίνει συμφωνίες και «παιχνίδια» πίσω από κλειστές πόρτες, ήταν η απουσία της Ρωσίας στη διάρκεια των αυξημένων εντάσεων μεταξύ Ιράν και Ισραήλ και εν μέσω των 12 ημερών αεροπορικών επιθέσεων των ΗΠΑ και του Τελ Αβίβ σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Αναλυτές θεωρούσαν ότι η Ρωσία πιθανότατα δεν ήταν σε θέση να υποστηρίξει στρατιωτικά την Τεχεράνη -δεδομένων των επιχειρήσεών της στην Ουκρανία- ενώ ήταν επίσης απρόθυμη να υποστηρίξει το Ιράν, καθώς οποιαδήποτε άμεση σύγκρουση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη και επιζήμια για την ίδια. Η στάση της Μόσχας ήταν ένα κάλεσμα αφύπνισης προς την ηγεσία της Τεχεράνης σχετικά με τα όρια της συμμαχίας της με τον Πούτιν, τα οποία δοκιμάζονται και σήμερα επί του πιεστηρίου.
«Δεν υπάρχει απολύτως τίποτα ουσιαστικό που μπορεί να παράσχει η Ρωσία στο ιρανικό καθεστώς για να το σώσει. Είναι πολύ αργά και δεν είμαι καν σίγουρος ότι υπήρξε ποτέ η ευκαιρία να βοηθηθεί το καθεστώς στο εσωτερικό από τότε που ο ιρανικός λαός εξεγέρθηκε», συμπέρανε ο Μπιλάλ Σααμπ, συνεργάτης στο Πρόγραμμα Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο Chatham House.
«Η ιδέα ότι η Ρωσία θα προσφύγει σε βοήθεια του Ιράν ή θα παράσχει σημαντικές στρατιωτικές δαπάνες για να προσπαθήσει να στηρίξει το καθεστώς... είναι πολύ απίθανη», σημείωσε. «Η Ρωσία δίνει προτεραιότητα στα δικά της συμφέροντα... και δεν πιστεύει πραγματικά σε συμμαχίες, τουλάχιστον υπό τον Βλαντιμίρ Πούτιν, αλλά μόνο σε τρόπους προβολής ισχύος. Το Κρεμλίνο σχεδιάζει τι θα κάνει σε περίπτωση αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν» διασαφήνισε.
«Η Ρωσία θα προσπαθήσει να επανασυνδεθεί με όποιον διαδεχθεί την Ισλαμική Δημοκρατία και θα προσπαθούσε να διασφαλίσει ότι τα συμφέροντά τους θα είναι κοινά με οποιαδήποτε νέα κυβέρνηση σχηματιστεί αλλιώς κινδυνεύει να εκδιωχθεί εντελώς από τη Μέση Ανατολή. Αυτό το σενάριο, είναι άκρως ανεπιθύμητο για τη Ρωσία. Ενώ δεν έχει αυτή τη στιγμή την ικανότητα να προβάλει στρατιωτική ισχύ ή να έχει μια πολύ ισχυρή εμπορική σχέση, δεν θα ήθελε να υποβιβάσει όλη την επιρροή της στις ΗΠΑ οικειοθελώς» κατέληξε.
