Το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου της FIFA, το πιο διάσημο ποδοσφαιρικό τουρνουά στον κόσμο, αποτελεί ένα γεγονός διεθνούς εμβέλειας που προσελκύει εκατοντάδες χιλιάδες φιλάθλους στα γήπεδα, παρακολουθείται τηλεοπτικά από δισεκατομμύρια ανθρώπους και λειτουργεί ως μοχλός οικονομικής ανάπτυξης για τις πόλεις που το φιλοξενούν. Το Μουντιάλ του 2026 που ξεκινά αύριο, συνδιοργανώνεται από τον Καναδά, το Μεξικό και τις ΗΠΑ και είναι το μεγαλύτερο στην ιστορία, με τη συμμετοχή 48 εθνικών ομάδων που θα δώσουν 104 αγώνες σε διάστημα πέντε εβδομάδων, από τις 11 Ιουνίου έως τις 19 Ιουλίου.
Από τις 16 πόλεις που θα φιλοξενήσουν αγώνες, οι 11 βρίσκονται στις ΗΠΑ, όπου θα διεξαχθούν 78 αναμετρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των προημιτελικών, των ημιτελικών και του τελικού. Η παράδοση των φιλάθλων που ταξιδεύουν από κάθε γωνιά του κόσμου στη διοργανώτρια χώρα για να ακολουθήσουν από κοντά την εθνική τους ομάδα παραμένει ισχυρή. Δεκάδες χιλιάδες διεθνείς επισκέπτες παραμένουν κατά μέσο όρο δύο εβδομάδες στη χώρα υποδοχής, ενισχύοντας τα έσοδα των τοπικών οικονομιών και των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στους τομείς των μεταφορών, του τουρισμού και της φιλοξενίας.
Η FIFA για το Μουντιάλ του 2026 εκτιμά ότι οι τουριστικές δαπάνες στις ΗΠΑ θα φτάσουν τα 6,4 δισ. δολάρια. Όμως υπάρχουν επιμέρους οικονομικές πτυχές της φετινής διοργάνωσης που προβληματίζουν έντονα τους αναλυτές.
Μισοάδεια γήπεδα;
Η DBRS εκτιμά ότι τα γήπεδα του φετινού Μουντιάλ ενδέχεται να μην γεμίσουν πλήρως, κυρίως λόγω της υποχώρησης των διεθνών ταξιδιών προς τις ΗΠΑ. Η οποία, με τη σειρά της, οφείλεται εν μέρει στην ασθενέστερη ζήτηση από βασικές αγορές προέλευσης ταξιδιωτών, στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις θεωρήσεων εισόδου (βίζας) και στη συνεχιζόμενη αβεβαιότητα σχετικά με τις πολιτικές των ΗΠΑ στα σύνορα. Αυτά, σε συνδυασμό με την αύξηση του κόστους μετακίνησης και τις επιπτώσεις της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ιράν στον ταξιδιωτικό κλάδο, θα μπορούσαν να περιορίσουν την προσέλευση διεθνών φιλάθλων στο Μουντιάλ του 2026.
Παρά το γεγονός ότι το εγχώριο ενδιαφέρον αναμένεται να αντισταθμίσει εν μέρει την ασθενέστερη διεθνή ζήτηση, μιας και η δημοτικότητα του ποδοσφαίρου στις ΗΠΑ ενισχύεται, οι υψηλές τιμές των εισιτηρίων και το συνολικό κόστος παρακολούθησης των αγώνων ενδέχεται επίσης να περιορίσουν τη συμμετοχή των Αμερικανών φιλάθλων.
Ταξιδιωτικά έσοδα
Παρότι το Μουντιάλ του 2026 θα δημιουργήσει πρόσθετη τουριστική δραστηριότητα στις ΗΠΑ, η DBRS εκτιμά ότι πιθανότατα δεν θα προσφέρει την ώθηση που προβλέπει η FIFA για τις εταιρείες ταξιδιών, τουρισμού και φιλοξενίας.
Η συγκρατημένη καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, καθώς και η υποχώρηση του διεθνούς τουρισμού, έχουν ήδη αρχίσει να επιβαρύνουν τον κλάδο ήδη πριν από την έναρξη της διοργάνωσης. Σε συνδυασμό με το αυξημένο λειτουργικό κόστος, οι παράγοντες αυτοί ενδέχεται να πιέσουν την κερδοφορία και τις ελεύθερες ταμειακές ροές των επιχειρήσεων του κλάδου.
Στο Μουντιάλ του 2018 στη Ρωσία, οι μεγαλύτερες ομάδες φιλάθλων που ταξίδεψαν στη χώρα προέρχονταν από την Κίνα, τις ΗΠΑ, το Μεξικό, την Αργεντινή και τη Βραζιλία. Αντίστοιχα, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο διεθνείς φίλαθλοι παρακολούθησαν το Μουντιάλ του 2022 στο Κατάρ, με τους περισσότερους επισκέπτες να προέρχονται από τη Σαουδική Αραβία, την Ινδία, τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Μεξικό.
Για το Μουντιάλ του 2026, η διεθνής προσέλευση στους αγώνες που θα διεξαχθούν στις ΗΠΑ ενδέχεται να υπολείπεται εκείνης των δύο προηγούμενων διοργανώσεων, όπως εκτιμά η DBRS.
Αυξημένα κόστη για τους φιλάθλους
Η φυσική παρουσία στους αγώνες του φετινού Μουντιάλ μπορεί να αποδειχθεί σημαντική επιβάρυνση για το εισόδημα όλων των φιλάθλων, ενώ ειδικά οι διεθνείς επισκέπτες καλούνται να καλύψουν και το υψηλό κόστος ταξιδιού.
Στα εισιτήρια, η FIFA εισήγαγε ένα σύστημα δυναμικής τιμολόγησης. Σύμφωνα με πληροφορίες, η ανώτατη τιμή εισιτηρίου για τον τελικό ξεπέρασε τα 10.000 δολάρια μετά τη διάθεση μιας νέας παρτίδας εισιτηρίων τον Απρίλιο.
Ταυτόχρονα, η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν συνέβαλε στην αύξηση των αεροπορικών ναύλων, ενώ από τον Δεκέμβριο και μετά, όταν ανακοινώθηκε το τελικό πρόγραμμα των αγώνων της διοργάνωσης, οι τιμές των ξενοδοχείων στις διοργανώτριες πόλεις αυξήθηκαν κατά μέσο όρο περισσότερο από 300%. Η μέση τιμή δωματίου έφτασε τα 1.013 δολάρια ανά διανυκτέρευση γύρω από την έναρξη του τουρνουά, έναντι 292 δολαρίων τις δύο προηγούμενες εβδομάδες. Παρόλα αυτά, το κόστος διαμονής παραμένει μεταβαλλόμενο, καθώς η Αμερικανική Ένωση Ξενοδοχείων και Καταλυμάτων ανέφερε ότι οι κρατήσεις στις περισσότερες αγορές κινούνται κάτω από τις αρχικές προσδοκίες.
Επιπλέον, οι δημόσιες συγκοινωνίες σε ορισμένες πόλεις έχουν ανακοινώσει δυναμική τιμολόγηση τις ημέρες των αγώνων, με τα εισιτήρια τρένων προς τα στάδια να φτάνουν έως και τα 80 δολάρια στην περιοχή της Βοστώνης και έως τα 150 δολάρια στην περιοχή Νέας Υόρκης. Για όσους ταξιδεύουν με αυτοκίνητο, οι τιμές των καυσίμων έχουν αυξηθεί αισθητά μετά την έναρξη της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ιράν. Επιπλέον, οι επίσημες κάρτες στάθμευσης του Μουντιάλ, που επίσης τιμολογούνται δυναμικά και απαιτούν προαγορά, κόστιζαν κατά μέσο όρο περίπου 175 δολάρια ανά αγώνα με τα δεδομένα που ήταν διαθέσιμα τον Φεβρουάριο.
Περιορισμένες μετακινήσεις
Σε αντίθεση με προηγούμενα Μουντιάλ, η διοργάνωση του 2026 εκτείνεται σε τρεις χώρες και πολλαπλές ζώνες ώρας, καθώς οι πόλεις φιλοξενίας απέχουν σημαντικά μεταξύ τους. Αυτό απαιτεί εκτεταμένες μετακινήσεις από τους φιλάθλους που επιθυμούν να ακολουθήσουν την πορεία της ομάδας τους.
Για παράδειγμα, ένας φίλαθλος της Γερμανίας που θέλει να παρακολουθήσει μόνο τους τρεις αγώνες της φάσης των ομίλων θα πρέπει να ταξιδέψει από το Χιούστον στο Τορόντο και στη συνέχεια στο Νιου Τζέρσεϊ. Αντίστοιχα, ένας φίλαθλος της Αγγλίας θα πρέπει να μετακινηθεί από το Ντάλας στη Βοστώνη και στη συνέχεια στο Νιου Τζέρσεϊ.
Ως αποτέλεσμα, οι αναλυτές της DBRS αναμένουν μειωμένη παρακολούθηση πολλών αγώνων από τους ίδιους φιλάθλους, ιδιαίτερα από όσους διαθέτουν περιορισμένο προϋπολογισμό. Επίσης, αναμένουν ότι η μέση διάρκεια παραμονής στις πόλεις φιλοξενίας θα είναι μικρότερη, περιορίζοντας τα τοπικά οικονομικά οφέλη. Ως αποτέλεσμα, οι τουριστικές δαπάνες θα συγκεντρωθούν κυρίως στις πόλεις που φιλοξενούν αγώνες, αντί να υπάρξει ευρύτερη διάχυση των ωφελειών σε περιφερειακό επίπεδο.
Επιπτώσεις για πολλούς εμπλεκόμενους
Η FIFA απαιτεί από τις χώρες που φιλοξενούν το Μουντιάλ να υπογράφουν δεσμευτικές κυβερνητικές και νομικές συμφωνίες που εγγυώνται, μεταξύ άλλων, επαρκείς υποδομές (τουλάχιστον 14 στάδια, ποιοτικά καταλύματα και εκτεταμένα δίκτυα μεταφορών), μέτρα ασφαλείας, υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και υγείας, απλοποιημένες διαδικασίες έκδοσης βίζας και μετανάστευσης, καθώς και φορολογικές απαλλαγές για τη FIFA και τις θυγατρικές της. Οι διοργανώτριες χώρες αναλαμβάνουν επίσης ουσιαστικά τον ρόλο του εγγυητή σε περίπτωση επιχειρησιακών ελλειμμάτων ή προβλημάτων.
Παρά τα κόστη και τις υποχρεώσεις, η διοργάνωση προσφέρει ευκαιρίες για αναβάθμιση υποδομών, ενίσχυση της απασχόλησης και αύξηση της διεθνούς προβολής των χωρών και των πόλεων που συμμετέχουν.
Εκτός από τις επιχειρήσεις των κλάδων ταξιδιών, τουρισμού και φιλοξενίας, ένα Μουντιάλ που θα αποδώσει λιγότερα από τα αναμενόμενα θα μπορούσε να έχει αρνητικές συνέπειες και για τις κυβερνήσεις, τις εθνικές ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες και την ίδια τη FIFA.
Οι κυβερνήσεις και οι δημόσιοι φορείς των χωρών και πόλεων υποδοχής έχουν υλοποιήσει πολυετείς επενδύσεις σε υποδομές, προσδοκώντας οικονομικές αποδόσεις μέσω της αύξησης του τουρισμού, των φορολογικών εσόδων και της απασχόλησης. Αν τα οφέλη αποδειχθούν χαμηλότερα των προβλέψεων, ενδέχεται να προκύψουν δημοσιονομικές πιέσεις και αυξημένος έλεγχος των δημόσιων δαπανών.
Οι εθνικές ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες λαμβάνουν έσοδα από τη FIFA που συνδέονται με τα οικονομικά αποτελέσματα και την επιτυχία της διοργάνωσης. Η διευρυμένη μορφή του φετινού Μουντιάλ αναμένεται να αυξήσει τις συνολικές διανομές, αν όμως τα έσοδα είναι χαμηλότερα από τα αναμενόμενα τότε τα οικονομικά οφέλη για τις συμμετέχουσες ομοσπονδίες θα είναι διαφορετικά.
Τέλος, η FIFA ενδέχεται να αντιμετωπίσει ζητήματα φήμης εάν το Μουντιάλ του 2026 δεν ανταποκριθεί στις οικονομικές ή λειτουργικές προσδοκίες που έχει θέσει. Αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τη διάθεση διαφόρων χωρών να αναλάβουν μελλοντικές διοργανώσεις, καθώς επίσης το ύψος της δημόσιας χρηματοδοτικής στήριξης και τη δομή των επόμενων τουρνουά.
