Το πετρέλαιο επιστρέφει με βίαιο τρόπο στο επίκεντρο της παγκόσμιας οικονομίας, καθώς οι διεθνείς αγορές προσπαθούν να υπολογίσουν αν η νέα γεωπολιτική κρίση θα εξελιχθεί σε μια ακόμη περίοδο ακριβής ενέργειας ή σε ένα σοκ που μπορεί να επηρεάσει βαθιά μεταφορές, τουρισμό, βιομηχανία, πληθωρισμό και καταναλωτές σε ολόκληρο τον κόσμο.
Με το Brent να κινείται το απόγευμα της Πέμπτης λίγο πάνω από τα 105 δολάρια το βαρέλι και τις μεγάλες τράπεζες, τους traders και τους διεθνείς οργανισμούς να αναθεωρούν σχεδόν καθημερινά τις προβλέψεις τους, στην αγορά επανέρχονται σενάρια που μέχρι πριν από λίγους μήνες θεωρούνταν ακραία. Παρατεταμένες ελλείψεις προσφοράς, μεγάλη πίεση στα αποθέματα, νέα έκρηξη στις τιμές καυσίμων και πιθανότητα το πετρέλαιο να κινηθεί ακόμη και προς επίπεδα κοντά στα 200 δολάρια σε περίπτωση γενικευμένης αποσταθεροποίησης.
- Βενζίνη και diesel: Το πρώτο σοκ του καλοκαιριού έφτασε στα νησιά – «Καίει» η αμόλυβδη στα 2,25 ευρώ
Για την Ελλάδα, όπου η οικονομία εξαρτάται ισχυρά από τις μεταφορές, τη ναυτιλία, τον τουρισμό και το κόστος ενέργειας, οι εξελίξεις αυτές παρακολουθούνται πλέον με ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς κάθε νέα άνοδος του Brent περνά σταδιακά στις τιμές καυσίμων, στις μετακινήσεις, στις επιχειρήσεις και τελικά στην καθημερινότητα των νοικοκυριών.
Το Brent έχει καταγράψει άνοδο άνω του 11% μέσα σε έναν μήνα και πάνω από 60% σε σχέση με πέρυσι. Και παρότι η αγορά βρίσκεται ήδη σε επίπεδα που θεωρούνται «ζώνη πίεσης» για τις οικονομίες, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι ακόμη δεν έχει τιμολογηθεί το ακραίο σενάριο μιας πραγματικής κρίσης προσφοράς.
Αυτό ακριβώς είναι και η μεγάλη μάχη των επόμενων μηνών, δηλαδή εάν το πετρέλαιο θα μπορέσει να επιστρέψει προς τα 80 δολάρια ή αν η αγορά μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη ακόμη και με τιμές κοντά στα 150 ή και στα 200 δολάρια το βαρέλι.
Πόσο πιθανό είναι να δούμε το πετρέλαιο στα 200 δολάρια
Η συζήτηση για πετρέλαιο στα 200 δολάρια μπορεί μέχρι πρόσφατα να θεωρούνταν ακραία, όμως πλέον έχει περάσει ανοιχτά στις αναλύσεις μεγάλων τραπεζών και επενδυτικών οίκων ως πιθανό «stress scenario» σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης στην παγκόσμια προσφορά. Η Macquarie Group μίλησε ξεκάθαρα για πιθανότητα να κινηθεί Brent κοντά στα 200 δολάρια αν συνεχιστούν για μεγάλο διάστημα οι περιορισμοί στις ενεργειακές ροές, ενώ η JPMorgan έχει προειδοποιήσει ότι σοβαρή διαταραχή στις εξαγωγές της Μέσης Ανατολής θα μπορούσε να οδηγήσει το πετρέλαιο ακόμη και προς τα 150 δολάρια. Η Goldman Sachs βλέπει τιμές πάνω από τα 120-140 δολάρια σε σενάρια κρίσης μεγάλης διάρκειας και ταχείας μείωσης αποθεμάτων, ενώ η BNP Paribas έχει συμπεριλάβει επίσημα το σενάριο «πετρέλαιο στα 200 δολάρια» στους κινδύνους που θα μπορούσαν να οδηγήσουν την παγκόσμια οικονομία σε νέα ύφεση.
Οι περισσότεροι αναλυτές ξεκαθαρίζουν πάντως ότι τα 200 δολάρια δεν αποτελούν βασική πρόβλεψη, αλλά «σενάριο πανικού» σε περίπτωση μεγάλης και παρατεταμένης κρίσης προσφοράς.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), στην έκθεσή του που δημοσιεύθηκε στις 13 Μαΐου, εκτιμά ότι η παγκόσμια αγορά θα παραμείνει σε έλλειμμα μέχρι και το τέλος του 2026, ακόμη κι αν οι ενεργειακές ροές αρχίσουν να αποκαθίστανται σταδιακά από το καλοκαίρι. Ο IEA προβλέπει πτώση της παγκόσμιας προσφοράς κατά 3,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως μέσα στο 2026 και ιστορικά υψηλές αποσύρσεις αποθεμάτων.
Την ίδια στιγμή, μείωσε δραστικά την πρόβλεψή της για τη ζήτηση πετρελαίου το 2026, εκτιμώντας πλέον ότι θα υπάρχει μείωση κατά 420.000 βαρέλια ημερησίως, καθώς οι υψηλές τιμές αρχίζουν να περιορίζουν την κατανάλωση. Ανάλογη αναθεώρηση έκανε και ο OPEC, μειώνοντας την πρόβλεψη για την αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης το 2026 από 1,38 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε 1,17 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Με απλά λόγια, η αγορά αρχίζει να φοβάται δύο πράγματα ταυτόχρονα: από τη μία πραγματικές ελλείψεις προσφοράς και από την άλλη επιβράδυνση της οικονομίας λόγω ακριβής ενέργειας. Και αυτό είναι συνήθως το πιο επικίνδυνο μείγμα για τις διεθνείς οικονομίες.
Τι μπορεί να εκτοξεύσει το πετρέλαιο στα 200 δολάρια
Οι περισσότεροι αναλυτές συμφωνούν ότι τα 200 δολάρια δεν αποτελούν το βασικό σενάριο. Αποτελούν όμως το «σενάριο πανικού». Για να φτάσει εκεί η αγορά, θα πρέπει να συνδυαστούν πολλοί αρνητικοί παράγοντες ταυτόχρονα: μεγάλη διάρκεια της κρίσης, σοβαρή απώλεια εξαγωγών από τη Μέση Ανατολή, αδυναμία αναπλήρωσης των αποθεμάτων, περιορισμένη δυνατότητα παράκαμψης των προβληματικών θαλάσσιων διαδρομών και έντονη κερδοσκοπική πίεση στις αγορές futures.
Ο ΙΕΑ μιλά πλέον για τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου, με πάνω από 12 εκατ. βαρέλια ημερησίως να έχουν χαθεί από την αγορά τους τελευταίους μήνες.
Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, το ζήτημα δεν περιορίζεται μόνο στην τιμή της βενζίνης. Η χώρα επηρεάζεται πολλαπλά από κάθε μεγάλη άνοδο του πετρελαίου, καθώς πρόκειται για οικονομία με ισχυρή εξάρτηση από μεταφορές, τουρισμό, ναυτιλία και εισαγόμενη ενέργεια.
Ήδη οι διεθνείς αυξήσεις περνούν σταδιακά στις τιμές χονδρικής και στη συνέχεια στις αντλίες, με τη βενζίνη να κινείται σε πολλές περιοχές πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο και τα νησιά να δέχονται ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις.
Αν το Brent παραμείνει για μεγάλο διάστημα πάνω από τα 100 δολάρια, η πίεση θα αρχίσει να φαίνεται πιο έντονα στο κόστος μεταφορών, στις τιμές τροφίμων, στον τουρισμό, στην ακτοπλοΐα και στις αερομεταφορές. Αντίθετα, ένα σενάριο κοντά στα 150 ή στα 200 δολάρια θα σήμαινε νέο πληθωριστικό σοκ και πιθανή επιστροφή κρατικών παρεμβάσεων και επιδοτήσεων.
Η Ελλάδα διαθέτει ισχυρή εγχώρια διυλιστική βάση, μέσω των μεγάλων ελληνικών ενεργειακών ομίλων., κάτι που λειτουργεί ως σημαντικό δίχτυ ασφαλείας για την επάρκεια καυσίμων. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορεί να αποφύγει τις διεθνείς τιμές. Το πραγματικό ερώτημα πλέον δεν είναι αν το πετρέλαιο θα παραμείνει ακριβό. Είναι αν η κρίση θα μείνει σε επίπεδο «ακριβής ενέργειας» ή αν θα εξελιχθεί σε μια νέα παγκόσμια ενεργειακή κρίση που μπορεί να επηρεάσει βαθιά οικονομίες, κυβερνήσεις και καταναλωτές.
