Υπό το βάρος του αυξημένου ενεργειακού κόστους που εξακολουθεί να πιέζει τη βιομηχανία και να διαβρώνει την ανταγωνιστικότητά της, ανακοινώθηκαν τη Μεγάλη Δευτέρα το μεσημέρι οι βασικοί άξονες του πολυαναμενόμενου πακέτου στήριξης από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, και τον Υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο, ενώ τις τεχνικές παραμέτρους των μέτρων εξειδίκευσε ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος.
Το πλαίσιο, που διαμορφώθηκε μετά από πολύμηνη διαπραγμάτευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συνδυάζει άμεσες παρεμβάσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας με ένα επενδυτικό σκέλος που στοχεύει στη μόνιμη μείωση της κατανάλωσης.
«Εξασφαλίσαμε 100 εκατ. το χρόνο για τα επόμενα 5 χρόνια, όχι μόνο για βαριά βιομηχανία αλλά και 23 χιλ. επιχειρήσεις. Έχουμε, επίσης, εργαστεί για απορρόφηση πόρων 200 εκατ. ευρώ από Ταμείο Εκσυγχρονισμού. είναι ένα πακέτο δράσεων, που ολοκληρώνει τον κύκλο στήριξης που έχει ξεκινήσει από πέρυσι» τόνισε ο υπουργός Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου.
Με τη σειρά του, ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος τόνισε ότι «η στήριξη της σύγχρονης ελληνικής βιομηχανίας είναι απόλυτη προτεραιότητα για την κυβέρνησή μας, γιατί η αύξηση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής βιομηχανίας είναι προϋπόθεση για να έχουμε ισχυρές επιχειρήσεις και συνεχή και βιώσιμη ανάπτυξη».
Στην πράξη, το πακέτο οργανώνεται σε δύο βασικούς πυλώνες: αφενός την άμεση ελάφρυνση του ενεργειακού κόστους με παρεμβάσεις συνολικού αποτυπώματος περίπου 100 εκατ. ευρώ ετησίως για την επόμενη πενταετία, και αφετέρου τη χρηματοδότηση επενδύσεων ύψους 200 εκατ. ευρώ μέσω του Ταμείου Εκσυγχρονισμού για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας της βιομηχανίας.
Στον πυρήνα των μέτρων βρίσκονται τρεις βασικές παρεμβάσεις: η ενίσχυση του μηχανισμού αντιστάθμισης του κόστους εκπομπών CO₂, η μείωση των χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας και η ενεργοποίηση ενός νέου κύκλου επενδύσεων που συνδέονται άμεσα με εξοικονόμηση ενέργειας και εκσυγχρονισμό των παραγωγικών διαδικασιών.
Οι μηχανισμοί μείωσης κόστους: Αντιστάθμιση CO₂ και ΥΚΩ
Καθοριστική παρέμβαση αποτελεί η ενίσχυση του μηχανισμού αντιστάθμισης εκπομπών CO₂, δηλαδή η επιστροφή στις ενεργοβόρες βιομηχανίες μέρους του κόστους που ενσωματώνεται στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας λόγω του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας ρύπων. Όπως προκύπτει και από την παρουσίαση, η αύξηση του συντελεστή αντιστάθμισης οδηγεί σε όφελος περίπου 75 εκατ. ευρώ ετησίως για τη βιομηχανία, ενώ σε όρους σεναρίου αγοράς η ενίσχυση μπορεί να φτάνει και περίπου τα 85 εκατ. ευρώ ετησίως.
Τον μηχανισμό εξήγησε αναλυτικά ο Νίκος Τσάφος, σύμβουλος ενέργειας, επισημαίνοντας ότι το κόστος των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα μετακυλίεται στην τιμή του ρεύματος, με αποτέλεσμα ένα σημαντικό μέρος της τιμής ανά MWh να προέρχεται από το CO₂. Όπως ανέφερε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιτρέπει την επιστροφή αυτής της επιβάρυνσης στις ενεργοβόρες βιομηχανίες μέσω ενός συντελεστή που εξαρτάται από το ενεργειακό μείγμα κάθε χώρας.
Για την Ελλάδα, ο συντελεστής αυτός ήταν 0,83 tCO₂/MWh έως το 2025, ενώ προβλεπόταν να μειωθεί στα 0,58 έως το 2030 λόγω της απολιγνιτοποίησης, κάτι που θα οδηγούσε σε σταδιακή απώλεια στήριξης για τις επιχειρήσεις. Ωστόσο, μετά από διαπραγμάτευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διαμορφώθηκε τελικά στο 0,82 για την περίοδο 2026–2030, «κλειδώνοντας» ουσιαστικά το επίπεδο ενίσχυσης για τα επόμενα πέντε χρόνια και διασφαλίζοντας τη στήριξη κυρίως για τις μεγάλες ενεργοβόρες μονάδες της χώρας.
Παράλληλα, το δεύτερο βασικό εργαλείο αφορά τις χρεώσεις Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ), δηλαδή τις ρυθμιζόμενες επιβαρύνσεις που χρηματοδοτούν την ηλεκτροδότηση των νησιών και το κοινωνικό τιμολόγιο. Από την 1η Ιουλίου 2026 προβλέπεται μείωση κατά 50% στις χρεώσεις ΥΚΩ για τη βιομηχανία, τόσο στη μέση όσο και στην υψηλή τάση, προσφέροντας άμεση ανακούφιση στο κόστος ενέργειας.
Σήμερα, οι σχετικές χρεώσεις διαμορφώνονται ενδεικτικά στα 4,14 ευρώ/MWh για υψηλή τάση, στα 6,91 ευρώ/MWh για μέση τάση και έως 18,24 ευρώ/MWh για χαμηλότερες καταναλώσεις, και θα περιοριστούν στο μισό, στα 2,07, 3,45 και 9,12 ευρώ/MWh αντίστοιχα. Το μέτρο αφορά περίπου 23.000 επιχειρήσεις και οδηγεί σε ετήσια εξοικονόμηση περίπου 26 εκατ. ευρώ, ενισχύοντας άμεσα τη ρευστότητα των βιομηχανικών μονάδων.
Παπασταύρου: Πακέτο με ευρωπαϊκή «ασφάλεια» και ευρύ αποτύπωμα
Το συνολικό πλαίσιο παρουσίασε ο Σταύρος Παπασταύρου, Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο οποίος υπογράμμισε ότι η στήριξη της βιομηχανίας αποτελεί στρατηγική επιλογή της κυβέρνησης και συνδέεται άμεσα με την οικονομία και την απασχόληση.
Όπως σημείωσε, η κυβέρνηση είχε δεσμευτεί ήδη από τον περασμένο Οκτώβριο ότι θα αναζητήσει πρόσθετα εργαλεία ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας, μέσα σε ένα αυστηρό δημοσιονομικό πλαίσιο και με ευρύτερο κύκλο ωφελούμενων. «Στηρίζοντας τη βιομηχανία, στηρίζουμε την οικονομία και τις θέσεις εργασίας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο γεγονός ότι το πακέτο προέκυψε μετά από εξάμηνη διαπραγμάτευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο συμβατό με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο και ασφαλές έναντι μελλοντικών αμφισβητήσεων. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόβλεψη για 100 εκατ. ευρώ ετησίως για πέντε χρόνια, που επεκτείνει τη στήριξη πέρα από τη βαριά βιομηχανία, καλύπτοντας και περίπου 23.000 βιομηχανίες και βιοτεχνίες.
Θεοδωρικάκος: 200 εκατ. για επενδύσεις με ελάχιστο 10% εξοικονόμηση
Στο επενδυτικό σκέλος εστίασε ο Τάκης Θεοδωρικάκος, Υπουργός Ανάπτυξης, παρουσιάζοντας το πρόγραμμα του Ταμείου Εκσυγχρονισμού, μέσω του οποίου θα διατεθούν 200 εκατ. ευρώ σε επιχορηγήσεις για τη βιομηχανία.
Όπως ανέφερε, τα επενδυτικά σχέδια που θα ενταχθούν στο πρόγραμμα θα πρέπει να επιτυγχάνουν κατ’ ελάχιστον 10% εξοικονόμηση ενέργειας σε σχέση με την αρχική κατάσταση, ενώ θα αφορούν στρατηγικές επενδύσεις σε ένα ευρύ φάσμα κλάδων, όπως η μεταλλουργία, το τσιμέντο, το χαρτί, η ξυλεία, τα πλαστικά και η χημική και φαρμακευτική βιομηχανία.
«Οι ενισχυόμενες δαπάνες θα μπορούν να λάβουν κρατική ενίσχυση είτε μέσω του Γενικού Απαλλακτικού Κανονισμού είτε μέσω του νέου πλαισίου CISAF, το οποίο πετύχαμε για την ελληνική βιομηχανία στη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση», τόνισε.
Οι επιλέξιμες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν τον εκσυγχρονισμό θερμικών διεργασιών, την αναβάθμιση παλαιού εξοπλισμού και βιομηχανικών κτιρίων, τον εξηλεκτρισμό διεργασιών και οχημάτων, καθώς και την εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας (BESS) για τη σταθεροποίηση φορτίων και την αύξηση της διείσδυσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Επιπλέον, προβλέπονται παρεμβάσεις όπως η ανάκτηση θερμότητας και η αναβάθμιση βιομηχανικής ψύξης (free cooling), που στοχεύουν σε άμεση μείωση της κατανάλωσης ενέργειας.
Η δημόσια πρόσκληση για την υποβολή επενδυτικών σχεδίων αναμένεται εντός Ιουνίου, με το πρόγραμμα να λειτουργεί ως βασικός μοχλός εκσυγχρονισμού του ενεργειακού αποτυπώματος της ελληνικής βιομηχανίας.
Θεοδωρόπουλος: «Βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά το πρόβλημα δε λύνεται»
«Το πρόβλημα είναι ότι, όπως όλοι ξέρουμε, η Ελλάδα για τη βιομηχανία πληρώνει ακριβότερο κόστος ενέργειας από πάρα πολλές χώρες μέσα στην ΕΕ. Είναι μια συζήτηση η οποία έγινε μεταξύ της βιομηχανίας και του υπουργείου, αλλά και μεταξύ του υπουργείου και των Βρυξελλών, και η συζήτηση κράτησε πάνω από 7 μήνες», ανέφερε ο πρόεδρος του ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος.
Επιπλέον, πρόσθεσε «αν πρέπει να απαντήσω στο ερώτημα αν λύνεται το πρόβλημα με αυτά τα μέτρα τα οποία εξαγγέλθηκαν σήμερα, οπωσδήποτε δεν λύνεται. Είναι όμως βήματα στη σωστή κατεύθυνση και σίγουρα είναι διαφορετικής σημαντικότητας βήματα για τις βιομηχανίες οι οποίες έχουν αντιστάθμισμα και τις βιομηχανίες οι οποίες δεν έχουν».
Για τις βιομηχανίες που εισπράττουν αντιστάθμισμα διοξειδίου του άνθρακα, συμπλήρωσε πως «είναι ένα βήμα αρκετά σημαντικό, το οποίο μπορεί να τους βοηθήσει στην ανταγωνιστικότητά τους, χωρίς να σημαίνει ότι τους λύνει όλα τα προβλήματα. Για τις υπόλοιπες βιομηχανίες, τις μεσαίες και τις μικρές, δηλαδή τη μέση και τη χαμηλή τάση, είναι ένα πολύ μικρότερο βήμα. Το ευχάριστο, πέραν αυτών που εξαγγέλθηκαν σήμερα, είναι το γεγονός ότι η συζήτηση με το υπουργείο συνεχίζονται. Έχουμε ήδη καταθέσει νέες σκέψεις για το πώς μπορεί να βοηθηθεί η βιομηχανία, μία εκ των οποίων είναι και η διακοψιμότητα, και σκέψεις οι οποίες δεν είναι υποχρεωτικό να επιβαρύνουν πάντα τον κρατικό προϋπολογισμό».
«Αυτό που μας ευχαριστεί είναι ότι αναγνωρίζει η κυβέρνηση ότι υπάρχει ανάγκη στήριξης και θέλουμε να πιστεύουμε ότι από εδώ και πέρα θα έχουμε ακόμη περισσότερα θέματα να συζητήσουμε», τόνισε.
Όσον για το πρόγραμμα των 200 εκατ. ευρώ που ανακοίνωσε ο κ. Θεοδωρικάκος, επισήμανε πως «είναι ένα πρόγραμμα το οποίο περιμένουμε να δούμε τι ακριβώς θα αφορά, αν θα είναι για μπαταρίες, πώς θα αφορά προς εξηλεκτρισμό, αν θα είναι μείωση του διοξειδίου του άνθρακα, και θα μπορούμε να πούμε κάτι παραπάνω όταν τον Ιούνιο εξειδικευτούν τα μέτρα».
