Αν και ακόμη είναι νωρίς για να γίνει αποτίμηση των επιπτώσεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή στον τομέα των υποδομών, εντούτοις, ήδη τα πρώτα «απόνερα» είναι ορατά και κάνουν τους φορείς του τεχνικού κόσμου να συντονίζονται και να «χτυπάνε καμπανάκι».
Σε σχετική κοινή επιστολή που απέστειλαν φορείς του κατασκευαστικού κλάδου ΣΑΤΕ (Πανελλήνιος Σύνδεσμος Ανωνύμων Τεχνικών Εταιρειών), ΠΕΔΜΕΔΕ (Πανελλήνια Ένωση Διπλωματούχων Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων) και ΠΕΣΕΔΕ (Πανελλήνια Ένωση Συνδέσμων Εργοληπτών Δημοσίων Έργων) προς τον Υπουργό Υποδομών & Μεταφορών, κ. Χρήστο Δήμα αλλά και τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών, κ. Κυριάκο Πιερρακάκη, γίνεται ήδη αναφορά για την πρώτη συνέπεια του πολέμου.
Σύμφωνα με τις εργοληπτικές οργανώσεις, «με βάση τις τιμές που είναι αναρτημένες στη Γενική Γραμματεία Εμπορίου το Σάββατο 28.02.2026 η τιμή διυλιστηρίου της ασφάλτου ήταν 381,64 ευρώ ανά τόνο, ενώ το Σάββατο 07.03.2026 η τιμή ήταν 511,34 ευρώ, ήτοι παρουσιάστηκε αύξηση σε ποσοστό περίπου 34% εντός μίας εβδομάδας». Και ενδεχομένως οι τιμές να συνεχίσουν τον ανήφορο.
Οι φορείς του κλάδου με την επιστολή θέλουνε να θέσουν υπόψη των υπουργών το ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα που έχει ανακύψει, λόγω και του πολέμου, «από τη συνεχή και καθημερινή ιλιγγιώδη αύξηση της τιμής της ασφάλτου και των υλικών που προέρχονται από προϊόντα του πετρελαίου, που επηρεάζουν άμεσα και καθοριστικά την ομαλή εκτέλεση πλήθους δημοσίων έργων». Υπενθυμίζεται ότι και άλλες φορές, σε ανάλογες δύσκολες συγκυρίες (π.χ. μετά την έναρξη των πολεμικών συγκρούσεων στην Ουκρανία), οι εργοληπτικές ενώσεις έχουν «χτυπήσει καμπανάκι» για τις ανατιμήσεις υλικών (λόγω ανόδου του κόστους ενέργειας, των τιμών πετρελαίου κ.λπ.), ενώ συχνά θυμίζουν ότι οι ενέργειες που είχαν αναλάβει προηγούμενες ηγεσίες του υπ. Υποδομών και αναθεωρήσεις τιμών υλικών και παρακολούθησή τους μέσω Παρατηρητηρίου, έμειναν ημιτελής. Πλέον, επανέρχονται με αφορμή τις εξελίξεις στο Ιράν.
Πρόβλημα με τιμές ασφάλτου αλλά και καυσίμων
Οι εργοληπτικές ενώσεις αναφέρουν ότι «σήμερα, οι συνθήκες που επικρατούν στην αγορά της ασφάλτου, καθώς και των συναφών ασφαλτικών υλικών που χρησιμοποιούνται στα δημόσια έργα, καθιστούν εκ νέου αναγκαία την άμεση παρέμβαση της Πολιτείας με ανάλογη ρύθμιση. Η συνεχιζόμενη αύξηση του κόστους προμήθειας και ενσωμάτωσης της ασφάλτου και των συναφών ασφαλτικών υλικών στα έργα δημιουργεί συνθήκες σοβαρής διατάραξης της συμβατικής ισορροπίας, προκαλεί σημαντική οικονομική επιβάρυνση στις εργοληπτικές επιχειρήσεις και εγκυμονεί κινδύνους για την απρόσκοπτη εκτέλεση των συμβάσεων και την έγκαιρη ολοκλήρωση κρίσιμων δημόσιων έργων. Επιπλέον οι εργοληπτικές επιχειρήσεις ήδη αντιμετωπίζουν οξυμένο πρόβλημα και με την άνοδο των τιμών των καυσίμων, ζήτημα για το οποίο θα επανέλθουμε με νεότερη επιστολή μας προκειμένου να αντιμετωπιστεί εγκαίρως και επαρκώς».
Όπως, μεταξύ άλλων, αναφέρουν στην επιστολή, «η άσφαλτος αποτελεί βασικό και αναντικατάστατο υλικό για έργα οδοποιίας και λοιπές τεχνικές παρεμβάσεις, με αποτέλεσμα η διαρκής ανατίμησή της να επιβαρύνει υπέρμετρα τους αναδόχους και να ανατρέπει ουσιωδώς την οικονομική ισορροπία των συμβάσεων. Οι συμβατικές τιμές των έργων έχουν διαμορφωθεί βάσει τελείως διαφορετικών δεδομένων αγοράς και, ως εκ τούτου, αδυνατούν να απορροφήσουν τις σημερινές αυξήσεις.
Υπενθυμίζεται ότι η Πολιτεία είχε ήδη αναγνωρίσει, σε αντίστοιχη συγκυρία, την ανάγκη λήψης ειδικής μέριμνας με το άρθρο 152 του ν. 4938/2022, το οποίο προέβλεψε, κατ’ εξαίρεση, τη δυνατότητα καθορισμού του τρόπου υπολογισμού της αξίας και πληρωμής πρώτων υλών απολογιστικά για συμβάσεις δημοσίων έργων, εφόσον η προμήθειά τους είχε λάβει χώρα μετά την 1.1.2022. Ακόμα, ρητώς προβλέφθηκε ότι η επιπλέον δαπάνη καλύπτεται από τις πιστώσεις του έργου και ότι για τις εργασίες αυτές δεν καταβάλλεται αναθεώρηση κατά την έννοια του άρθρου 153 του ν. 4412/2016.
Σε εφαρμογή της ανωτέρω διάταξης εκδόθηκε η υπ’ αρ. 275234/05.09.2022 κοινή υπουργική απόφαση (ΦΕΚ Β’ 4767/2022), με την οποία καθορίστηκε, κατ’ εξαίρεση, ο τρόπος υπολογισμού της αξίας της ασφάλτου απολογιστικά. Ειδικότερα, προβλέφθηκε ότι η τιμή της ασφάλτου προκύπτει από τη μέση εξαγόμενη τιμή του ημερήσιου δελτίου τιμών διυλιστηρίου κατά την ημέρα .ενσωμάτωσης του ασφαλτομίγματος στο έργο, ότι συντάσσεται Πρωτόκολλο Υπολογισμού Απολογιστικής Δαπάνης Ασφάλτου και ότι η προϋπολογισθείσα αξία της ασφάλτου αφαιρείται από το σχετικό άρθρο του τιμολογίου, ενώ στον ανάδοχο καταβάλλεται η πραγματική αξία του υλικού που ενσωματώθηκε, με τους προβλεπόμενους συντελεστές».
Τι ζητούν οι εργοληπτικές οργανώσεις
Σε κάθε περίπτωση, οι φορείς του κλάδου ζητούν «την άμεση θεσμοθέτηση νέας αντίστοιχης κατ’ εξαίρεση ρύθμισης, με την οποία να προβλέπεται εκ νέου η απολογιστική αποζημίωση της αξίας της ασφάλτου, καθώς και των συναφών ασφαλτικών υλικών που ενσωματώνονται στα δημόσια έργα, κατά τρόπο ανάλογο με εκείνον που είχε εφαρμοστεί το 2022.
Ειδικότερα, θεωρούμε αναγκαίο να προβλεφθεί: α) ο απολογιστικός προσδιορισμός της αξίας της ασφάλτου και των συναφών ασφαλτικών υλικών με βάση επίσημα και αντικειμενικά στοιχεία τιμολόγησης κατά τον χρόνο ενσωμάτωσής τους στο έργο, β) η σύνταξη σχετικού πρωτοκόλλου υπολογισμού και η προσκόμιση των απαιτούμενων παραστατικών και δικαιολογητικών, γ) η αντίστοιχη αφαίρεση της προϋπολογισθείσας αξίας των ανωτέρω υλικών από τα άρθρα του τιμολογίου και η απόδοση της πραγματικής αξίας των υλικών που ενσωματώνονται, δ) η εφαρμογή της ρύθμισης στις εν εξελίξει συμβάσεις δημοσίων έργων για εύλογο χρονικό διάστημα, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το παρόν, εξαιρετικό πρόβλημα της αγοράς».
Όπως σημειώνουν, «η λήψη της ανωτέρω πρωτοβουλίας είναι απολύτως αναγκαία τόσο για τη βιωσιμότητα των εργοληπτικών επιχειρήσεων όσο και για την προστασία του δημοσίου συμφέροντος, καθώς συνδέεται άμεσα με τη συνέχιση, την έγκαιρη ολοκλήρωση και τη χρηματοοικονομική σταθερότητα των δημοσίων έργων».
