Απτές ενδείξεις πως η κυβέρνηση «βγάζει από το συρτάρι» την… υπόθεση των υπεράκτιων αιολικών πάρκων (η οποία αγνοείτο εδώ και 15 μήνες), περιλαμβάνει το Ενιαίο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής (ΕΣΚυΠ) 2026 και πιο συγκεκριμένα τα εμβληματικά έργα και ορόσημα του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που δίνουν το «παρών» στο Σχέδιο.
Ο λόγος είναι πως στον οδικό χάρτη του ΥΠΕΝ για φέτος, συγκαταλέγονται τρεις νομοθετικές πρωτοβουλίες για την «ωρίμανση» του πλαισίου αξιοποίησης του πλούσιου αιολικού δυναμικού των ελληνικών θαλασσών – ενός από τα δύο μεγαλύτερα στη Μεσόγειο. Πρόκειται για μία σημαντική εξέλιξη, αν αναλογιστεί κανείς πως οι ενέργειες από την πλευρά της κυβέρνησης για το πλαίσιο έχουν «παγώσει» από τον Οκτώβριο του 2024.
Τον Οκτώβριο, είχε λυθεί και η τελευταία εκκρεμότητα για να εγκριθεί το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, με την έκδοση της Κοινής Απόφασης των εννιά συναρμόδιων Υπουργών. Με το «πράσινο φως», θα καθορίζονταν 25 θαλάσσιες περιοχές ανάπτυξης, που πληρούν όλες τις προϋποθέσεις. Από αυτές έχουν προκριθεί τέσσερις θαλάσσιες ζώνες, όπου σχεδιάζεται να εγκατασταθούν πάρκα συνολικής ισχύος 1,9 GW για την πρώτη φάση ανάπτυξης του Προγράμματος.
Ωστόσο, στο διάστημα που μεσολάβησε, δεν υπήρξε «λευκός καπνός» που θα ξεκλείδωνε τα επόμενα βήματα για την πρώτη φάση ανάπτυξης. Επίσης, πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι αν και σε πρώτη φάση οι καθυστερήσεις αποδίδονταν στο Υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο ήθελε να επανεξετάσει τις θαλάσσιες περιοχές προς παραχώρηση, πλέον επικρατεί σκοτάδι αναφορικά με το πού έχει κολλήσει η διαδικασία.
Οι ανεμολογικές και βυθομετρικές μελέτες
Υπό μία έννοια, οι κινήσεις που προβλέπονται στο ΕΣΚυΠ για φέτος δεν επηρεάζονται καθόλου (ή ελάχιστα στη χειρότερη περίπτωση) από την εκκρεμότητα έγκρισης του Εθνικού Προγράμματος. Ενδεικτική περίπτωση αποτελεί ο καθορισμός, μέσω Υπουργικής Απόφασης μέσα στο 2ο τρίμηνο, της εταιρείας ειδικού σκοπού (SPV) που θα αναλάβει τις ανεμολογικές και βυθομετρικές μελέτες στις περιοχές οι οποίες προορίζονται για τα πάρκα συνολικής ισχύος 1,9 GW.
Η θέσπιση του SPV αποτελεί μεταρρυθμιστικό προαπαιτούμενο στο Ταμείο Ανάκαμψης. Επομένως, θα πρέπει να συσταθεί μέχρι το τέλος του πρώτου μισού του έτους, ώστε να «ξεκλειδώσει» η δόση του RRF. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει πως θα αποτελέσει «εταιρεία – σφραγίδα», αλλά προορίζεται να δρομολογήσει όντως τις μελέτες. Επομένως, στο διάστημα που θα ακολουθήσει αμέσως μετά τη σύσταση, θα «κλειδώσει» η μετοχική του σύνθεση (στην οποία θα συμμετέχει σίγουρα η ΕΔΕΥΕΠ και ο ΑΔΜΗΕ), και θα προκηρυχθούν οι έρευνες.
Έτσι, αν όταν έχει «στηθεί» το SPV έχει εγκριθεί το Εθνικό Πρόγραμμα, θα συλλέξει δεδομένα ακριβώς στις καθορισμένες περιοχές του πρώτου «κύματος» έργων. Αν ωστόσο δεν έχει πάρει το «πράσινο φως» το Εθνικό Πρόγραμμα, τότε θα υλοποιήσει τις μελέτες στις ευρύτερες θαλάσσιες ζώνες που περιλαμβάνουν αυτή τη «δεξαμενή» περιοχών.
Άλλες νομοθετικές πρωτοβουλίες
Σύμφωνα με το ΕΣΚυΠ, στα μέτρα που θα προωθήσει φέτος το ΥΠΕΝ περιλαμβάνεται επίσης η δέσμευση του ηλεκτρικού «χώρου» των 1,9 GW. Η δέσμευση θα γίνει επίσης με Υπουργική Απόφαση εντός του 2ου τριμήνου, ώστε όταν κατασκευαστούν τα πάρκα, να υπάρχει η δυνατότητα να μπουν στην… πρίζα.
Μέσα στον ίδιο χρονικό ορίζοντα, θα υπάρξει Υπουργική Απόφαση για τους όρους του διαγωνισμού ανάθεσης των θαλάσσιων περιοχών σε επενδυτές. Στην πράξη, η Υπουργική θα περιγράφει την «αρχιτεκτονική» των διαγωνισμών.
Το βήμα αυτό αφορά το χρονικό ορόσημο, όταν θα είναι προ των πυλών οι πρώτες δημοπρατήσεις θαλάσσιων «οικοπέδων» από τη Ρυθμιστική Αρχή. Αυτό θα συμβεί αφού θα ολοκληρωθούν οι μελέτες του SPV και οι ενδιαφερόμενες εταιρείες έχουν αγοράσει και επεξεργαστεί τα στοιχεία, καταλήγοντας στις οικονομικές προσφορές τους για τη διεκδίκηση των μπλοκ. Επομένως, τότε η ΡΑΑΕΥ θα μπορεί να προχωρήσει στις προκηρύξεις χωρίς χρονοτριβές.
Έτοιμη η χώρα εγκαίρως
Από την άλλη πλευρά, σύμφωνα με πληροφορίες του insider.gr, οι προγραμματισμένες για φέτος νομοθετικές πρωτοβουλίες του ΥΠΕΝ δεν σημαίνουν ότι θα ξεκινήσει άμεσα η αντίστροφη μέτρηση για την κατασκευή των πρώτων έργων. Εξάλλου, το γεγονός ότι δεν έχουν οριστεί ακόμη οι θαλάσσιες ζώνες κατασκευής μέσω του Εθνικού Προγράμματος δείχνει ότι δεν βρισκόμαστε σε μία τέτοιου είδους αφετηρία.
Αντίθετα, σύμφωνα με πληροφορίες, στόχος της κυβέρνησης είναι να αξιοποιήσει τον εν πολλοίς «νεκρό» χρόνο στον κλάδο διεθνώς («νεκρός» καθώς για διάφορους λόγους το επενδυτικό ενδιαφέρον έχει αναθεωρηθεί προς τα κάτω) για να αξιοποιήσει την ευκαιρία, αν και όταν αποκατασταθεί πλήρως το επενδυτικό momentum. Επομένως, προετοιμάζοντας το κανονιστικό πλαίσιο έως τότε, η Ελλάδα θα μπορεί να αξιοποιήσει το «παράθυρο ευκαιρίας» που θα ανοίξει τότε.
Ειδάλλως, σε περίπτωση που όλες οι διαδικασίες συνεχίσουν να είναι στον «πάγο», τότε η Ελλάδα δεν θα μπορεί να εκμεταλλευθεί μία συγκυρία κατακόρυφου άλματος στο επενδυτικό ενδιαφέρον. Κι αυτό γιατί θα χρειαζόταν μία διετία περίπου τότε, για να ολοκληρώσει τις εκκρεμότητες που πρόκειται να διευθετήσει εκ των προτέρων. Με σημαντική πιθανότητα να «χάσει το τρένο».
Τρία κέρδη
Όπως έχει γράψει το insider.gr, παράγοντες, του κλάδου επισημαίνουν πως η Ελλάδα έχει τρία σημαντικά οφέλη για να είναι έτοιμη στην κατάλληλη χρονική συγκυρία. Το πρώτο κέρδος έχει να κάνει με την εξισορρόπηση του εγχώριου «πράσινου» χαρτοφυλακίου, το οποίο αυτή τη στιγμή κυριαρχείται από τα φωτοβολταϊκά.
Αυτό έχει ως συνέπεια να ενισχύονται ολοένα περισσότερο οι περικοπές ΑΠΕ (και οι μηδενικές-αρνητικές χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας), χωρίς το όφελος της «πράσινης» στροφής να μεταφράζεται σε μείωση του ενεργειακού κόστους των καταναλωτών, στον βαθμό που θα μπορούσε. Τα υπεράκτια αιολικά θα αποτελούσαν όμως σημαντικό «αντίδοτο» για αυτά τα προβλήματα, ενισχύοντας τις «πράσινες» Μεγαβατώρες στο σύστημα εκτός των μεσημβρινών ωρών.
Στο ίδιο πλαίσιο, τα offshore αιολικά αποτελούν βασικό πυλώνα ώστε η Ελλάδα να μετατραπεί σε εξαγωγέα «καθαρής» ενέργειας, με καθαρό όφελος για το εγχώριο ηλεκτρικό σύστημα και τους καταναλωτές. Κι αυτό γιατί θα εξασφάλιζε περίσσεια «πράσινης» παραγωγής κατά τις απογευματινές ώρες, όταν κινούνται σε υψηλά επίπεδα οι χονδρεμπορικές τιμές τόσο στη χώρα μας όσο και στην ευρύτερη περιοχή.
Παράλληλα, τα offshore πάρκα αποτελούν μία τεχνολογία που υπόσχεται υψηλή εγχώρια προστιθέμενη αξία – από τις μεγαλύτερες για «πράσινες» τεχνολογίες. Υπενθυμίζεται ότι μελέτη του ΙΟΒΕ έχει δείξει πως από τις αντίστοιχες επενδύσεις (ύψους αρκετών δισεκατομμυρίων ευρώ) το 55% μπορεί να υλοποιηθεί εγχώρια.
