Πρόσθετο όγκο προβλέψεων (one off) αναμένεται να σχηματίσουν οι ελληνικές τράπεζες στο τρίτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, προκειμένου να καλύψουν το κόστος που συνεπάγεται η έκδοση της 1ης δικαστικής απόφασης για τον επανυπολογισμό των τόκων στις ενεργές ρυθμίσεις δανείων που έχουν υπαχθεί στον ν. Κατσέλη.
Όπως συμβαίνει σταθερά τα τελευταία χρόνια κατόπιν κυβερνητικών παρεμβάσεων (π.χ. προμήθειες, φορέας ακινήτων, πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου», δάνεια σε ελβετικό φράγκο) οι τράπεζες θα «ροκανίσουν» εκ νέου ένα τμήμα της φετινής υπεραπόδοσης προκειμένου να εγγράψουν ένα πρόσθετο κόστος λόγω της αναδρομικής εφαρμογής της νέας ρύθμισης, η οποία προβλέπει ότι ο τόκος υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης και μόνο για το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ δύο διαδοχικών καταβολών και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου της οφειλής.
Για τις τράπεζες, πάντως, η επιβάρυνση εκτιμάται ως διαχειρίσιμη, καθώς αφορά την περίοδο από την έναρξη ισχύος του ν. 3869/2010, τον Αύγουστο του 2010, έως τη μεταβίβαση των δανείων μέσω τιτλοποιήσεων στους servicers. Εξάλλου, το μεγαλύτερο μέρος των στεγαστικών δανείων που είχαν υπαχθεί στον ν. Κατσέλη μεταβιβάστηκε μέσω τιτλοποιήσεων στους servicers κατά τη διετία 2019 - 2020, με τις τράπεζες να κρατούν ένα μικρό τμήμα αυτών.
Ειδικότερα, η διάταξη προβλέπει αναδρομική αναγνώριση για τα υπερβάλλοντα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί από συνεπείς δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις. Τα ποσά αυτά αναγνωρίζονται ως ήδη καταβληθέν κεφάλαιο, μειώνοντας το υπόλοιπο της οφειλής και περιορίζοντας αντίστοιχα τον αριθμό των δόσεων που απομένουν έως την πλήρη αποπληρωμή. Αντίθετα, για ρυθμίσεις που έχουν ήδη περατωθεί (ολοκλήρωση αποπληρωμής δανείου) ή έχουν εκπέσει (δεν τηρήθηκε η ρύθμιση) δεν προβλέπεται αναδρομική αναζήτηση ποσών. Η συγκεκριμένη νομοθετική πρόβλεψη ενδέχεται να αποτελέσει αντικείμενο δικαστικής αμφισβήτησης, με πληροφορίες να μην αποκλείουν προσφυγές οφειλετών στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Παράλληλα, αποσαφηνίζεται ότι σε περιπτώσεις ρυθμίσεων βάση του Εξωδικαστικού η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης, όπως άλλωστε προβλέπεται στο νόμο, στις κανονιστικές πράξεις, στις συμβάσεις των ρυθμίσεων και στον υπολογισμό της εγκεκριμένης ρύθμισης για τον οποίο έχει συμφωνήσει ο δανειολήπτης κατά την ένταξη στη ρύθμιση.
Ως εκ τούτου, τράπεζες και servicers καλούνται να επανυπολογίσουν τα υπόλοιπα αυτών των δανείων με βάση την τροποίηση δόσεων και τα ποσά που κατέβαλαν οι συνεπείς δανειολήπτες.
Ο επιμερισμός του κόστους μεταξύ τραπεζών και Δημοσίου
Σε ό,τι αφορά την κατανομή του κόστους, οι προβλέψεις που θα σχηματίσουν οι τράπεζες θα αφορούν το έλλειμμα που προκύπτει στον «Ηρακλή» ύψους 700 εκατ. ευρώ (500 εκατ. σε βάθος 20 ετών από Δημόσιο - 200 εκατ. λόγω αναδρομικότητας με ισοκατανομή). Όπως αποσαφηνίζεται, προβλέπεται δίκαιος επιμερισμός του σχετικού οικονομικού βάρους μεταξύ των τραπεζών - servicers και του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων, ανάλογα με το ύψος των ποσών που έχει εισπράξει κάθε πλευρά.
Συνεπώς, τα υπερβάλλοντα ποσά που έχουν εισπράξει οι τράπεζες κατά την περίοδο πριν μεταφερθούν τα δάνεια στον «Ηρακλή», τα αποδίδουν στο σχήμα κρατικών εγγυήσεων για κάλυψη της προκύπτουσας υποχρέωσης. Από πλευράς του, το Υπουργείο Οικονομικών εισπράττει ποσά από τους ωφελουμενους πιστωτές (τράπεζες και servicers) του «Ηρακλή» παρέχοντας κρατική εγγύηση, η οποία λειτουργεί ως ένα «ασφάλιστρο» και άρα έχει κόστος. Η DG Comp υποχρέωσε την Ελλάδα να επιβάλλει χρέωση στους πιστωτές για λόγους μη αλλοίωσης ανταγωνισμού και παράνομης κρατικής ενίσχυσης.
Ως εκ τούτου οι πιστωτές υποχρεούνται να πληρώνουν προς το κράτος ένα ποσό που θα πλήρωναν στην αγορά (πχ σε μια ασφαλιστική εταιρεία) για τον κίνδυνο που τους κάλυψε με την εγγύηση αποπληρωμής του ομολόγου. Αυτά τα κεφάλαια θα αξιοποιήσει το Υπουργείο Οικονομικών, σύμφωνα με πληροφορίες του insider.gr, για να καλύψει την υποχρέωση που προκύπτει από την απόφαση του Αρείου Πάγου.
Νέα παράταση...
Υπό αυτές τις συνθήκες, οι servicers καλούνται να αναθεωρήσουν τις παραδοχές επί των οποίων έχουν στηριχθεί τα επιχειρησιακά σχέδια εισπράξεων που έχουν υποβάλει στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών στο πλαίσιο του «Ηρακλή», καθώς η αναδρομική εφαρμογή της νέας μεθοδολογίας υπολογισμού των τόκων αναμένεται να περιορίσει τις εισροές από τα ρυθμισμένα δάνεια του νόμου Κατσέλη. Αν και τυπικά η κάλυψη των αποκλίσεων θα μπορούσε να προέλθει μέσω νέων ρυθμίσεων, παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι στην πράξη οι δυνατότητες αυτές εμφανίζονται περιορισμένες. Υπό αυτό το πρίσμα, θεωρείται πιθανό να τεθεί εκ νέου ζήτημα παράτασης του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων, προκειμένου να δοθεί περισσότερος χρόνος για την επίτευξη των στόχων ανάκτησης.
Οι ίδιες πηγές δεν αποκλείουν, σε δεύτερο χρόνο, την εντατικοποίηση των μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης, εκτιμώντας πάντως ότι τυχόν κινήσεις προς αυτή την κατεύθυνση δύσκολα θα εκδηλωθούν πριν από την εκλογική αναμέτρηση του 2027.
Τι αλλάζει για τον δανειολήπτη
Στην πράξη, για δανειολήπτη με υπόλοιπο οφειλής 144.500 ευρώ τον Ιανουάριο του 2024, με το προηγούμενο καθεστώς, θα κατέβαλε μηνιαία δόση 731 ευρώ για χρονικό διάστημα 300 μηνών. Με τη νέα μέθοδο υπολογισμού, η μηνιαία δόση διαμορφώνεται στα 483 ευρώ, εκ των οποίων τα 482 ευρώ αφορούν χρεολύσιο και μόλις 1 ευρώ τόκους. Εφόσον ο συγκεκριμένος δανειολήπτης συνέχισε να καταβάλλει τη δόση των 731 ευρώ από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, έχει καταβάλει επί 30 μήνες ποσό υψηλότερο κατά 248 ευρώ μηνιαίως. Ως εκ τούτου, προκύπτει υπερβάλλον ποσό ύψους 7.440 ευρώ.
Το ποσό αυτό δεν επιστρέφεται σε μετρητά, αλλά λογίζεται ως αποπληρωμή κεφαλαίου και αφαιρείται από τις τελευταίες χρονικά δόσεις της ρύθμισης. Έτσι, αντί να απομένουν σήμερα 270 δόσεις για την πλήρη αποπληρωμή του δανείου, οι εναπομένουσες δόσεις περιορίζονται σε 255, με την τελευταία δόση να διαμορφώνεται στα 266 ευρώ. Ως αποτέλεσμα, ο συνολικός τόκος που θα καταβάλει ο δανειολήπτης περιορίζεται δραστικά, καθώς από 74.852 ευρώ που θα ανερχόταν με το προηγούμενο καθεστώς, διαμορφώνεται πλέον σε μόλις 411 ευρώ.
