H πιο σημαντική εκλογή στην ΕΕ, όχι μόνο φέτος αλλά και εδώ και αρκετά χρόνια, θεωρείται η αυριανή εκλογική αναμέτρηση στην Ουγγαρία, καθώς το αποτέλεσμα θα έχει άμεσες συνέπειες όχι μόνο για την Ευρώπη και τις Βρυξέλλες, αλλά και για Ουάσινγκτον και Μόσχα.
Ήττα του Όρμπαν, έπειτα από 16 χρόνια στην εξουσία, θα στερούσε από τους εθνικιστές συντηρητικούς παγκοσμίως έναν ιδεολογικό ηγέτη, ενώ θα αφαιρούσε τόσο από τον Λευκό Οίκο όσο και από το Κρεμλίνο έναν ιδιαίτερα αξιόπιστο σύμμαχο. Επιπλέον, η Κίνα δεν θα διέθετε πλέον στην Ευρώπη μια κυβέρνηση πρόθυμη να εξυπηρετεί την πρόσβαση των κινεζικών προϊόντων σε 27 χώρες.
Για τους αντιπάλους του, οι εκλογές προσφέρουν μια σπάνια ευκαιρία να ανακοπεί η μακρά διολίσθηση της χώρας προς την απολυταρχία, καθησυχάζοντας παράλληλα τις ανησυχίες της ΕΕ για τη διαφθορά και το κράτος δικαίου, αλλά και αφαιρώντας ένα βασικό εμπόδιο στην παροχή οικονομικής βοήθειας προς την εμπόλεμη Ουκρανία.
Η Ουγγαρία έχει επανειλημμένως λειτουργήσει ως εμπόδιο στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και έχει ασκήσει βέτο στη στήριξη της Ουκρανίας - πιο πρόσφατα μπλοκάροντας δάνειο 90 δισ. ευρώ της ΕΕ προς το Κίεβο.
Προβάδισμα για τον Μαγιάρ
Παρά το γεγονός ότι είναι ο μακροβιότερος εν ενεργεία ηγέτης κυβέρνησης στην Ευρώπη, ο Όρμπαν αντιμετωπίζει μια δύσκολη μάχη επανεκλογής.
Το κόμμα Τisza του Πέτερ Μαγιάρ προηγείται κατά μέσο όρο κατά 13 μονάδες στις ανεξάρτητες δημοσκοπήσεις, αν και έρευνες που πρόσκεινται στην κυβέρνηση δίνουν στο κόμμα Fidesz του Όρμπαν προβάδισμα 6,5 μονάδων.
Ο βασικός αντίπαλος του Όρμπαν, Πέτερ Μαγιάρ, ήταν μέλος του Fidesz, αλλά αποστασιοποιήθηκε δημόσια από το κόμμα τον Φεβρουάριο του 2024, μετά από σκάνδαλο. Στη συνέχεια ίδρυσε το κεντροδεξιό κόμμα Τisza, το οποίο ποντάρει στο ότι η οικονομική στασιμότητα και η διαφθορά θα αποδειχθούν η «αχίλλειος πτέρνα» του Fidesz.
Πράγματι, η κυβερνητική στήριξη έχει αποδυναμωθεί από τρία χρόνια σχεδόν μηδενικής οικονομικής ανάπτυξης και πληθωρισμό που κάποια στιγμή ήταν ο υψηλότερος στην ΕΕ. Η δημόσια δυσαρέσκεια αυξάνεται λόγω του πελατειακού καπιταλισμού και των «στημένων» δημόσιων συμβάσεων που ευνοούν συνεργάτες του Όρμπαν, ενώ ο ισχυρισμός του Fidesz περί ηθικής υπεροχής έχει καταρρεύσει μετά την αποκάλυψη συγκάλυψης δύο σκανδάλων παιδεραστίας.
Η αντιπολίτευση φαίνεται πιο κοντά από οποιαδήποτε άλλη στιγμή τα τελευταία 16 χρόνια στο να εκτοπίσει τον Όρμπαν (κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το Fidesz διατηρεί σχεδόν αδιάλειπτα υπερπλειοψηφία στο κοινοβούλιο). Ωστόσο, στην πραγματικότητα, η αναμέτρηση δεν έχει ακόμη κριθεί. Το εκλογικό σύστημα έχει σχεδιαστεί υπέρ του κυβερνώντος κόμματος, ενώ το Fidesz κυριαρχεί και στο τοπίο των μέσων ενημέρωσης.
Το εκλογικό σύστημα και οι μονοεδρικές
Αυτό το σημαντικό προβάδισμα, ωστόσο, ενδέχεται τελικά να αποδειχθεί λιγότερο καθοριστικό λόγω των αλλαγών στο εκλογικό σύστημα. Από την εκλογή του το 2010, ο Όρμπαν έχει επανειλημμένα τροποποιήσει τους κανόνες προς όφελος του κόμματός του. Μέσω ενός συνδυασμού αναδιάταξης εκλογικών περιφερειών και αλλαγών στους κανόνες εισόδου στο κοινοβούλιο, έχει διασφαλίσει ότι οι εκλογικές του βάσεις υπερεκπροσωπούνται και ότι τα κόμματα της αντιπολίτευσης αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες. Το 2022, ο Όρμπαν έλαβε μόλις το 54% της λαϊκής ψήφου, αλλά εξασφάλισε σχεδόν το 70% των εδρών, αυξάνοντας το ποσοστό των μονοεδρικών περιφερειών ειδικά στις αγροτικές περιοχές. Για να αποκτήσει την υπερπλειοψηφία που απαιτείται ώστε να ανατρέψει πολλές από τις πιο επιζήμιες μεταρρυθμίσεις του Όρμπαν, ο Μαγιάρ θα χρειαζόταν ένα μη ρεαλιστικά μεγάλο προβάδισμα.
Επίσης, η κυριαρχία του Fidesz στα μέσα ενημέρωσης του δίνει εγγενές πλεονέκτημα έναντι του Tisza. Ο Όρμπαν χρησιμοποιεί ξανά κρατικούς πόρους για να ενισχύσει κοινωνικά επιδόματα σε μια ύστατη προσπάθεια να προσελκύσει αναποφάσιστους ψηφοφόρους. Περίπου το ένα τρίτο των εκλογικών περιφερειών είναι πραγματικά αμφίρροπες και σε αυτές ένα σημαντικό ποσοστό ψηφοφόρων παραμένει αναποφάσιστο, γεγονός που καθιστά το τελικό αποτέλεσμα εξαρτώμενο από μια σχετικά μικρή ομάδα πολιτών. Μια αποστολή παρακολούθησης του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) θα καταστήσει δύσκολη την άμεση παρέμβαση την ημέρα των εκλογών, όπως και οι κανόνες και οι περιορισμοί της ΕΕ. Ωστόσο, εάν ο Όρμπαν παραμείνει στην εξουσία, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι αυτό θα γίνει με πολύ μικρότερη πλειοψηφία, κάτι που θα μπορούσε να τον κάνει να αισθανθεί απειλούμενος και να τον ωθήσει σε ακόμη πιο ακραίες θέσεις.
Ένας δύσκολος δρόμος μπροστά
Τα δεκαέξι χρόνια διακυβέρνησης του Όρμπαν με υπερπλειοψηφία του επέτρεψαν να τροποποιήσει ουσιαστικά το Σύνταγμα, καθώς οι κανόνες επιτρέπουν τέτοιες αλλαγές με πλειοψηφία δύο τρίτων στο κοινοβούλιο. Αυτό δημιουργεί αρκετές δυσκολίες για μια ενδεχόμενη κυβέρνηση Μαγιάρ. Ο πρόεδρος της χώρας, ο οποίος είναι στενά συνδεδεμένος με τον Όρμπαν, μπορεί να μπλοκάρει την όποια νομοθεσία παραπέμποντάς τη στο Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο είναι στελεχωμένο με πιστούς του Fidesz ή στο Συμβούλιο Προϋπολογισμού, το οποίο ο Όρμπαν αναδιάρθρωσε και στο οποίο έδωσε δικαίωμα βέτο σε κάθε προϋπολογισμό. Εάν το Τίσα δεν καταφέρει να περάσει έναν προϋπολογισμό που να εγκριθεί από το Συμβούλιο, ο πρόεδρος μπορεί να διαλύσει το κοινοβούλιο και να προκηρύξει νέες εκλογές. Η εικόνα που προκύπτει, επομένως, είναι πιο δυσοίωνη απ’ ό,τι ίσως αναμένουν ορισμένοι. Για τον Μαγιάρ, η νίκη κάθε άλλο παρά εξασφαλισμένη είναι. Ακόμη και αν κερδίσει, θα αντιμετωπίσει σοβαρές προκλήσεις διακυβέρνησης και ενδέχεται να μην αποτελέσει τον μεταρρυθμιστικό παράγοντα που πολλοί στην ΕΕ ελπίζουν.
Μήνυμα με πολλούς αποδέκτες
Ωστόσο, η εκλογική του επιτυχία θα αποτελούσε ένα σημαντικό μήνυμα ότι ο δεξιός λαϊκισμός στην Ευρώπη δεν είναι μη αναστρέψιμος. Μια νίκη θα έδινε επίσης στην ΕΕ μεγαλύτερο περιθώριο κινήσεων. Ο Όρμπαν οδήγησε την Ουγγαρία στο να ασκήσει βέτο στο κρίσιμο δάνειο των 90 δισ. ευρώ της ΕΕ προς την Ουκρανία, κατηγορώντας την ότι δεν αποκατέστησε τη διέλευση ρωσικού πετρελαίου μέσω του αγωγού Ντρούζμπα από τον οποίο εξαρτάται η Ουγγαρία για τις εισαγωγές πετρελαίου της.
Χωρίς τον Όρμπαν, αυτό το πακέτο δανείου, καθώς και μελλοντική βοήθεια, θα μπορούσαν να ρέουν ελεύθερα προς την Ουκρανία. Μια κυβέρνηση Μαγιάρ θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει τη Ρωσία να χάσει έναν από τους πιο φιλικά διακείμενους συμμάχους της στην Ευρώπη. Η Ουγγαρία συνεχίζει να εισάγει ρωσική ενέργεια και να εκφράζει θέσεις φιλικές προς τη Ρωσία για τον πόλεμο.
Οι Ευρωπαίοι έχουν εκφράσει ανησυχίες για τις προθέσεις των ΗΠΑ, όπως αυτές διατυπώνονται από τον Τζέι Ντι Βανς, να στηρίξουν δεξιούς λαϊκιστές στην Ευρώπη. Ωστόσο, το αποτέλεσμα στην Ουγγαρία θα μπορούσε να δείξει ότι οι ξένες παρεμβάσεις δεν καθορίζουν απαραίτητα τις ευρωπαϊκές εκλογές.
Επιπλέον, οι ουγγρικές εκλογές θα αποτελέσουν σημαντικό δείκτη για την πορεία των λαϊκιστικών κομμάτων στην Ευρώπη. Πρόσφατες εκλογικές αναμετρήσεις έχουν δείξει ότι η τάση προς τον ακροδεξιό λαϊκισμό δεν είναι μη αναστρέψιμη. Το 2023, η Πολωνία απομάκρυνε από την εξουσία το ακροδεξιό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), σηματοδοτώντας μια αξιοσημείωτη αντιστροφή της τάσης. Στη Γαλλία, παρά την άνοδο της ακροδεξιάς στις βουλευτικές εκλογές του 2024, μια συμμαχία της Αριστεράς κράτησε εκτός εξουσίας τον Εθνικό Συναγερμό. Στην Ιταλία, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι υπέστη σημαντική ήττα τον Μάρτιο του 2026, όταν οι ψηφοφόροι απέρριψαν το συνταγματικό της δημοψήφισμα για τη δικαστική μεταρρύθμιση, το οποίο οι επικριτές υποστήριζαν ότι θα αποδυνάμωνε την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Και στη Σλοβενία, το φιλελεύθερο Κίνημα Ελευθερίας επικράτησε οριακά του δεξιού Σλοβενικού Δημοκρατικού Κόμματος (SDS) του Γιάνεζ Γιάνσα, αν και η δεξιά ενισχύθηκε και οι διαπραγματεύσεις για σχηματισμό κυβέρνησης συνεχίζονται.
