Με τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας να ανεβαίνουν και την έγκριση του έργου του να υποχωρεί, ο Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει σκληρές επιλογές μετά από έναν μήνα πολέμου με το Ιράν: να κλείσει μια ενδεχομένως προβληματική συμφωνία και να αποχωρήσει, ή να κλιμακώσει στρατιωτικά και να ρισκάρει μια παρατεταμένη σύγκρουση που θα μπορούσε να καταναλώσει την προεδρία του.
Παρά μια σειρά διπλωματικών ενεργειών, ο Τραμπ ολοκληρώνει άλλη μια εβδομάδα της κοινής εκστρατείας ΗΠΑ-Ισραήλ αγωνιζόμενος να περιορίσει μια διευρυνόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή, ενώ ένα προκλητικό Ιράν διατηρεί ασφυκτικό έλεγχο στις αποστολές πετρελαίου και φυσικού αερίου του Κόλπου και συνεχίζει τις επιθέσεις με πυραύλους και drones σε όλη την περιοχή.
Όπως αναφέρει το Reuters, το βασικό ερώτημα τώρα σύμφωνα με αναλυτές, είναι εάν ο Τραμπ είναι έτοιμος να μειώσει ή να αυξήσει αυτό που οι επικριτές του έχουν χαρακτηρίσει «πόλεμο επιλογής», έναν πόλεμο που έχει προκαλέσει τη χειρότερη παγκόσμια κρίση εφοδιασμού ενέργειας στην ιστορία και έχει εξαπλωθεί πολύ πέρα από την περιοχή.
Ο Τραμπ έχει πει στους συνεργάτες του ότι θέλει να αποφύγει έναν «αιώνιο πόλεμο» και να βρει μια έξοδο μέσω διαπραγματεύσεων, ζητώντας να τονίσουν τη διάρκεια των συγκρούσεων που έχει δημοσίως προσδιορίσει σε τέσσερις έως έξι εβδομάδες, όπως ανέφερε ένας ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, προσθέτοντας ότι ένα τέτοιο χρονοδιάγραμμα φαίνεται «αβέβαιο».
Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ έχει απειλήσει με σημαντική στρατιωτική κλιμάκωση αν οι συνομιλίες αποτύχουν.
Οι διπλωματικές προσπάθειες του Τραμπ προς το Ιράν, συμπεριλαμβανομένης μιας ειρηνευτικής πρότασης 15 σημείων που στάλθηκε μέσω ενός παρασκηνιακού καναλιού με το Πακιστάν, φαίνεται να δείχνουν μια ολοένα πιο επείγουσα αναζήτηση εξόδου. Ωστόσο, παραμένει ασαφές εάν υπάρχουν επί του παρόντος ρεαλιστικές προοπτικές για παραγωγικές διαπραγματεύσεις.
«Ο Πρόεδρος Τραμπ έχει περιορισμένες επιλογές για να τερματίσει τον πόλεμο», δήλωσε ο Jonathan Panikoff, πρώην αναπληρωτής Εθνικός Υπεύθυνος Πληροφοριών των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή. «Μέρος της πρόκλησης είναι η έλλειψη σαφήνειας σχετικά με το τι θα συνιστούσε ικανοποιητικό αποτέλεσμα».
Ένας αξιωματούχος του Λευκού Οίκου τόνισε ότι η εκστρατεία κατά του Ιράν «θα ολοκληρωθεί όταν ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων κρίνει ότι οι στόχοι μας έχουν επιτευχθεί» και ότι ο Τραμπ είχε θέσει σαφείς στόχους.
Αγώνας να περιορίσει την επέκταση της σύγκρουσης
Ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται ότι καλύπτει τα χαρτιά του, καθώς αναπτύσσει χιλιάδες επιπλέον στρατιώτες στην περιοχή και προειδοποιεί το Ιράν για μια ενισχυμένη επίθεση, πιθανώς συμπεριλαμβανομένης της χρήσης χερσαίων δυνάμεων, εάν δεν συμμορφωθεί με τα αιτήματά του.
Οι αναλυτές λένε ότι μια τέτοια επίδειξη ισχύος μπορεί να στοχεύει στη δημιουργία διαπραγματευτικού πλεονεκτήματος έναντι της Τεχεράνης, αλλά ενέχει τον κίνδυνο να εμπλέξει τις ΗΠΑ σε μια παρατεταμένη σύγκρουση, με οποιαδήποτε εμπλοκή χερσαίων δυνάμεων στο ιρανικό έδαφος να δυσαρεστεί πολλούς Αμερικανούς ψηφοφόρους.
Ένα άλλο πιθανό σενάριο, σύμφωνα με τους ειδικούς, θα ήταν οι ΗΠΑ να πραγματοποιήσουν μια τελική μεγάλη αεροπορική επίθεση στο πλαίσιο της «Επιχείρησης Epic Fury» για να υπονομεύσουν περαιτέρω τις στρατιωτικές δυνατότητες και τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, μετά την οποία ο Τραμπ θα κηρύξει νίκη και θα αποχωρήσει, ισχυριζόμενος ότι οι στόχοι του έχουν επιτευχθεί.
Ωστόσο, μια τέτοια δήλωση θα ακούγονταν κενή αν το ζωτικό Στενό του Ορμούζ δεν είχε ανοίξει πλήρως, κάτι που το Ιράν μέχρι στιγμής αρνείται να πράξει. Ο Τραμπ έχει εκφράσει απογοήτευση για την άρνηση των Ευρωπαίων συμμάχων να στείλουν πολεμικά πλοία για να βοηθήσουν στην ασφάλεια της υδάτινης οδού.
Ο Τραμπ, που έχει επανειλημμένα δεσμευτεί να κρατήσει τις ΗΠΑ μακριά από ξένες συγκρούσεις, φαίνεται να δυσκολεύεται να περιορίσει τον επεκτεινόμενο πόλεμο που ξεκίνησε μαζί με το Ισραήλ.
Ακόμα και καθώς συνεχίζει να εκφράζει θριαμβευτικές εκτιμήσεις, όλο και περισσότερο επικεντρώνεται στο να καθησυχάσει τις ανήσυχες χρηματοπιστωτικές αγορές, πιέζοντας ανώτερους συνεργάτες να τονίζουν ότι ο πόλεμος θα τελειώσει σύντομα, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο του Λευκού Οίκου, ο οποίος μίλησε ανώνυμα για τις εσωτερικές διαβουλεύσεις.
Ωστόσο, η έλλειψη σαφούς στρατηγικής εξόδου φέρει κινδύνους τόσο για την προεδρική κληρονομιά του Τραμπ όσο και για τις προοπτικές του κόμματός του, καθώς οι Ρεπουμπλικάνοι προσπαθούν να διατηρήσουν οριακές πλειοψηφίες στο Κογκρέσο στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Η μεγαλύτερη υποτίμηση του Τραμπ ήταν η έκταση της αντίδρασης της Τεχεράνης. Το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει τους εναπομείναντες πυραύλους και drones για να πλήξει το Ισραήλ και γειτονικές χώρες του Κόλπου και κυρίως να κλείσει το Στενό του Χορμούζ, το πέρασμα που μεταφέρει το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, προκαλώντας σοκ στην παγκόσμια οικονομία.
«Το στοίχημα της ιρανικής κυβέρνησης είναι ότι μπορούν να αντέξουν περισσότερη ζημιά για μεγαλύτερο διάστημα από τους αντιπάλους τους, και μπορεί να έχουν δίκιο», δήλωσε ο Jon Alterman από το think tank Center for Strategic and International Studies στην Ουάσινγκτον.
Ο αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, μιλώντας ανώνυμα, είπε ότι ο Τραμπ και η ομάδα του ήταν «καλά προετοιμασμένοι» για την αντίδραση του Ιράν στο στενό και είναι βέβαιοι ότι θα ανοίξει σύντομα.
Παρόλα αυτά, το πιο σαφές σημάδι της αυξανόμενης ανησυχίας του Τραμπ για τον πόλεμο ήρθε τη Δευτέρα, με την δραματική υποχώρησή του από την απειλή να καταστρέψει το ηλεκτρικό δίκτυο του Ιράν αν δεν επαναλειτουργούσε η ναυσιπλοΐα στο στενό.
Σε μια κίνηση που θεωρήθηκε ευρέως ως προσπάθεια ηρεμίας των αγορών, ανακοίνωσε πενθήμερη αναστολή της απειλής του για να δοθεί χρόνος στη διπλωματία. Την Πέμπτη, την επέκτεινε για άλλα 10 ημέρες.
Ταυτόχρονα, αυξάνεται η πίεση στο εσωτερικό. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο πόλεμος είναι συντριπτικά αντιδημοφιλής στους Αμερικανούς, και ενώ το κίνημα MAGA του Τραμπ έχει σε μεγάλο βαθμό σταθεί στο πλευρό του, η στήριξη της βάσης του μπορεί να μειωθεί αν συνεχιστεί ο οικονομικός αντίκτυπος, συμπεριλαμβανομένων των υψηλών τιμών βενζίνης.
Η συνολική έγκριση του Τραμπ έχει πέσει στο 36%, το χαμηλότερο από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, σύμφωνα με δημοσκόπηση Reuters/Ipsos που ολοκληρώθηκε τη Δευτέρα.
Ο Λευκός Οίκος ανησυχεί όλο και περισσότερο για τις πολιτικές επιπτώσεις του πολέμου, δήλωσε στο Reuters πρώην ανώτερος αξιωματούχος της διοίκησης Τραμπ, επικαλούμενος ανησυχίες Ρεπουμπλικάνων βουλευτών σχετικά με τις ενδιάμεσες εκλογές.
Σε ένδειξη αυξανόμενης ανησυχίας των Ρεπουμπλικάνων, ο βουλευτής των ΗΠΑ Mike Rogers, πρόεδρος της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Βουλής, επέκρινε την κυβέρνηση την Πέμπτη για την έλλειψη επαρκούς πληροφόρησης σχετικά με την έκταση της εκστρατείας κατά του Ιράν.
Απαντώντας, ο αξιωματούχος του Λευκού Οίκου είπε ότι οι συνεργάτες του Τραμπ είχαν ενημερώσει πολλές φορές το Κογκρέσο πριν και κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Διπλωματία με πλήγματα απ' τις δολοφονίες
Προς το παρόν, όμως, η διπλωματική οδός δεν προσφέρει εύκολες λύσεις. Το σχέδιο 15 σημείων που πρότεινε ο Τραμπ είναι παρόμοιο με αυτό που το Ιράν είχε κατά κύριο λόγο απορρίψει στις προπολεμικές διαπραγματεύσεις και περιλαμβάνει ορισμένα στοιχεία που θα ήταν δύσκολο να εφαρμοστούν. Οι απαιτήσεις κυμαίνονται από την αποδόμηση του πυρηνικού προγράμματος και τον περιορισμό του πυραυλικού οπλοστασίου του Ιράν έως την εγκατάλειψη των υποστηριζόμενων από αυτό ομάδων και τον έλεγχο του στενού.
Το Ιράν χαρακτήρισε την προσφορά των ΗΠΑ άδικη και μη ρεαλιστική - αν και δεν απέκλεισε περαιτέρω έμμεση επικοινωνία.
Ενώ ο Τραμπ επέμεινε την Πέμπτη ότι το Ιράν «παρακαλάει» για συμφωνία, οι κυβερνώντες φαίνεται να μην βιάζονται να διαπραγματευτούν τον τερματισμό της σύγκρουσης, καθώς θεωρούν ότι μπορούν να δηλώσουν νίκη απλώς επιβιώνοντας.
Δυσχεραίνοντας κάθε διπλωματική προσπάθεια είναι η αντικατάσταση ορισμένων ηγετών που σκοτώθηκαν από αεροπορικές επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ με ακόμη πιο σκληροπυρηνικούς διαδόχους, λένε οι αναλυτές. Οι κυβερνώντες έχουν ξεκαθαρίσει την έλλειψη εμπιστοσύνης τους στον Τραμπ, ο οποίος δύο φορές τον τελευταίο χρόνο εκτέλεσε αεροπορικές επιθέσεις ενώ οι δύο πλευρές διαπραγματεύονταν ακόμη.
«Ο πρόεδρος είναι πρόθυμος να ακούσει, αλλά αν δεν αποδεχθούν την πραγματικότητα της τρέχουσας κατάστασης, θα πληγούν πιο σκληρά από ποτέ», δήλωσε ο αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.
Οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι, εν τω μεταξύ, έχουν εκφράσει ανησυχία ότι ο Τραμπ ενδέχεται να κάνει παραχωρήσεις που θα δεσμεύσουν τα χέρια τους για μελλοντικές επιθέσεις κατά του Ιράν.
Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο μπορεί επίσης να δυσαρεστηθούν από μια βιαστική αποχώρηση, δεδομένου ότι θα μπορούσαν να μείνουν με έναν πληγωμένο, εχθρικό γείτονα.
Τα αντιφατικά σήματα εντείνουν την ανησυχία
Αν ο Τραμπ είναι πράγματι έτοιμος να αναπτύξει χερσαίες δυνάμεις, θα μπορούσε να καταλάβει το πετρελαϊκό κέντρο του Ιράν στο νησί Χαργκ ή άλλα στρατηγικά νησιά, να πραγματοποιήσει επιχειρήσεις κατά μήκος των ακτών του ή να στείλει ειδικές δυνάμεις σε μια σύνθετη προσπάθεια κατάληψης των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, που πιστεύεται ότι έχουν αποθηκευτεί κυρίως υπόγεια, για να γλυτώσουν από τις αμερικανο-ισραηλινές επιδρομές τον Ιούνιο του προηγούμενου έτους.
Τέτοιες κινήσεις θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε ευρύτερη σύγκρουση, φέρνοντας στη μνήμη τους μακροχρόνιους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, στους οποίους ο Τραμπ έχει υποσχεθεί ότι οι ΗΠΑ δεν θα εμπλακούν υπό την προεδρία του. Παράλληλα, θα υπήρχε κίνδυνος αυξημένων αμερικανικών απωλειών και θα γεννιόντουσαν περισσότερα ερωτήματα για τους στόχους της αποστολής των ΗΠΑ.
Οι σύμμαχοι στον Κόλπο έχουν προειδοποιήσει τη διοίκηση να μην στείλει αμερικανικά στρατεύματα στο έδαφος του Ιράν, λέγοντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να προκαλέσει περαιτέρω αντίποινα από την Τεχεράνη, ενδεχομένως κατά της ενεργειακής και πολιτικής υποδομής τους, όπως δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος του Κόλπου υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Ο αξιωματούχος του Λευκού Οίκου ανέφερε ότι ο Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει πως «δεν έχει σχέδια να στείλει χερσαίες δυνάμεις οπουδήποτε αυτή τη στιγμή», προσθέτοντας όμως ότι πάντα κρατάει όλες τις επιλογές στο τραπέζι.
Προς το παρόν, ο Τραμπ κρατάει τον κόσμο σε αγωνία, άλλοτε εκδίδοντας ανακοινώσεις για να καθησυχάσει τις ευμετάβλητες αγορές και άλλοτε εκτοξεύοντας απειλές που ανεβάζουν τις τιμές της ενέργειας.
«Ο Τραμπ κινείται με αντιφατικά σήματα», δήλωσε η Laura Blumenfeld από τη Σχολή Προχωρημένων Διεθνών Σπουδών Johns Hopkins στην Ουάσινγκτον. «Είναι μια προσωπική «μηχανή ομίχλης του πολέμου», που κρατάει τους αντιπάλους σε αναστάτωση».
Φωτογραφία @AP
