Η ποιότητα του πόσιμου νερού από τη βρύση δεν αποτελεί αυτονόητο δεδομένο σε παγκόσμιο επίπεδο. Σύμφωνα με το κοινό πρόγραμμα WHO/UNICEF Joint Monitoring Programme (JMP), το 2023 περίπου 2,2 δισ. άνθρωποι παγκοσμίως δεν είχαν πρόσβαση σε πόσιμο νερό που πληροί τα διεθνή πρότυπα ασφάλειας , ενώ σχεδόν 1 στους 4 καταναλωτές εκτίθεται σε νερό που ενδέχεται να είναι μικροβιολογικά ή χημικά επισφαλές. Η διαφοροποίηση μεταξύ χωρών είναι έντονη και αντανακλά τα επίπεδα υποδομών, θεσμικής εποπτείας και επενδύσεων.
Χώρες με υψηλή ποιότητα και αξιοπιστία στο νερό βρύσης
Στην κορυφή των διεθνών δεικτών ποιότητας και ασφάλειας συγκαταλέγονται κράτη με σταθερά υψηλή συμμόρφωση στα πρότυπα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) και της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για το Πόσιμο Νερό (EU Drinking Water Directive).
Η Εσθονία εμφανίζει ποσοστό άνω του 99% πρόσβασης σε ασφαλώς διαχειριζόμενο πόσιμο νερό, σύμφωνα με στοιχεία των Eurostat και OECD. Η χώρα βασίζεται κυρίως σε υπόγεια υδατικά αποθέματα χαμηλής ρύπανσης και εφαρμόζει συστηματικούς ελέγχους σε επίπεδο δικτύου.
Το Λουξεμβούργο καταγράφει επίσης σχεδόν καθολική κάλυψη (99–100%), με συχνές δειγματοληψίες και δημόσια πρόσβαση στα δεδομένα ποιότητας. Η κατανάλωση νερού βρύσης προωθείται επίσημα ως περιβαλλοντική πολιτική, με στόχο τη μείωση του εμφιαλωμένου νερού.
Η Γερμανία διαθέτει ένα από τα αυστηρότερα κανονιστικά πλαίσια παγκοσμίως. Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Περιβάλλοντος, πάνω από 99% των δειγμάτων νερού βρύσης πληρούν τα εθνικά και ευρωπαϊκά όρια, ενώ το νερό υπόκειται σε περισσότερους ελέγχους από τα εμφιαλωμένα.
Χώρες όπου το νερό βρύσης παραμένει προβληματικό
Σε αντίθεση με τα κράτη που έχουν επενδύσει διαχρονικά στην ασφάλεια των υδάτων τους, σε πολλές χώρες η βρύση εξακολουθεί να προκαλεί επιφυλάξεις. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε απομακρυσμένες ή αγροτικές περιοχές αλλά συναντάται και σε πυκνοκατοικημένα αστικά κέντρα, όπου η πίεση στα δίκτυα ύδρευσης, η ταχεία αστικοποίηση και οι ανεπάρκειες στη συντήρηση δημιουργούν ένα περιβάλλον αυξημένου ρίσκου για τον καταναλωτή. Σε αυτό το πλαίσιο, η επιλογή εμφιαλωμένου νερού δεν αποτελεί συνήθεια, αλλά πρακτική αυτοπροστασίας.
Στην Ινδία, σύμφωνα με τους οργανισμούς WHO/UNICEF, μόλις περίπου το 60% του πληθυσμού έχει πρόσβαση σε ασφαλώς διαχειριζόμενο πόσιμο νερό, με σημαντικά προβλήματα βακτηριακής μόλυνσης και αρσενικού σε υπόγεια ύδατα.
Το Μεξικό αντιμετωπίζει χρόνιες απώλειες στα δίκτυα ύδρευσης που ξεπερνούν το 40%, σύμφωνα με τον OECD, ενώ η εμπιστοσύνη των καταναλωτών στο νερό βρύσης παραμένει χαμηλή ακόμη και σε περιοχές με τυπική συμμόρφωση.
Στην Ινδονησία, λιγότερο από 20% των νοικοκυριών έχει πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό από το δίκτυο, με αποτέλεσμα τη μαζική κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού.
Η Αίγυπτος εμφανίζει γενικευμένη κάλυψη ύδρευσης, ωστόσο ο WHO επισημαίνει κινδύνους από παλαιά δίκτυα και τοπικές επιμολύνσεις, ιδίως σε αγροτικές περιοχές.
Στην Τουρκία, παρότι οι επίσημες αρχές δηλώνουν συμμόρφωση με τα εθνικά πρότυπα, η κατανάλωση νερού βρύσης αποφεύγεται ευρέως από τον πληθυσμό, γεγονός που αποτυπώνεται και στην υψηλή κατά κεφαλήν κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού.
Υποδομές, δίκτυα και ανισότητες πίσω από το νερό
Η διαφορά στην ποιότητα του πόσιμου νερού δεν οφείλεται μόνο στους φυσικούς πόρους, αλλά κυρίως στις επενδύσεις σε υποδομές, στη συντήρηση δικτύων και στη θεσμική εποπτεία. Ο OECD εκτιμά ότι απαιτούνται ετήσιες επενδύσεις άνω των 1,3 τρισ. δολαρίων παγκοσμίως έως το 2030 για να διασφαλιστεί καθολική πρόσβαση σε ασφαλές νερό.
Ακόμη και σε χώρες με υψηλά πρότυπα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι ταξιδιώτες μπορεί να εμφανίσουν ευαισθησία σε τοπικούς μικροοργανισμούς, χωρίς αυτό να συνεπάγεται χαμηλή ποιότητα νερού για τον μόνιμο πληθυσμό.
Πόσο ασφαλές είναι το νερό βρύσης στην Ελλάδα
Για την Ελλάδα, τα διαθέσιμα διεθνή δεδομένα κατατάσσουν τη χώρα στις υψηλές θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό. Σύμφωνα με το WHO/UNICEF Joint Monitoring Programme, ποσοστό που προσεγγίζει το 100% του πληθυσμού διαθέτει πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες πόσιμου νερού, ενώ πάνω από 98% εξυπηρετείται από δίκτυα που χαρακτηρίζονται ως υψηλής ποιότητας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Παράλληλα, στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στα κράτη-μέλη με σχεδόν καθολική σύνδεση των νοικοκυριών με οργανωμένα δίκτυα ύδρευσης, ιδιαίτερα στις αστικές περιοχές. Η ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης παρακολουθείται βάσει της ευρωπαϊκής Οδηγίας (ΕΕ) 2020/2184, με συστηματικούς ελέγχους μικροβιολογικών και χημικών παραμέτρων από δημόσιους φορείς και παρόχους ύδρευσης, όπως η ΕΥΔΑΠ στην Αττική.
Ωστόσο, οι ίδιες ευρωπαϊκές και εθνικές εκθέσεις επισημαίνουν ότι η συμμόρφωση δεν είναι ομοιόμορφη σε όλη τη χώρα, καθώς σε ορισμένες νησιωτικές και αγροτικές περιοχές καταγράφονται προκλήσεις που σχετίζονται με την αλατότητα, την παλαιότητα των δικτύων και την ανάγκη πρόσθετης επεξεργασίας, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη συνεχή παρακολούθηση και τις επενδύσεις στις υποδομές ύδρευσης.
