Οι τριγμοί στις διεθνείς αγορές εντείνονται, οι πρώτες απτές πιέσεις στις τιμές λιανικής εμφανίζονται πλέον ξεκινώντας από την αντλία αλλά και το ρεύμα, αφού η έκρηξη στις τιμές χονδρικής φαίνεται άμεσα στα κίτρινα τιμολόγια (και από τον Απρίλιο στα πράσινα). Η κυβέρνηση εντείνει τους μηχανισμούς ελέγχου και τις προειδοποιήσεις περί κερδοσκοπίας, βάζοντας ξανά στο τραπέζι το «χαρτί» του πλαφόν και -σε ένα κακό σενάριο παράτασης- παρεμβάσεις τύπου fuel/market pass και επιδοτήσεων στο ρεύμα, ενώ επιταχύνει το ενεργειακό πακέτο στήριξης της βιομηχανίας.
Οι επιχειρήσεις από την πλευρά τους προϊδεάζουν για τη συνέχεια, μεταφέροντας το πλήγμα που δέχονται σε χώρες- προορισμούς (αν εξάγουν) και την εκτίμηση για νέα άνοδο του κόστους παραγωγής/μεταφοράς (όσες παράγουν). Και να μη ξεχνάμε τη μεγάλη νέα άνοδο στις τιμές παραγωγής στον πρωτογενή τομέα (που ήδη έχει ζήτημα ακρίβειας).
Η ελληνική οικονομία θα πρέπει και πάλι να αποδείξει τις αντοχές της, τις άμυνές της και τα «αντισώματα» που έχει αναπτύξει. Με πρώτο δείγμα γραφής το πόσο προφυλαγμένη είναι έναντι κερδοσκοπικών ανατιμήσεων.
Το σήμα κινδύνου από τoν δομικό πληθωρισμό
Προς το παρόν, λοιπόν, το μόνο ορατό στοιχείο των επιπτώσεων είναι τιμές οι οποίες αυξήθηκαν με την προηγούμενη ενεργειακή κρίση (και όχι μόνο) και ροκανίζουν αγοραστική δύναμη και ανταγωνιστικότητα, αλλά και εξαϋλώνουν μεγάλο μέρος των ονομαστικών αυξήσεων σε μισθούς και γενικά το «μέρισμα» της ανάπτυξης.
Έχει σημασία λοιπόν από τι «θέση» εισέρχεται η ελληνική οικονομία στη νέα αυτή δίνη. Αν τοποθετείται στον «μέσο όρο» της Ευρωζώνης στην οποία ανήκει και απευθύνεται (και οικονομικά) ή αν υπάρχουν πεδία στα οποία πρέπει το πράγμα να «μαζευτεί».
Μία εικόνα δίνουν τα πρώτα στοιχεία για τον Φεβρουάριο που ανακοίνωσε η Eurostat. Στα αναλυτικά δεδομένα που συνοδεύουν τις ανακοινώσεις καταγράφεται η πορεία του δομικού πληθωρισμού (εκτός τροφίμων, ποτών, καπνού και ενέργειας). Δηλαδή, του δείκτη που αποτυπώνει τον «πυρήνα» της πορείας των τιμών.
Η Ελλάδα με βάση τα προσωρινά στοιχεία της Eurostat έχει την 3η χειρότερη θέση στην Ευρωζώνη: καταγράφει άνοδο τιμών σε επίπεδο δομικού δείκτη κατά 3,5% τον Φεβρουάριο και μάλιστα αυξάνοντας ρυθμό (από 3,3% τον Ιανουάριο). Κατά μέσο όρο σε επίπεδο Ευρωζώνης η άνοδος ήταν πολύ πιο αργή, κατά 2,2% με επιβράδυνση αφού ο δομικός δείκτης αυξήθηκε κατά 2,4% τον Ιανουάριο. Ο γενικός δείκτης αυξήθηκε βραδύτερα (κατά 3%) γιατί βοήθησε η μείωση στις τιμές ενέργειας την οποία προφανώς πλέον πρέπει να ξεχάσουμε. Και μία ακόμη σημείωση: στα κράτη που είχαν πιο υψηλό δομικό πληθωρισμό από την Ελλάδα (Σλοβακία, Κροατία) τούτο συνδέθηκε με άνοδο του δείκτη τιμών ενέργειας.
Άρα, στην Ελλάδα ξεκινάμε τη νέα κρίση από υψηλή «βάση». Και πρέπει να γίνουν όλα όσα είναι εφικτά (με ευθύνη όχι μόνο της πολιτείας και των Αρχών, αλλά και του ιδιωτικού τομέα) για να μην ξεφύγει η κατάσταση.
Κάποια στοιχεία ακόμη στην ανάλυση τιμών που είναι ορατή για τον Φεβρουάριο (δεν έχουν βγει όλα τα στοιχεία). Για να πούμε και ένα θετικό οι τιμές των τυποποιημένων τροφίμων τον Φεβρουάριο στην Ελλάδα δεν αυξήθηκαν καθόλου έναντι ανόδου τιμών κατά 1,8% στην Ευρωζώνη και άνοδο του δείκτη σε όλα τα άλλα κράτη. Αυτό είναι ένα καλό νέο και δείχνει πως οι κινήσεις που γίνονται για τον καλύτερο έλεγχο της αγοράς έχουν αποτέλεσμα (βοηθούμενες και από αποκλιμάκωση τιμών σε είδη όπως το ελαιόλαδο).
Εντελώς αντίθετη ωστόσο είναι η «εικόνα» στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα: η Ελληνική αγορά βίωσε τον Φεβρουάριο με τις πιο ισχυρές ανατιμήσεις (11,8%) με τον μέσο όρο στο 4,6%, οδηγώντας σε έναν συνολικό δείκτη τιμών τροφίμων, ποτών και καπνού που αυξήθηκε κατά 4,1%, έναντι 2,6% στην Ευρωζώνη. Ο δείκτης περιλαμβάνει νωπά φρούτα και λαχανικά, κρέατα, ψάρια γάλα, αυγά κ.α.
Έχουν λοιπόν σημασία οι προειδοποιήσεις που εδώ και καιρό μεταφέρονται για την έκρηξη τιμών πρώτων υλών και για στις δομικές αδυναμίες που ήδη επιβαρύνουν τα καλάθι του νοικοκυριού και πλέον μπορούν να έχουν νέα – δυσμενή – τροπή. Γιατί πλέον η παραγωγική διαδικασία δεν θα επιβαρύνεται (ανάλογα με στις εξελίξεις) μόνο από στις τιμές στις ενέργειας αλλά και από τη διαταραχή στις αλυσίδες εφοδιασμού. Έτσι, τα κενά που υπάρχουν στις συνθήκες ανταγωνισμού πρέπει να κλείσουν και να μην αφήσουν περιθώρια για κερδοσκοπία.
Η μεγάλη εικόνα
Το κάλεσμα για εγρήγορση στις τιμές έχει σημασία γιατί υπάρχει και η «μεγάλη» εικόνα: το πλήγμα στον τουρισμό, στις μεταφορές, στη ναυτιλία, αλλά και οι φόβοι ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μία μεγάλη σύρραξη, σε εύρος, σε διάρκεια και – κυρίως – σε βαθμό ασάφειας για το μέχρι που θα φτάσει.
Απάντηση δεν υπάρχει προφανώς στο ερώτημα για το που πάμε ,αλλά η αβεβαιότητα είναι πρωτόγνωρα μεγάλη και αυτό δεν κάνει καλό γενικά και στην οικονομία (στην κατανάλωση, στις επενδύσεις και εν κατακλείδι στο ΑΕΠ).
Πρέπει λοιπόν να προφυλαχτεί η ανθεκτικότητα της αγοράς αλλά και η ανάπτυξη. Κάνοντας πιο επιτακτική την ανάγκη για διαφύλαξη της ανταγωνιστικότητας, αλλά και επαναφέροντας την κουβέντα περί αλλαγής παραγωγικού μοντέλου και διάχυσης του κινδύνου. Ώστε να μην είμαστε τόσο εκτεθειμένοι στις «μονοκαλλιέργειες» του τουρισμού και της ναυτιλίας και να είμαστε πιο καλά θωρακισμένοι στα δύσκολα που και πάλι ήρθαν.
Αξίζει να δείτε επίσης:
- Από τα στενά του Ορμούζ στο καλάθι της νοικοκυράς
- Σε εγρήγορση το οικονομικό επιτελείο για μέτρα στήριξης και προστασίας του καταναλωτή
