Οι αριθμοί ευημερούν σύμφωνα με τις στατιστικές. Το ΑΕΠ αυξάνεται συνεχώς στην Ελλάδα και μάλιστα πιο γρήγορα από τον μέσο όρο της ΕΕ, θέσεις εργασίας δημιουργούνται, η ανεργία μειώνεται αλλά και οι ονομαστικοί μισθοί αυξάνονται. Τότε όμως γιατί ο μισθός που παίρνει κάθε μήνα ο εργαζόμενος δεν… φτάνει;
Απάντηση δίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη νέα ετήσια έρευνά της για την αγορά εργασίας στην Ευρώπη το 2025. Εξηγεί λοιπόν ότι η Ελλάδα ανήκει σε μία μικρή κατηγορία χωρών που βίωσαν μείωση πραγματικού μισθού τα τελευταία χρόνια (2019-2024) και φέτος ίσως καταγραφεί μία πρώτη οριακή άνοδος.
Δίνει, μάλιστα, και τη δική της εξήγηση για την αδυναμία να κάνουμε βήματα ως χώρα προς μία πραγματική μισθολογική σύγκλιση: Υπάρχει πρόβλημα στη λεγόμενη διαθρωτική ανταγωνιστικότητα, σε αυτή που δεν στηρίζεται στο μισθολογικό κόστος αλλά σε… όλα τα υπόλοιπα: από το ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον έως επαρκές πλέγμα προσχολικής φροντίδας για τους εργαζόμενους γονείς. Και καλεί σε άμεση δράση.
Ας δούμε τα στοιχεία της Κομισιόν. Υπολογίζουν ότι, σε ονομαστικούς όρους, η αύξηση του μισθού ήταν υπαρκτή μεν στην Ελλάδα αλλά χαμηλότερη από αυτή πολλών άλλων κρατών. Ειδικά αυτών που είχαν υψηλό πληθωρισμό ή εισοδηματική υστέρηση και πέτυχαν οι μισθοί να αυξηθούν πολύ περισσότερο. Το 2024 υπήρξε μία επιτάχυνση και στην Ελλάδα, αλλά το 2025 εκτιμάται πως η ορμή περιορίζεται σχετικά…
Και καθώς και εμείς στην Ελλάδα είχαμε υψηλό πληθωρισμό, αν αυτός αφαιρεθεί (εναρμονισμένος δείκτης), τότε από το 2019 μέχρι σήμερα όλες αυτές οι μισθολογικές αυξήσεις το μόνο που κατάφεραν είναι να συγκρατήσουν τη μείωση πραγματικού μισθού στο 1,1% την εξαετία 2019 - 2024 ή αν υπολογισθούν και οι αναμενόμενες φετινές μισθολογικές αυξήσεις να οδηγήσουν σε αύξηση πραγματικών απολαβών κατά 0,2%.
Το μόνο καλό στοιχείο είναι πως κάτι κινείται τα τελευταία 2 χρόνια. Υπάρχει μία άνοδος πραγματικών απολαβών, όχι από τις υψηλότερες στην ΕΕ, αλλά τουλάχιστο στον μέσο όρο…
Η εικόνα για την Ελλάδα συμπληρώνεται με μία πολύ μεγάλη αναλογία χαμηλόμισθων, τη μεγαλύτερη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αλλά και με μέτρια αύξηση (ονομαστική και πραγματική) του κατώτατου μισθού σε σχέση με τις επιδόσεις ανά την ΕΕ. Και όταν σου λείπουν λεφτά από την τσέπη, τότε η εικόνα που έχεις για την πραγματικότητα και για τη ζωή σου δεν είναι καλή.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει πως η αναλογία χαμηλόμισθων μειώθηκε ανά την Ευρώπη, αλλά καταγράφεται αυξημένη σε κάποια κράτη, περιλαμβανομένης και της Ελλάδας. Υπενθυμίζει και τα ευρήματα του Ευρωβαρόμετρου που καταγράφουν το δεύτερο μεγαλύτερο σκεπτικισμό στην Ευρώπη μετά τη Κύπρο (60%) για τη δικαιοσύνη στην κατανομή του εισοδήματος.
Τι φταίει; Στο επίκεντρο εισέρχεται από την Κομισιόν η λεγόμενη διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα (non-cost competitiveness). Είναι η ανταγωνιστικότητα που δεν διαμορφώνεται από το κόστος παραγωγής (την πορεία δηλαδή του μισθολογικού κόστους), αλλά από όλα τα υπόλοιπα.
Τι πρέπει να γίνει; Η Επιτροπή λέει πως πρέπει να δημιουργηθούν περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας. Επισημαίνει πως η ταυτόχρονη ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της επάρκειας των μισθών απαιτεί ένα ολοκληρωμένο μείγμα πολιτικής, προσαρμοσμένο στις ειδικές ανάγκες κάθε χώρας. Οι αδυναμίες στις επενδύσεις, την καινοτόμο δραστηριότητα, την ψηφιοποίηση και τον επιχειρηματικό δυναμισμό απαιτούν πολιτική προσοχή.
Πρέπει να ενισχυθούν οι μη κοστολογικές πτυχές της ανταγωνιστικότητας, όπως το επιχειρηματικό περιβάλλον ή η ποιότητα των εξαγόμενων αγαθών. Συστήνει βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων και των υπηρεσιών, της καινοτομίας και των επενδύσεων, αλλά και της ανάπτυξης της έρευνας, της διαθεσιμότητας επιχειρηματικών κεφαλαίων και της δυνατότητας στις επιχειρήσεις να αναπτυχθούν. Απαιτούνται πρόσθετες διαρθρωτικές πολιτικές και στην αγορά εργασίας αλλά και στήριξη στις πολιτικές για την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα που «μπορεί να συμβάλει τόσο στη βελτίωση των μισθολογικών προοπτικών των γονέων όσο και στην παροχή ίσων ευκαιριών για τα παιδιά μακροπρόθεσμα».
Είναι λοιπόν σαν να τρέχουμε ως χώρα έναν μαραθώνιο ξεκινώντας πολύ πιο πριν από την αφετηρία. Γιατί προηγήθηκε η δημοσιονομική κρίση και τα εισοδήματα εξαερώθηκαν, οι μισθοί κατέρρευσαν, η ανεργία εκτινάχθηκε. Αλλά αυτή η υστέρηση, όλα όσα έχουμε χάσει σε όρους ευημερίας και εισοδήματος, όλα αυτά που έχουμε υποστεί κατά την προηγούμενη κρίση, είναι ένας ακόμη λόγος για να μην αφήσουμε να πάει από εδώ και πέρα τίποτα χαμένο. Να εξαλειφθεί κάθε εμπόδιο, κάθε τι που ροκανίζει τα οφέλη της ανάπτυξης όπως τα δείχνουν οι στατιστικές όχι μόνο για τους μισθούς αλλά συνολικά για το επίπεδο ευημερίας. Ειδικά τώρα που τα σενάρια για νέες κρίσεις φουντώνουν και που τα κοινοτικά κονδύλια θα πάψουν (πολύ σύντομα) να ρέουν σε αφθονία…
