Οι υγιεινές επιλογές φαγητού και σνακ στο σχολείο συμβάλλουν στην διαμόρφωση μιας σωστής κουλτούρας γύρω από την διατροφή και μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά στην παγκόσμια μάστιγα της παχυσαρκίας και ειδικότερα της παιδικής και νεανικής παχυσαρκίας.
Αυτή είναι η θέση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, (ΠΟΥ), ο οποίος δημοσίευσε ές σχετικά με πολιτικές και παρεμβάσεις βασισμένες σε τεκμηριωμένα στοιχεία για τη δημιουργία υγιεινού διατροφικού σχολικού περιβάλλοντος. Για πρώτη φορά, ο ΠΟΥ συμβουλεύει τις χώρες να υιοθετήσουν μια σχολική προσέγγιση ολόκληρου που να διασφαλίζει ότι τα τρόφιμα και τα ροφήματα που παρέχονται από τις σχολικές καντίνες είναι υγιεινά και θρεπτικά.
Το υπερβολικό βάρος και η παχυσαρκία στην παιδική ηλικία αυξάνονται παγκοσμίως, ενώ ο υποσιτισμός παραμένει μια επίμονη πρόκληση για πολλές χώρες, με τα σχολεία να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτού του διπόλου. Το 2025, περίπου 1 στα 10 παιδιά και εφήβους σχολικής ηλικίας – σε αριθμό περίπου 188 εκατομμύρια - ζούσαν με παχυσαρκία παγκοσμίως. Για πρώτη φορά, πέρσι, ο αριθμός των παιδιών με παχυσαρκία ξεπέρασε τον αριθμό των λιποβαρών.
«Το φαγητό που τρώνε τα παιδιά στο σχολείο και το περιβάλλον που διαμορφώνει τις διατροφικές τους επιλογές έχουν βαθύ αντίκτυπο στην υγεία και την ευημερία τους σε όλη τους τη ζωή. Η σωστή διατροφή στο σχολείο είναι κρίσιμος παράγοντας για την πρόληψη ασθενειών αργότερα στη ζωή και για την εξέλιξη των μαθητών σε υγιείς ενήλικες», επισημαίνει ο Δρ. Tedros Adhanom Ghebreyesus, Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ.
Οι υγιεινές διατροφικές πρακτικές ξεκινούν νωρίς στη ζωή. Τα παιδιά περνούν σημαντικό μέρος της ημέρας τους στο σχολείο, γεγονός που το καθιστά καθοριστικό περιβάλλον για τη διαμόρφωση διατροφικών συνηθειών καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής τους και τη μείωση των ανισοτήτων στην υγεία και τη
διατροφή.
Σήμερα, εκτιμάται ότι 466 εκατομμύρια παιδιά λαμβάνουν σχολικά γεύματα παγκοσμίως, ωστόσο οι διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τη θρεπτική ποιότητα του φαγητού που τους σερβίρεται παραμένουν περιορισμένες.
Στις οδηγίες του, ο ΠΟΥ συνιστά στα σχολεία να βελτιώσουν την παροχή τροφίμων, ώστε να προωθήσουν την αυξημένη κατανάλωση τροφίμων και ποτών που υποστηρίζουν μια υγιεινή διατροφή. Συγκεκριμένα οι οδηγίες περιλαμβάνουν δύο πυλώνες:
- Τον καθορισμό προτύπων ή κανόνων για την αύξηση της διαθεσιμότητας, της αγοράς και της κατανάλωσης υγιεινών τροφίμων και ροφημάτων, περιορίζοντας παράλληλα τα ανθυγιεινά τρόφιμα (με ισχυρή σύσταση).
- Την εφαρμογή παρεμβάσεων ενθάρρυνσης των παιδιών να επιλέγουν, να αγοράζουν και να καταναλώνουν πιο υγιεινά τρόφιμα και ροφήματα (με σύσταση υπό όρους).
Οι παρεμβάσεις παρότρυνσης/ενθάρρυνσης μπορούν να περιλαμβάνουν αλλαγή στην τοποθέτηση, την παρουσίαση ή την τιμή των επιλογών τροφίμων που είναι διαθέσιμες στα παιδιά.
Οι πολιτικές από μόνες τους δεν επαρκούν και οι μηχανισμοί παρακολούθησης και επιβολής είναι απαραίτητοι για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική και συνεπής εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών στα σχολεία.
Σύμφωνα με την Παγκόσμια βάση δεδομένων του ΠΟΥ για την Υλοποίηση της Δράσης για τα Τρόφιμα και τη Διατροφή (GIFNA), από τον Οκτώβριο του 2025, 104 κράτη μέλη είχαν πολιτικές για την υγιεινή σχολική διατροφή, με σχεδόν το 75% να περιλαμβάνουν υποχρεωτικά κριτήρια για την καθοδήγηση της σύνθεσης της σχολικής τροφής. Ωστόσο, μόνο 48 χώρες είχαν πολιτικές που περιορίζουν την εμπορία τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, αλάτι ή ανθυγιεινά λίπη.
Ο ΠΟΥ συγκάλεσε μια διεπιστημονική ομάδα διεθνών εμπειρογνωμόνων για να αναπτύξει τις νέες κατευθυντήριες γραμμές μέσω μιας αυστηρής, διαφανούς και τεκμηριωμένης διαδικασίας. Το έργο αυτό αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της ευρύτερης αποστολής του ΠΟΥ για τη δημιουργία υγιεινών διατροφικών περιβαλλόντων και εφαρμόζεται στο πλαίσιο παγκόσμιων πρωτοβουλιών όπως το σχέδιο επιτάχυνσης του ΠΟΥ για την καταπολέμηση της παχυσαρκίας και η πρωτοβουλία για σχολεία «φιλικά» προς τη διατροφή.
