Περισσότερα αλλά μικρότερης διάρκειας ταξίδια, ενίσχυση του brand Ελλάδα στις μεγάλες αγορές της Δυτικής Ευρώπης με συνακόλουθη αύξηση των τουριστικών εισπράξεων, άνοδος της κρουαζιέρας και σταδιακή βελτίωση της εποχικότητας με παράλληλη ενίσχυση των τουριστικών μεγεθών στην Αθήνα, είναι μερικά από τα βασικά χαρακτηριστικά του ελληνικού τουρισμού, την τελευταία εξαετία.
Χαρακτηριστικά που έχουν μεν ως αποτέλεσμα τα αλλεπάλληλα ρεκόρ που καταγράφει ο κλάδος κατά την μεταπανδημική εποχή του, ταυτόχρονα όμως πολλαπλασιάζουν και τις προκλήσεις για την επόμενη ημέρα του.
Οι επιδόσεις του 2025
Ως προς τις γενικότερες επιδόσεις του ελληνικού τουρισμού το 2025 αναμένεται να σημειωθεί νέο ρεκόρ, με τις αφίξεις και τις εισπράξεις δεκαμήνου να κινούνται ήδη κοντά στα συνολικά μεγέθη της προηγούμενης χρονιάς.
Ειδικότερα, στην περίπτωση των αφίξεων να σημειώσουμε ότι ήδη στο δεκάμηνο Ιανουαρίου–Οκτωβρίου 2025, καταγράφηκε αύξηση κατά 4,4% ενώ οι διεθνείς αφίξεις ανήλθαν σε 35,26 εκατ. ταξιδιώτες, έναντι 33,79 εκατ. την αντίστοιχη περίοδο του 2024. Δεδομένου μάλιστα ότι το 2024 έκλεισε με 35,95 εκατ. αφίξεις, περίπου 600 χιλιάδες περισσότερες από ότι το δεκάμηνο του τρέχοντος έτους, το νέο ρεκόρ θεωρείται βέβαιο και φέτος.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των παραγόντων του κλάδου, το τρέχον έτος η χώρα εκτιμάται ότι θα υποδεχτεί πάνω από 37 εκατομμύρια διεθνείς επισκέπτες, καταγράφοντας εκτιμώμενη ετήσια άνοδο περίπου 5%.
Οι προοπτικές για την πορεία του ελληνικού τουρισμού μάλιστα παραμένουν θετικές με την ελκυστικότητα της Ελλάδος για τους διεθνείς ταξιδιώτες να υπερβαίνει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο για τα μακρινά ταξίδια το φθινόπωρο που μας πέρασε. Συγκεκριμένα για το διάστημα από το Σεπτέμβριο έως το Δεκέμβριο του 2025, η Ελλάδα αντιπροσώπευε κατά μέσο όρο το 14% των προτιμήσεων σε όλες τις αγορές (έναντι 12% πέρυσι), επιβεβαιώνοντας τη σταθερή αυξητική τάση του ελληνικού τουρισμού.
Επιπλέον, η επιβατική κίνηση τόσο στο αεροδρόμιο της Αθήνας όσο και στα περιφερειακά αεροδρόμια παραμένει σε ανοδική τροχιά. Αναλυτικά, οι διεθνείς αφίξεις στο αεροδρόμιο της Αθήνας ανήλθαν σε 22,7 εκατομμύρια το πρώτο ενδεκάμηνο του 2025, σημειώνοντας αύξηση κατά 8,5% σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024, ενώ η διεθνής επιβατική κίνηση κατέγραψε ετήσια άνοδο κατά 11,5% το Νοέμβριο. Στα περιφερειακά αεροδρόμια αντίστοιχα, οι διεθνείς επιβάτες αυξήθηκαν κατά 3,6% σε ετήσια βάση έως τα τέλη Νοεμβρίου με την διεθνή κίνηση να αυξάνει κατά 9,6%, τον ίδιο διάστημα.
Το πρόσφατο «καμπανάκι» από τα αεροδρόμια
Καθώς βέβαια το 2025 εγγράφει ένα ακόμα ιστορικό ρεκόρ για τον κλάδο, φορείς του τουρισμού κάνουν λόγο για σημείο καμπής καθώς η περαιτέρω ανάπτυξη του, απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, ικανό να αντιμετωπίσει τις πολλαπλές προκλήσεις που έχουν ανακύψει.
Στις βασικότερες εξ αυτών συμπεριλαμβάνονται οι υποδομές και ο ψηφιακός μετασχηματισμός με την πρόσφατη περιπέτεια με τον FIR Αθηνών να υπογραμμίζει με εμφατικό τρόπο την ανάγκη.
- Διαβάστε ακόμα: Εισαγγελική παρέμβαση και ΕΔΕ για το χάος στα αεροδρόμια - Δήμας: Οι επιβάτες δικαιούνται αποζημιώσεις
Να θυμίσουμε ότι χθες, Κυριακή, καταγράφηκαν πολλές καθυστερήσεις και ακυρώσεις πτήσεων από και προς τα ελληνικά αεροδρόμια, με το «πρωτοφανές περιστατικό», όπως το χαρακτήρισε η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ), να γεννά αρκετούς προβληματισμούς.
Στην ανακοίνωση της η ΥΠΑ επεσήμανε ότι με βάση τις αρχικές ενδείξεις το πρόβλημα προήλθε από τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές και επηρέασε τις επικοινωνίες εντός του FIR Αθηνών. Ο ΟΤΕ από την άλλη, τα κυκλώματα του οποίου χρησιμοποιεί η ΥΠΑ, επεσήμανε σε σχετικές ανακοινώσεις, ότι τα κυκλώματα διασύνδεσης που παρέχει στην υπηρεσία ήταν πλήρως λειτουργικά.
Η ΥΠΑ ωστόσο, διαθέτει και δικές της τηλεπικοινωνιακές υποδομές και εξοπλισμό, ο οποίος, έχει χαρακτηριστεί από ειδικούς ως «παλαιάς» τεχνολογίας. Ακόμα και χθες δε, η ανακοίνωση του σωματείου ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας ανέφερε μεταξύ άλλων ότι «η σοβαρή βλάβη και πτώση κρίσιμων συστημάτων επικοινωνίας δεν αποτελεί ούτε μεμονωμένο περιστατικό ούτε τεχνική αστοχία χωρίς υπεύθυνους. Αποτελεί το άμεσο αποτέλεσμα της χρόνιας αδράνειας, της κακής διαχείρισης και των λανθασμένων επιλογών της Διοίκησης της ΥΠΑ, η οποία αγνοεί συστηματικά τις προειδοποιήσεις των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας».
Προσέθετε δε ότι το περιστατικό αναδεικνύει την παλαιότητα του εξοπλισμού επιτήρησης και επικοινωνιών και υπογραμμίζει την ανάγκη αντικατάστασής του με σύγχρονο εξοπλισμό που να πληροί τις απαιτήσεις των Ευρωπαϊκών Κανονισμών.
Το ευρύ και χρόνιο πρόβλημα των υποδομών
Το πρόβλημα των υποδομών βέβαια δεν εξαντλείται στο χθεσινό περιστατικό και στα συστήματα ελέγχου του εναέριου χώρου. Επεκτείνεται από τα προβλήματα υδροδότησης, καθαριότητας, διαχείρισης λυμάτων και λιμενικών υποδομών έως την στάθμευση και την κυκλοφοριακή συμφόρηση σε δημοφιλείς και μη προορισμούς.
Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι από τις πολλαπλές έρευνες που έχουν διενεργηθεί κατά καιρούς για τα υπέρ και τα κατά του ελληνικού τουρισμού, υπογραμμίζεται ότι η δημοφιλία του brand Ελλάδα βασίζεται στην εγγενή αίσθηση φιλοξενίας και φιλικότητας που αισθάνεται ο επισκέπτης στην χώρα, στα καταλύματα διαμονής, στην αίσθηση ασφάλειας και στη γαστρονομία, καθώς και στο πλούσιο πολιτιστικό και γεωμορφολογικό υπόβαθρο της χώρας.
Στον αντίποδα, στα σημεία που διαχρονικά η χώρα υστερεί εντάσσονται η λειτουργία προορισμών και θέματα όπως η καθαριότητα, η άναρχη πολεοδομία και η έλλειψη ποικιλίας δραστηριοτήτων ή η διαμόρφωση και συστηματική προώθηση εναλλακτικών μορφών τουρισμού.
Σύμφωνα με μελέτη της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας, οι επενδυτικές ανάγκες στα ελληνικά νησιά εκτιμώνται σε 35 δισ. ευρώ σε βάθος δεκαετίας. Το ποσό αυτό θα πρέπει να κατευθυνθεί στην αναβάθμιση κρίσιμων τομέων όπως οι μεταφορές, η ενέργεια, το νερό και η διαχείριση αποβλήτων, και μέσα από ένα σύγχρονο πλαίσιο διακυβέρνησης, ικανό να συντονίζει προτεραιότητες, να κατευθύνει πόρους με προβλεψιμότητα και να μετατρέπει τη χρηματοδότηση σε ολοκληρωμένα έργα.
Το πρόβλημα των υποδομών γίνεται εντονότερο καθώς τα τουριστικά μεγέθη διογκώνονται, γεγονός που επισημαίνεται σε μελέτη της Εθνικής. Βάσει αυτής η επαναφορά των επενδύσεων σε βασικές υποδομές στα προ κρίσης επίπεδα – κατά την τελευταία πενταετία παραμένουν 8% χαμηλότερα–, ώστε να συμβαδίσουν με την τουριστική επενδυτική δυναμική, η οποία είναι 14% υψηλότερα από τα προ κρίσης επίπεδα είναι επιτακτική.
Επιπλέον, δεδομένου ότι τα νησιά μας απορροφούν σχεδόν το ½ των αφίξεων ενώ καλύπτουν μόλις το 15% της έκτασης της χώρας εξίσου βασική κρίνεται και η ανάδειξη των «κρυμμένων θησαυρών» της χώρας με προώθηση εναλλακτικών προορισμών αλλά και εναλλακτικών μορφών τουρισμού, ώστε να αμβλυνθεί και η έντονη εποχικότητα που ταλανίζει τον κλάδο εδώ και δεκαετίες.
Οι προαναφερθείσες ελλείψεις δεν είναι νέες και σε συνδυασμό με την απουσία χωροταξικού σχεδιασμού και συνεκτικής στρατηγικής με βάθος δεκαετίας, κάνουν την συνθήκη δυσμενέστερη. Υπό αυτό πρίσμα, πρόσφατα ο πρόεδρος του ΣΕΤΕ, Γιάννης Παράσχης από το βήμα συνεδρίου, έστειλε σαφές μήνυμα ότι ο ελληνικός τουρισμός δεν μπορεί πλέον να πορεύεται μόνο με την αδράνεια της επιτυχίας, αλλά χρειάζεται σχέδιο, προσανατολισμό και συνειδητές επιλογές.
Δυο ακόμα «αγκάθια» για το μέλλον του κλάδου
Βέβαια οι προκλήσεις δεν σταματούν εκεί. Σε αυτές έρχονται να προστεθούν η πράσινη μετάβαση, ο ψηφιακός μετασχηματισμός αλλά και η ενίσχυση της βιωσιμότητας του κλάδου, όπως επισημαίνει η ΤτΕ στην πρόσφατη Ενδιάμεση Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής.
Από άποψη βιωσιμότητας των επιχειρήσεων του κλάδου, η εικόνα είναι λίγο καλύτερη. Όπως επισημαίνει η έκθεση επικαλούμενη πρόσφατες μελέτες του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων (ΙΤΕΠ), τα ελληνικά ξενοδοχεία στρέφονται σταδιακά προς ένα πιο βιώσιμο μοντέλο λειτουργίας, με αυξανόμενο βαθμό ενσωμάτωσης νέων τεχνολογιών.
Από το σύνολο των επενδύσεων ύψους περίπου 1 δισ. ευρώ που πραγματοποιήθηκαν το 2024, ποσοστό της τάξεως του 20% κατευθύνθηκε σε δράσεις που σχετίζονται με τη βιωσιμότητα. Ακόμα κι έτσι όμως, οι επενδύσεις αυτές προήλθαν κυρίως από μεγάλες και υψηλής κατηγορίας ξενοδοχειακές μονάδες, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης των κινήτρων προς τις μικρότερες επιχειρήσεις του κλάδου.
Τέλος, στα «αγκάθια» που θα αντιμετωπίσει μεσοπρόθεσμα ο κλάδος εντάσσεται και η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού. Όπως επισημαίνει η έκθεση της ΤτΕ, οι δραστηριότητες παροχής καταλύματος και εστίασης συγκαταλέγονται μεταξύ των κλάδων με τα υψηλότερα ποσοστά κενών θέσεων εργασίας το πρώτο εξάμηνο του 2025, γεγονός που ενισχύει την ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές ανάπτυξης δεξιοτήτων και προσέλκυσης εργατικού δυναμικού.
