Ακαθάριστα οικόπεδα: Τι πρέπει να προσέξουν οι πολίτες

Με αυστηρότερο πλαίσιο, ηλεκτρονικές διασταυρώσεις και εντατικότερους ελέγχους από δήμους και Πυροσβεστική «τρέχει» φέτος η διαδικασία για τα ακαθάριστα οικόπεδα, με χιλιάδες ιδιοκτήτες να πρέπει να ολοκληρώσουν όχι μόνο τον καθαρισμό αλλά και την υποβολή της σχετικής δήλωσης στο Εθνικό Μητρώο. Η προθεσμία για το 2026 λήγει στις 15 Ιουνίου, ενώ μετά την ημερομηνία αυτή αναμένεται να ξεκινήσουν αυτοψίες, έλεγχοι και καταγγελίες σε περιοχές υψηλού κινδύνου.

Η υποχρέωση αφορά ιδιοκτήτες, επικαρπωτές, μισθωτές, υπομισθωτές και γενικά όσους έχουν την ευθύνη οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων εντός σχεδίου πόλης, εντός οικισμών, σε απόσταση έως 100 μέτρων από οικισμούς αλλά και εκτός σχεδίου γήπεδα στα οποία υπάρχει κτίσμα. Οι υπόχρεοι πρέπει να ολοκληρώσουν τον καθαρισμό και στη συνέχεια να υποβάλουν ηλεκτρονική δήλωση στην πλατφόρμα akatharista.apps.gov.gr με χρήση κωδικών Taxisnet.

Το κρίσιμο σημείο που πρέπει να προσέξουν οι πολίτες είναι ότι πλέον δεν αρκεί να καθαριστεί το οικόπεδο. Αν δεν γίνει και η ηλεκτρονική δήλωση, η διαδικασία θεωρείται ελλιπής ακόμη και αν το ακίνητο είναι καθαρό. Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, η δήλωση λειτουργεί ουσιαστικά ως επίσημο αποδεικτικό συμμόρφωσης.

Εξίσου σημαντικό είναι το τι θεωρείται «σωστός καθαρισμός». Η νέα ΚΥΑ και οι σχετικές οδηγίες δεν περιορίζονται σε ένα απλό κόψιμο χόρτων. Ο καθαρισμός περιλαμβάνει απομάκρυνση ξερών χόρτων, πευκοβελόνων, φύλλων και φυτικών υπολειμμάτων, κλάδεμα δέντρων και θάμνων, αραίωση πυκνής βλάστησης, απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών, σκουπιδιών και εγκαταλελειμμένων αντικειμένων, καθώς και αποκομιδή όλων των υπολειμμάτων εκτός του οικοπέδου. Αυτό σημαίνει ότι ένα οικόπεδο μπορεί να θεωρηθεί ακόμη επικίνδυνο ακόμη κι αν έχουν κοπεί τα χόρτα αλλά έχουν μείνει μέσα ξερά κλαδιά ή σωροί καύσιμης ύλης.

Οι ιδιοκτήτες πρέπει επίσης να γνωρίζουν ότι η υποχρέωση δεν τελειώνει με τη δήλωση. Τα οικόπεδα πρέπει να διατηρούνται καθαρά καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, δηλαδή έως και τις 31 Οκτωβρίου. Σε διαφορετική περίπτωση, μπορούν να επιβληθούν πρόστιμα ακόμη και αν είχε προηγηθεί αρχικός καθαρισμός.

Μεγάλη προσοχή χρειάζεται και στα στοιχεία που δηλώνονται στην πλατφόρμα. Λάθη στη διεύθυνση, στο οικόπεδο ή στην ιδιότητα του υπόχρεου μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα σε περίπτωση ελέγχου. Πολλοί ιδιοκτήτες επιλέγουν πλέον να κρατούν φωτογραφίες πριν και μετά τον καθαρισμό ή αποδείξεις από συνεργεία, ώστε να μπορούν να αποδείξουν ότι οι εργασίες έγιναν κανονικά.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει πιο ενεργό ρόλο της Πυροσβεστικής στους ελέγχους, ιδιαίτερα μετά από καταγγελίες ή σε περιοχές αυξημένου κινδύνου. Δήμοι και Πυροσβεστική μπορούν να πραγματοποιούν αυτοψίες, ενώ σε περίπτωση αμέλειας υπάρχει δυνατότητα αυτεπάγγελτου καθαρισμού με χρέωση του κόστους στον ιδιοκτήτη.

Ένα ακόμη σημείο που αρκετοί ιδιοκτήτες αγνοούν είναι ότι η ευθύνη καθαρισμού δεν μεταφέρεται αυτόματα στον δήμο επειδή το οικόπεδο είναι εγκαταλελειμμένο ή βρίσκεται μακριά από την κύρια κατοικία τους. Ακόμη και σε περιπτώσεις κληρονομιάς, συνιδιοκτησίας ή ακινήτων που παραμένουν κλειστά για χρόνια, οι υπόχρεοι παραμένουν εκτεθειμένοι σε πρόστιμα αν δεν γίνει καθαρισμός και δήλωση. Για αυτό και πολλοί δήμοι συνιστούν στους πολίτες να ελέγχουν εγκαίρως την πραγματική κατάσταση των οικοπέδων τους, ιδιαίτερα μετά τις ανοιξιάτικες βροχές που αυξάνουν γρήγορα τη βλάστηση.

Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι μετά τη λήξη των προθεσμιών αυξάνονται σημαντικά οι καταγγελίες πολιτών για ακαθάριστα οικόπεδα, ειδικά σε περιοχές που βρίσκονται κοντά σε κατοικίες ή δασικές εκτάσεις.