«Καλή μου, όπως καταλαβαίνεις δεν είχα τέτοια διάθεση...»

Ο κ. Ψ έχοντας ζηλέψει αναμφίβολα την επιτυχία της Ελένης με το γεύμα των μανιταριών τις προάλλες είχε πραγματικά βάλει τα δυνατά του. Στο τραπέζι είχε τοποθετήσει, ή μάλλον είχε... εκθέσει το δημιούργημά του. Και μας εξηγούσε, ανοίγοντας το στόμα του ψαριού για να μας δείξει κάτι λευκά κοφτερά δοντάκια, ότι η ύπαρξη αυτών των δοντιών είναι μία από τις ουσιαστικές διαφορές που ξεχωρίζουν το ρίκι από τον τόνο, με τον οποίο το μπερδεύει πολύς κόσμος...

Το ρίκι για όσους δεν ξέρουν... όπως μας εξήγησε είναι αυτό από το οποίο φτιάχνεται η καλή λακέρδα. Με άλλα λόγια, μας ξεκαθάρισε το γιατί αυτό που θα τρώγαμε δεν είναι αυτό που ίσως νομίζαμε, αλλά κάτι εξαιρετικό.

Ακούσθηκε ένα μουρμουρητό επιδοκιμασίας και κάποια χαμόγελα κατανόησης από την Ελένη, αλλά κανείς δεν θέλησε να χαλάσει τη διάθεση του κ. Ψ με σκωπτικές παρατηρήσεις. Η αλήθεια βέβαια είναι ότι το ψάρι ήταν πράγματι εξαιρετικό. Δεν θέλω να το περιγράψω, γιατί δεν ξέρω τι ώρα διαβάζουν οι αναγνώστες μας το Οικονογράφημα και έτσι δεν θέλω να κάνω κανέναν να αισθανθεί ότι ξαφνικά... πεινάει. Ήταν όμως εξαιρετικό, καθώς το ψήσιμο είχε διατηρήσει όλα τα χαρακτηριστικά της γεύσης του ψαριού που είχε επιλέξει για μας ο κ. Ψ.

Ακόμα και η Ελένη του έδωσε τα συγχαρητήριά της, τόσο για την επιλογή του ψαριού, όσο και για το πολύ καλό ψήσιμο, που στην περίπτωσή του είναι πραγματικά το 50% της επιτυχίας.

Όταν ήρθε η ώρα του καφέ και της συζήτησης ο κ. Χ έφερε την κουβέντα στο θέμα που φαίνεται να τον απασχολεί και όχι άδικα με ιδιαίτερη ένταση τους τελευταίους μήνες.

Έχει ξεκαθαρίσει εδώ και καιρό ότι είναι «αρνητής» της ρητορικής περί παροδικότητας του πληθωρισμού και σε κάθε συνάντησή μας φέρνει νέα επιχειρήματα για να αποδείξει τη νέα του θεωρία, ότι η ΕΚΤ όπως και η Fed γνωρίζουν ότι «λένε ψέματα», αλλά δεν έχουν εναλλακτική και απλώς προσπαθούν να κερδίσουν χρόνο.

Αυτή τη φορά όμως έφερε ένα πραγματικά σημαντικό επιχείρημα του οποίου η επιβεβαίωση ξεπερνά κατά πολύ την διαμάχη περί της παροδικότητας ή μη των πληθωριστικών πιέσεων. Η ανάλυσή του είναι η ακόλουθη.

Η επιλογή των Κεντρικών Τραπεζών να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της κρίσης το 2008 – 2009 και να εγγυηθούν προς κάθε κατεύθυνση μηδενικού κόστους ρευστότητα (ποσοτική χαλάρωση με QE και μηδενικά ή αρνητικά επιτόκια) περιόρισε δραστικά την για δεκαετίες επέκταση του κεφαλαίου (μετά την δεκαετία του 80’) μέσα από τις αγορές προϊόντων χρέους, δημόσιου και ιδιωτικού.

Σ' αυτό το νέο περιβάλλον ήρθε να δώσει ακόμα μεγαλύτερη ώθηση η αντίδραση κεντρικών τραπεζών και κυβερνήσεων στην πανδημία με την τεράστια επέκταση των αγορών μέσα από το εφαλτήριο των ισολογισμών των κεντρικών τραπεζών.

Πρωτοφανής διαθέσιμη μηδενική ή και αρνητικού κόστους ρευστότητα που όμως στο νέο αυτό περιβάλλον για να έχει τις προσδοκώμενες αποδόσεις είτε θα έπρεπε να επενδύσει σε πολύ ριψοκίνδυνα assets, ή να ανοίξει νέες... αγορές.

Η πανδημία και η μέσω φυσικού αερίου ενεργειακή μετάβαση, λόγω της κλιματικής αλλαγής, έδωσαν την πολυπόθητη ευκαιρία (μετά την πρώτη πτώση τιμών), βάζοντας «φωτιά», αρχικά στο φυσικό αέριο και πολύ γρήγορα στις πρώτες ύλες, μέταλλα και βασικές τροφές, καθώς οι οικονομίες προσπαθούσαν να ανακάμψουν καρκινοβατώντας μετά την εμφάνιση των εμβολίων...

Η Ελένη ζήτησε από τον κ. Χ να γίνει λίγο περισσότερο σαφής. Αλλά κατά τη συνήθειά της τον έκοψε με το που πήγε να μιλήσει διατυπώνοντας... λακωνικά με την μορφή ερωτήματος αυτό που είχε καταλάβει. Και όπως πάντα είχε πιάσει την καρδιά του επιχειρήματος του κ. Χ.

«Δηλαδή αν κατάλαβα καλά λες ότι η νομισματική πολιτική των Κεντρικών Τραπεζών έμμεσα έχει βάλει τέλος, ή έστω περιορίζει δραστικά, με το μηδενικού κόστους χρήμα, τις αγορές προϊόντων χρέους και οι τεράστιοι όγκοι επενδυτικών κεφαλαίων που στο μεταξύ έχουν συσσωρευτεί αναζητούν αποδόσεις, αλλού και στρέφονται στην κερδοσκοπία με τις τιμές των πρώτων υλών... Αυτό μας λες τώρα;» είπε η Ελένη.

Ο κ. Ψ την κοίταξε με κρυφό θαυμασμό για την οξυδέρκειά της και κούνησε το κεφάλι επιδοκιμαστικά, «αυτό ακριβώς κατάλαβα και 'γω» παρατήρησε χωρίς να τον ρωτήσει κανείς.

Ο κ. Χ κούνησε καταφατικά το κεφάλι σχολιάζοντας «ναι μέσες άκρες αυτό θέλω να πω, αν και το να πεις κερδοσκοπία αυτή την στροφή επιβίωσης, δεν αποδίδει την ουσία της. Μπορώ πάντως να το αποδείξω αυτό με μία σειρά διαγραμμάτων που ανέσυρα από το Bloomberg για την πορεία των τιμών βασικών προϊόντων τα τελευταία χρόνια. Έτσι επιβεβαίωσα και το ότι ήδη οι πληθωριστικές πιέσεις είχαν εμφανισθεί από τα μέσα στου καλοκαιριού του 2019, αλλά μετά έσκασε η πανδημία και ακολούθησε η μεγάλη βουτιά των τιμών μέχρι να ξεσπάσει η εκρηκτική ανοδική τάση μέσα στο 2021».
Δεν είπε κανείς τίποτα και ο κ. Χ συνέχισε, το «έμβολο» που υποχρεώνει σ’ αυτή την στροφή αποτυπώνεται στα βασικά στοιχεία της αμερικάνικης οικονομίας καθαρότερα από οπουδήποτε αλλού.

Σας υπενθυμίζω ότι τον Φεβρουάριο του 2020, λίγο πριν την πανδημία η Wall Street ήταν στις 28000 μονάδες, σήμερα είναι στις 36.000 κι όμως το αμερικάνικο ΑΕΠ σήμερα δεν έχει φτάσει ακόμα εκεί που ήταν τον Φεβρουάριο του 2020. Ξέρετε το σημαίνει αυτό;…»

«Ακολουθώντας την σκέψη σου θα τολμήσω» είπα μπαίνοντας στην κουβέντα και εγώ, «να πω ότι αν οι Κεντρικές Τράπεζες δεν μπορούν να μαζέψουν πίσω αυτή την ρευστότητα με την οποία έχουν πνίξει τις αγορές, αυξάνοντας τα επιτόκια, τότε αυτό θα το αναλάβει ο πληθωρισμός…».

Η Ελένη και ο κ. Ψ με κοίταξαν λιγάκι παράξενα, αλλά ο κ. Χ χαμογέλασε κουνώντας καταφατικά το κεφάλι. «Πράγματι έτσι είναι γιατί όπως καταλαβαίνεις είναι μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα για τις Κεντρικές Τράπεζες να αυξήσουν τα επιτόκια σε ένα τρομακτικής έκτασης χρέος τόσο δημόσιο όσο και ιδιωτικό χωρίς να βυθίσουν τον πλανήτη σε μία ύφεση που το 1929, θα μοιάζει με παιδική χαρά... τα πράγματα πιστεύω ότι είναι πολύ άσχημα και το κυριότερο δεν βλέπω διέξοδο…».

«Θα σου το κάνω πιο... δύσκολο», πρόσθεσα. «Θυμάμαι μία συζήτηση στο μοναδικό μου ταξίδι στην Κίνα, στο Πεκίνο, με τον διευθύνοντα σύμβουλο, βρετανό, ενός αμερικανικού Fund που δούλευε στην αγορά της Κίνας και της ΝΑ Ασίας. Συζητώντας για τις αντοχές του κινέζικου τραπεζικού συστήματος, πολύ πριν σκάσει η Evergrade όπως καταλαβαίνεις, μου έλεγε ότι το διεθνές – όχι το κινέζικο - τραπεζικό σύστημα λειτουργεί μέσα σε όρια αντοχών που είναι συμβατά με πληθωρισμό της τάξης 2% - 4%. Κάθε τι πέραν αυτού είναι ασύμβατο με τις αντοχές του συστήματος. Και σ΄ αυτό "φταίνε" οι Κεντρικές Τράπεζες. Αν τα πράγματα είναι έτσι τότε…».

Ακολούθησε μικρή σιωπή.

Ο πρώτος που μίλησε ήταν η Ελένη. Στράφηκε στον κ. Ψ και είπε «δεν μου λες, δεν πας να φέρεις από εκείνο το κρασί το Μούχταρο, έχω ανάγκη από κάτι άλλο όχι από καφέ…» και στράφηκε σε μένα και τον κ. Χ «μου χαλάσατε το απόγευμα, εσείς οι δύο, το ξέρετε;». Ο κ. Χ χαμογέλασε με κατανόηση και είπε «καλή μου, όπως καταλαβαίνεις δεν είχα τέτοια διάθεση…».

Γ. Αγγέλης