Το Ουκρανικό, ο Πιερρακάκης και το βέτο του Συμβουλίου

Τρία γεγονότα -ανάμεσα στα πολλά των τελευταίων ημερών- απέσπασαν την προσοχή μας. Το πρώτο προφανώς σχετιζόταν με την πρόταση Τραμπ των 28 σημείων που -τουλάχιστον στην αρχική της έκδοση- έμοιαζε με συνθηκολόγηση της Ουκρανίας παρά με πρόταση εκεχειρίας. Για την ακρίβεια έμοιαζε και με… συνθηκολόγηση και της Ευρώπης, χωρίς την Ευρώπη. Με δεδομένο, ωστόσο, ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται, οποιαδήποτε προσέγγιση ή σχόλιο είναι παρακινδυνευμένο.

Κάποτε στο Eurogroup

Το δεύτερο γεγονός αφορά στην πιθανότητα Έλληνας υπουργός να εκλεγεί πρόεδρος του Eurogroup. Αντιλαμβάνομαι ότι η προσπάθεια καταβάλλεται και είναι σε εξέλιξη. Επειδή ωστόσο οι (συχνά υψηλές) προσδοκίες που καταγράφονται είναι δυσανάλογες του μεγέθους και κυρίως του παρελθόντος της χώρας την προηγούμενη δεκαετία, θα καταγράψω την άποψη όσο πιο ξεκάθαρα γίνεται. Η χώρα διεκδικεί ένα από τα κορυφαία ευρωπαϊκά πόστα, στο Συμβούλιο που προ δεκαετίας ο Βαρουφάκης ηχογραφούσε τους ομολόγους του. Για αυτό το όργανο μιλάμε. Αν λοιπόν -κόντρα στις αρχικές προβλέψεις- ο Έλληνας Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης συγκεντρώσει την πλειοψηφία των ψήφων των 19 ομολόγων του, αυτό θα αποτελεί τεράστια εθνική επιτυχία.

Για όσους έχουμε ζήσει λίγο εγγύτερα από τον… μέσο όρο την εποχή της προηγούμενης δεκαετίας, τα συναισθήματα που προκαλεί το ενδεχόμενο είναι περίεργα και εντονότερα. Κάποτε -όχι πολύ πίσω και δυστυχώς εύλογα- ήταν εξαιρετικά δύσκολο ενίοτε και να μιλήσει ένας Έλληνας, εκεί που σήμερα συζητείται η πιθανότητα να προεδρεύσει. Χωρίς καμία υπερβολή.

Περί βέτο

Τέλος, την προηγούμενη Παρασκευή, είχα τη χαρά να συντονίσω από… τη θέση της προεδρίας της Γερουσίας στη Βουλή (εκεί διεξήχθη η εναρκτήρια εκδήλωση) ένα πάνελ της Ένωσης των Ευρωπαίων Φεντεραλιστών (UEF) που διοργάνωσαν το συνέδριό τους στην Αθήνα. Μία από τις βασικότερες ιδέες που προωθούν είναι η Ενιαία Ευρώπη, με βάση την ψήφο των Ευρωπαίων πολιτών και την ακύρωση του δικαιώματος του βέτο από τα κράτη-μέλη.

Κατ’ αρχάς, σε μία Ευρώπη η ύπαρξη της οποίας δοκιμάζεται σε πολλά μέτωπα, η προώθηση της ιδέας των «Ηνωμένων Κρατών της ΕΕ» (πρακτικά η πολιτική μας ενοποίηση) οφείλει να έχει εξέχουσα και δυναμική θέση στο δημόσιο διάλογο. Όχι ως ευχή για σύμπνοια των λαών και… παγκόσμια ειρήνη δίχως εξοπλισμούς και αμυντικές δαπάνες. Αυτά αποτελούν ουτοπικά σενάρια και συνήθως επιχειρήματα εκ του πονηρού υπέρμαχων του Πούτιν. Χρειαζόμαστε όμως στην ήπειρό μας αυτή την προσέγγιση διαλόγου περί εμβάθυνσης, ως ουσιαστική προοπτική και εν τέλει ρεαλιστική λύση.

Στην παρούσα φάση, ωστόσο, η συζήτηση για κατάργηση ή ακόμα και ημι-κατάργηση του βέτο στο Συμβούλιο δε θα μπορούσε να προχωρήσει σε επίπεδο 27. Θα μπορούσαμε ενδεχομένως να καταγράψουμε κινήσεις εμβάθυνσης από προθύμους. Οι πρόσφατες π.χ. αποφάσεις των «26» χωρίς την Ουγγαρία άλλωστε δείχνουν προς αυτήν την κατεύθυνση.

Μπορεί η πολιτική ενοποίηση να είναι ο τελικός στόχος, προέχει όμως και απαιτείται η πλήρης συμφωνία στο πλαίσιο άσκησης κοινής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής ώστε να ξεκινήσει η συζήτηση περί άρσης του δικαιώματος του βέτο. Στην παρούσα φάση, με δεδομένο ότι δεν είμαστε εκεί -ούτε καν κοντά- συνήθως καλούμαστε ως ΕΕ να καταλήξουμε σε δύσκολες αποφάσεις μόνο όταν αντιμετωπίζουμε σοβαρές κρίσεις.

Και κάτι τελευταίο: Είναι άκομψο έως και παράλογο να ζητά κανείς την απόσυρση του δικαιώματος του βέτο από τα κράτη – μέλη αλλά τη χρήση του δικαιώματος του βέτο από τις πολιτικές ομάδες στο (δημοκρατικά εκλεγμένο) Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στη συζήτηση για τον επόμενο κοινοτικό προϋπολογισμό. Για την ώρα, καλούμαστε να… ζήσουμε και -αν μπορούμε- να είμαστε αποτελεσματικοί γνωρίζοντας ότι και στις δύο περιπτώσεις το δικαίωμα αρνησικυρίας (συμφωνημένα) υφίσταται. Και η χρήση του αποτελεί μία πιθανότητα.