Δεν είναι η μάχη του μπέρμπον, είναι η δοκιμασία της ενότητας

Την ώρα που γράφουμε τη στήλη δεν έχει καν ολοκληρωθεί η συνάντηση των αρμόδιων υπουργών για το εμπόριο στο Λουξεμβούργο (ενίοτε βλέπετε μετακινούνται από τις Βρυξέλλες για να κάνουν τη ζωή των υπολοίπων ανθρώπων δυσκολότερη). Η Επιτροπή χωρίς να επισπεύδει τις ανακοινώσεις της, έχει ευλόγως πετάξει τη μπάλα στα κράτη-μέλη. Γιατί σε επίπεδο Συμβουλίου, μέχρι σήμερα δεν είχε προκύψει συμφωνία ούτε για τα αντίμετρα στους αμερικανικούς δασμούς σε χαλκό και αλουμίνιο ούτε για τα νέα αντίμετρα μετά το 20% οριζόντιων δασμών Τραμπ και 25% στην αυτοκινητοβιομηχανία.

Παρατήρηση πρώτη. Δεν είναι καταδικαστέο ούτε καν αρνητικό το γεγονός ότι στην (ουσιαστική και επικοινωνιακή) λαίλαπα Τραμπ, η ΕΕ θέλει το χρόνο της. Στις διαπραγματεύσεις δεν παίζεις ούτε με τα χαρτιά ούτε με τους χρόνους της άλλης πλευράς.

Παρατήρηση δεύτερη. Ο πραγματικός αντίπαλος των ΗΠΑ, η Κίνα (η Ευρώπη λογίζεται κατά τα φαινόμενα ως αναγκαία παράπλευρη ζημιά) πριν την έναρξη των διαπραγματεύσεων ανακοίνωσε αντίμετρα ίσου ποσοστού με αυτά που της επέβαλε ο Τραμπ. Δεν είμαστε ειδικοί σε ό,τι αφορά τις εμπορικές σχέσεις των δύο κρατών αλλά είναι αντιληπτό ότι η Κίνα στην όποια διαπραγμάτευση δεν θέλει να μπει με όρους μπούλινγκ. Ο κομμουνιστικός καπιταλισμός αντέδρασε…

• Δασμοί Τραμπ: Το διεθνές εμπόριο ΗΠΑ και ΕΕ με μια ματιά – Το γράφημα της εβδομάδας

Παρατήρηση τρίτη και σημαντικότερη καθώς αφορά στο σπίτι μας. Το εμπόριο δεν είναι ούτε άμυνα ούτε εξωτερική πολιτική. Αποτελεί το βασικό τομέα ευθυγραμμισμένης πολιτικής της ΕΕ. Την καρδιά της. Συνεπώς, ασχέτως με τις αποφάσεις της κάθε Ουγγαρίας που ελάχιστα ενδιαφέρουν, η στάση της σοβαρής Ευρώπης (συγγνώμη για τον όρο αλλά εικάζω ότι καταλαβαινόμαστε) οφείλει να είναι εμφανώς κοινή και στα αντίμετρα και στη γενικότερη πολιτική λογική της. Αυτό δε σχετίζεται με την επιθετική στάση της Γαλλίας που -με δεδομένο ότι πλήττεται όπως και η Γερμανία σε μεγάλο βαθμό- ζητά επιθετικότερη αντίδραση ούτε με αυτή της Ιταλίας και της Ισπανίας που τάσσονται υπέρ ηπιότερων λύσεων. Σχετίζεται με το αν η Ένωση στο σύνολό της κατορθώσει -όχι να προχωρήσει σε οποιαδήποτε εμβάθυνση αλλά- να διατηρήσει τα κεκτημένα. Μπορεί το άμεσο διακύβευμα για τα κράτη-μέλη να είναι να αποφευχθούν βραχυπρόθεσμα, σε εθνικό/οικονομικό επίπεδο, τα χειρότερα, το ουσιαστικό ζητούμενο όμως είναι να προστατευθεί το κοινό μακροπρόθεσμο συμφέρον (δυστυχώς συχνά το μακροπρόθεσμο όφελος και οι κυβερνώντες δεν συναντώνται πουθενά στην πορεία τους).

Παρατήρηση τέταρτη και τελευταία για την ώρα. Η «μάχη του μπέρμπον» ή η «ναυμαχία της νομοθεσίας για τους ψηφιακούς γίγαντες» μπορεί να βρίσκονται στο προσκήνιο αλλά απέχουν από την επιδιωκόμενη ομοφωνία αντιμέτρων. Ακόμα και από την ενισχυμένη πλειοψηφία που απαιτείται μέσα στο Συμβούλιο. Και το ερώτημα προκύπτει αβίαστα: Η Ελλάδα πού βρίσκεται στην ισορροπία αυτή; Κατ’ αρχάς με κάθε σεβασμό στους παραγωγούς μας, πρωτογενώς η Ελλάδα δεν έχει λόγο να ανησυχεί. Γιατί πρακτικώς εξάγει μόνο τουρισμό. Η φέτα, οι ελιές ή το λάδι -ακόμα και το κρασί- εξάγονται σε… μικροποσότητες ως προς την παγκόσμια αγορά τους και τελικά αυτό που μάλλον θα μείνει είναι η γκρίνια ορισμένων για την απουσία προστασίας από το κράτος. Η αλήθεια είναι ότι κάθε σοβαρός επιχειρηματίας αναμένοντας εδώ και έναν χρόνο τους δασμούς Τραμπ θα είχε ήδη αναζητήσει (και) άλλες αγορές για να μειώσει το ρίσκο του.

Σε πολιτικό επίπεδο, η Ελλάδα -κατά τα φαινόμενα και ως στιγμής- ουσιαστικά δεν παίρνει θέση. Δεν είμαστε στην πρώτη γραμμή της ενδοευρωπαϊκής αντιπαράθεσης. Είναι και αυτό μία επιλογή. Για να είμαι ειλικρινής, δεν έχω ούτε πληροφόρηση ούτε και άποψη αν είναι συνειδητή ή… αυτοματοποιημένη αντίδραση ώστε να μην ενοχλήσουμε τον Τραμπ. Αν είναι συνειδητή, τότε αναμένουμε στο βραχυπρόθεσμο ορίζοντα χειροπιαστά οφέλη που θα δικαιολογούν την επιμελή ουδετερότητά μας εντός ευρωπαϊκών θεσμών. Αν είναι αυτοματοποιημένη, επιβάλλεται να κάνουμε την άσκηση εξαρχής. Με όλα τα δεδομένα στην εξίσωση. Χωρίς να σημαίνει ότι η απόφασή μας θα είναι κατ’ ανάγκη διαφορετική. Όπως πάντως μας έλεγε πηγή των Βρυξελλών με άριστη γνώση των ισορροπιών «σε όλες τις εθνικές αποφάσεις σου, η γεωγραφία είναι σημαντικός παράγοντας. Ειδικά όμως στις αποφάσεις για την οικονομία και την ανάπτυξη είναι ακόμα σημαντικότερος».