Δε φταίνε τα άκρα, φταίμε εμείς

Μία συζήτηση που είχαμε την προηγούμενη εβδομάδα στις Βρυξέλλες, μας έδωσε μία οπτική που συχνά δε τη λαμβάνουμε υπ’ όψιν όταν αναφερόμαστε στην απειλή των άκρων στην Ευρώπη. Σε εθνικό αλλά και σε ενωσιακό επίπεδο.

Η διείσδυση κομμάτων της ακροδεξιάς και της ακροαριστεράς δε παρατηρείται -όπου παρατηρείται- μόνο επειδή η λαϊκίστικη, εύπεπτη και επικίνδυνη ατζέντα τους είναι εύηχη στα αυτιά πολλών πολιτών. Απαιτεί μία επιπλέον συνθήκη. Να είναι ανοιχτές -ακούσια ή ακούσια- οι πόρτες της κεντροαριστεράς ή της κεντροδεξιάς για τους ψηφοφόρους τους προς τα άκρα.

Οι σοσιαλιστές έχουν ήδη πληρώσει ακριβότερα αυτό το τίμημα ως στιγμής. Η κεντροδεξιά λιγότερο, αλλά αυτή η περίοδος είναι κρίσιμη για το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και τα εθνικά κόμματα που ανήκουν σε αυτό. Όταν η βάση των πολιτικών που πρεσβεύει μία βασική πολιτική δύναμη υιοθετεί ατζέντες σημαντικά διαφοροποιημένες σε σχέση με την ταυτότητά της επειδή θεωρεί ότι με αυτόν τον τρόπο θα διατηρήσει τη δύναμή της, τότε εκείνο που επίσης συμβαίνει είναι να ανοίγει την πόρτα στους ψηφοφόρους της. Να κάνει τα άκρα να φαίνονται στα μάτια τους mainstream.

Στο τέλος της ημέρας, δηλαδή, τα ίδια τα κόμματα πρακτικά αυτοκτονούν όταν αφενός χάνουν το προβάδισμα στο να θέτουν την ατζέντα και αφετέρου -και ταυτόχρονα- αφήνουν χώρο στους ψηφοφόρους τους να θεωρήσουν κόμματα δεξιότερα ή αριστερότερα ως εύλογες πολιτικές διεξόδους. Και πρακτικά να αισθάνονται άνετα και οικεία να κινηθούν προς τα εκεί.

Είναι το φαινόμενο αυτό αντιστρεπτό; Δεν υπάρχει μονοσήμαντη απάντηση. Σίγουρα όμως δεν είναι αντιστρεπτό όσο το ΕΛΚ και οι Σοσιαλιστές (ΝΔ και ΠΑΣΟΚ… κατ’ επέκταση για να αντιλαμβανόμαστε τις αναλογίες) δε θέσουν ξεκάθαρες γραμμές προς τα δεξιά και αριστερά τους αντίστοιχα. Και στα κρίσιμα θέματα δε διαμορφώσουν ισχυρές συναινέσεις ή ακόμα και συμμαχίες. Καλούνται να αποδείξουν ότι συνεχίζουν να θέτουν εκείνα την ατζέντα, δεν την ακολουθούν. Οι δυο τους. Χωρίς τρίτους. Προφανώς και η δημοκρατία αναζητά ευρύτερες πλειοψηφίες. Οι τρίτοι όμως θα πρέπει να καλούνται να τους ακολουθούν τοποθετούμενοι στην ατζέντα τους, όχι να τους εκβιάζουν.

Οι κόκκινες γραμμές είναι σήμερα απολύτως απαραίτητες για την κεντροδεξιά και την κεντροαριστερά της Ευρώπης. Και οφείλουν να γίνουν ξεκάθαρες προκειμένου να ισχυροποιήσουν -όχι να χάσουν όπως συχνά φοβούνται- την «πολυσυλλεκτικότητά τους» ως πολιτικές δυνάμεις. Δεν είναι το μοναδικό κριτήριο, είναι όμως ένα βασικό.

(σ.σ. το παρόν άρθρο το γράφαμε πριν τη διαγραφή Σαμαρά από τη ΝΔ. Η οποία προφανώς και δεν έχει σχέση με το περιεχόμενό του. Εκ των υστέρων όμως μιλώντας, σίγουρα δεν είναι και ασύνδετο με αυτή).