Η ενεργειακή μετάβαση εισέρχεται σε μια απαιτητική φάση υλοποίησης με την ετήσια έκθεση προόδου του 2026 να καταγράφει πρόοδο σε σημαντικά έργα αλλά και καθυστερήσεις οι οποίες δημιουργούν ανισορροπίες μεταξύ υποδομών, αγοράς και θεσμικού πλαισίου. Κάποιες παρεμβάσεις έχουν ήδη αποδώσει καρπούς, άλλες παραμένουν σε ενδιάμεσο στάδιο και κάποιες αντιμετωπίζουν πιεστικά deadlines μέσα στο 2026.
Ποια έργα προχωρούν – Αποθήκευση, ΑΠΕ και δίκτυα
Έργα που στο παρελθόν δεν είχαν ενταχθεί ούτε ως ιδέα στους σχεδιασμούς του ΥΠΕΝ βρίσκονται πλέον σε φάση υλοποίησης και καταγράφουν μετρήσιμη πρόοδο. Ο τομέας της αποθήκευσης αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα και πλέον φαίνεται ότι η αγορά αρχίζει να διώχνει αργά αλλά σταθερά το βασικό αγκάθι για την πλήρη αξιοποίηση των ΑΠΕ. Το πρώτο σύστημα μπαταριών συνδέθηκε στο δίκτυο μεταφοράς στις 31 Μαρτίου 2026, ενώ μέχρι τον Αύγουστο αναμένεται να προστεθούν περίπου 700 MW νέας ισχύος. Παράλληλα, έχει ολοκληρωθεί το ρυθμιστικό πλαίσιο συμμετοχής των μονάδων αποθήκευσης στην αγορά, ενώ έχουν ήδη πραγματοποιηθεί τρεις διαγωνιστικές διαδικασίες για τη στήριξη έργων.
Παραμένοντας στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, το πλαίσιο για τα υπεράκτια αιολικά έχει περάσει από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση, με στόχο δέσμευση δυναμικότητας 1,9 GW έως το 2030, ενώ έως τον Ιούλιο του τρέχοντος έτους αναμένεται η ολοκλήρωση του χωροταξικού πλαισίου και των ζωνών επιτάχυνσης.
Στο ίδιο πλαίσιο, τα δίκτυα καταγράφουν σημαντική πρόοδο με το έργο ενίσχυσης των υποσταθμών υψηλής και μέσης τάσης του ΔΕΔΔΗΕ να βρίσκεται σε εξέλιξη και να συνδέεται με αύξηση της δυναμικότητας κατά 21 GW ενώ μειώνεται αισθητά το κόστος του διαχείρισης του συστήματος. Η εξέλιξη αυτή θα συμβάλει στο να ξεμπλοκάρουν νέες συνδέσεις ΑΠΕ σε περιοχές με κορεσμό.
Στην αγορά ηλεκτρισμού, η ενεργοποίηση της δυναμικής τιμολόγησης από την 1η Φεβρουαρίου 2026 αποτελεί βασικό σημείο καμπής, καθώς επιτρέπει στους καταναλωτές να προσαρμόζουν τη ζήτηση με βάση τις τιμές της αγοράς. Αυτή η διαδικασία στηρίζεται στην προώθηση των έξυπνων μετρητών, για τους οποίους από τον Ιούλιο του 2025 έχει τεθεί το κανονιστικό πλαίσιο κινήτρων και παρακολούθησης.
Ομοίως, η ψηφιοποίηση του δικτύου προχωρά με την ανάπτυξη συστημάτων SCADA DMS και την αναβάθμιση των κέντρων ελέγχου, με ορίζοντα ολοκλήρωσης έως τον Ιούνιο του 2026. Πρόκειται για ένα έργο το οποίο αποτελεί προϋπόθεση για τη λειτουργία ενός πλήρως ευέλικτου δικτύου.
Σε θεσμικό επίπεδο, η έκθεση σημειώνει ότι προχωρά η εφαρμογή της αυτοπαραγωγής και των ενεργειακών κοινοτήτων. Όπως αναφέρεται, έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ οι βασικοί νόμοι για εγκατάσταση ΑΠΕ σε κτίρια και πολυκατοικίες, ενώ έχει θεσπιστεί το μητρώο αυτοκαταναλωτών.
Στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης, εγκρίθηκε τον Ιούλιο του 2025 ο οδικός χάρτης για νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, που περιλαμβάνει μηχανισμούς όπως χρηματοδότηση μέσω λογαριασμών ενέργειας και δανειακά σχήματα. Η ενεργοποίηση του σχετικού μηχανισμού αναμένεται έως το τέλος Απριλίου 2026.
Οι καθυστερήσεις, τα κενά και τα έργα που μετατίθενται για αργότερα
Η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί ένα από τα πιο περίπλοκα και κοστοβόρα εγχειρήματα, κάτι που εξηγεί και τα κωλύματα που καταγράφονται παρά την πρόοδο που καταγράφεται. Σημαντικές παρεμβάσεις παραμένουν ανοιχτές και μετατίθενται για το μέλλον. Ενδεικτικά, μπορεί να αναφερθεί η ψηφιοποίηση του δικτύου η οποία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, καθώς τα κέντρα ελέγχου και τα συστήματα διαχείρισης βρίσκονται σε εξέλιξη έως τον Ιούνιο του 2026 , γεγονός που περιορίζει την πλήρη αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών.
Οι ενεργειακές κοινότητες και η αυτοκατανάλωση βρίσκονται επίσης σε μεταβατικό στάδιο, καθώς ενώ το βασικό θεσμικό πλαίσιο έχει τεθεί, η πλήρης λειτουργία τους εξαρτάται από δευτερογενείς αποφάσεις που ολοκληρώνονται εντός του 2026.
Όσον αφορά στις παρεμβάσεις για την ενεργειακή απόδοση και την έγκριση του πλαισίου που πραγματοποιήθηκε το 2025, στην πράξη δεν έχουν ακόμη ενεργοποιηθεί και η εφαρμογή τους μετατίθεται για τους επόμενους μήνες.
Στα υπεράκτια αιολικά και στη χωροθέτηση των ΑΠΕ, η μετάβαση από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, με σαφή χρονικό ορίζοντα το καλοκαίρι του 2026, κάτι που σημαίνει ότι τα έργα δεν έχουν περάσει στο στάδιο κατασκευής.
Όπως φαίνεται τα έργα προχωρούν με διαφορετικές ταχύτητες ανάλογα με το πόσο ώριμο ήταν το θεσμικό πλαίσιο αλλά και η αγορά σε κάθε τομέα. Το 2026 αποτελεί έτος σημαντικών παρεμβάσεων, κάτι που σημαίνει ότι το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας δίνει μάχη με το χρόνο για να προλάβει ορόσημα αλλά και την αγορά.
