Η παγκόσμια αγορά καθαρής ενέργειας όχι μόνο δεν επιβράδυνε το 2025, αλλά συνέχισε να επεκτείνεται ακόμη και μέσα σε ένα περιβάλλον δασμών, εμπορικών πολέμων και νέας ενεργειακής αστάθειας λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με νέα ανάλυση του BloombergNEF, το παγκόσμιο εμπόριο προϊόντων που σχετίζονται με την ενεργειακή μετάβαση έφτασε τα 479 δισ. δολάρια το 2025, σημειώνοντας αύξηση 1% σε ετήσια βάση.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς έρχεται μετά τη μείωση 7% που είχε καταγραφεί την προηγούμενη χρονιά, δείχνοντας ότι οι διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού καθαρής ενέργειας όχι μόνο άντεξαν την πίεση αλλά επανήλθαν σε ανοδική τροχιά.
Η νέα έκθεση της BNEF με τίτλο «Energy Transition Supply Chains 2026» καταγράφει ότι οι παγκόσμιες διασυνοριακές ροές σε φωτοβολταϊκά, μπαταρίες, εξοπλισμό δικτύων, ηλεκτρικά οχήματα και κρίσιμα μέταλλα συνέχισαν να αυξάνονται, παρά τους νέους αμερικανικούς δασμούς και την αυξανόμενη γεωπολιτική αντιπαράθεση γύρω από την κινεζική βιομηχανία καθαρών τεχνολογιών.
Η ανάλυση σημειώνει μάλιστα ότι η ενεργειακή ανασφάλεια και οι αναταράξεις στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου λειτουργούν τελικά ως επιταχυντής για την ενεργειακή μετάβαση. Όπως επισημαίνεται, οι πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή ανέδειξαν ξανά την ευαλωτότητα των παραδοσιακών αλυσίδων εφοδιασμού ορυκτών καυσίμων, ενισχύοντας τη στροφή κρατών και επενδυτών προς τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις χώρες που εξαρτώνται έντονα από εισαγωγές καυσίμων. Οι οικονομίες αυτές εμφανίζουν συχνά ταχύτερη αύξηση εισαγωγών φωτοβολταϊκών, μπαταριών και ηλεκτρικών οχημάτων όταν οι διεθνείς τιμές πετρελαίου και LNG ανεβαίνουν απότομα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Πακιστάν, όπου οι εισαγωγές φωτοβολταϊκών εκτοξεύθηκαν μετά το ενεργειακό σοκ που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Σύμφωνα με τα στοιχεία της BNEF, οι εισαγωγές φωτοβολταϊκών πάνελ στη χώρα αυξήθηκαν κατά 189% το 2022, αγγίζοντας το 1 δισ. δολάρια, ενώ οι μικρής κλίμακας εγκαταστάσεις ηλιακής ενέργειας έφτασαν τα 18,3 GW το 2025.
Οι κινεζικές υπερ-επενδύσεις πιέζουν την αγορά
Την ίδια στιγμή, το BNEF προειδοποιεί ότι η τεράστια βιομηχανική δυναμική που έχει αναπτύξει η Κίνα συνεχίζει να συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους σε κρίσιμους τομείς της ενεργειακής μετάβασης, όπως οι μπαταρίες, τα φωτοβολταϊκά και τα ηλεκτρικά οχήματα.
Το στοιχείο αυτό εξηγεί γιατί πολλές δυτικές οικονομίες εντείνουν πλέον τις προσπάθειες επαναπατρισμού βιομηχανικών αλυσίδων παραγωγής, με εργαλεία όπως το Inflation Reduction Act στις ΗΠΑ και το ευρωπαϊκό Net-Zero Industry Act. Παράλληλα, διεθνείς οργανισμοί και μελέτες του OECD επισημαίνουν ότι οι αλυσίδες καθαρών τεχνολογιών αποκτούν ολοένα πιο στρατηγικό χαρακτήρα για την ενεργειακή ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα των οικονομιών.
Η εξάρτηση της Ευρώπης από κινεζικά φωτοβολταϊκά παραμένει εξαιρετικά υψηλή. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται ο OECD, πάνω από το 90% των solar panels που εγκαθίστανται στην ΕΕ εξακολουθούν να εισάγονται από την Κίνα.
Η ενεργειακή μετάβαση φτάνει τα 2,3 τρισ. δολάρια
Το εμπόριο καθαρής ενέργειας αυξάνεται παράλληλα με τη συνολική παγκόσμια επενδυτική έκρηξη στον κλάδο. Σύμφωνα με τη νέα έκθεση «New Energy Outlook 2026», οι παγκόσμιες επενδύσεις στην ενεργειακή μετάβαση έφτασαν το 2025 σε ιστορικό ρεκόρ 2,3 τρισ. δολαρίων.
Οι μεγαλύτερες ροές κεφαλαίων κατευθύνονται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δίκτυα ηλεκτρισμού, αποθήκευση, ηλεκτρικά οχήματα και τεχνολογίες εξηλεκτρισμού. Ωστόσο, η έκθεση προειδοποιεί ότι για να επιτευχθούν οι στόχοι μηδενικών εκπομπών απαιτούνται ακόμη μεγαλύτερες επενδύσεις, που υπολογίζονται συνολικά σε 235 τρισ. δολάρια έως το 2050.
Στο παρασκήνιο, αυτό που αρχίζει να διαμορφώνεται είναι μια νέα μορφή «ενεργειακού ανταγωνισμού», όπου το κρίσιμο ερώτημα δεν θα είναι μόνο ποιος παράγει φθηνότερη ενέργεια, αλλά ποιος ελέγχει τις αλυσίδες εφοδιασμού των τεχνολογιών που θα αντικαταστήσουν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Η Κίνα έχει ήδη αποκτήσει τεράστιο προβάδισμα σε φωτοβολταϊκά, μπαταρίες και κρίσιμα υλικά, ενώ ΗΠΑ και Ευρώπη προσπαθούν να χτίσουν δικές τους βιομηχανικές βάσεις μέσα από επιδοτήσεις, δασμούς και στρατηγικές επενδύσεις.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, που παραμένουν εξαρτημένες από εισαγόμενα καύσιμα, η μετάβαση αυτή αποκτά πλέον και καθαρά οικονομική διάσταση. Γιατί κάθε νέα διεθνής κρίση, από μια γεωπολιτική ένταση μέχρι προβλήματα στις μεταφορές και στο παγκόσμιο εμπόριο, μπορεί να μεταφραστεί ξανά σε ακριβότερη ενέργεια, καύσιμα και κόστος για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
