Με την ορατότητα σχετικά με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή να παραμένει περιορισμένη, το οικονομικό επιτελείο σχεδιάζει σταδιακά τη λήψη μέτρων ανακούφισης κυρίως ευάλωτων νοικοκυριών, στηριζόμενη αρχικά στις δυνάμεις του κρατικού προϋπολογισμού. Την ίδια ώρα, ο πρωθυπουργός επιδιώκει να προετοιμάσει το έδαφος και για αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο που θα ανοίξουν το δρόμο για ευρύτερες παρεμβάσεις όπως η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα.
Τα πάντα θα κριθούν από τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν και από το πόσο καιρό θα μείνουν απροσπέλαστα τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία είναι και ο βασικός λόγος για τον οποίον αυτή τη στιγμή βλέπουμε να εκτινάσσονται οι τιμές στο πετρέλαιο και τα υπόλοιπα ενεργειακά προϊόντα.
«Είμαστε ακόμη σε ένα πέπλο αβεβαιότητας για τη διάρκεια της κρίσης και για το βάθος της. Σίγουρα, όμως, έχουμε τα αντανακλαστικά, είμαστε από πάνω από το πρόβλημα. Το παρακολουθούμε διαρκώς, βλέπουμε τι συμβαίνει στο πεδίο. Το αν τα Στενά του Ορμούζ θα μείνουν κλειστά για λίγες ακόμη μέρες ή για ένα μεγαλύτερο διάστημα, θα καθορίσει το εύρος και το βάθος της παρέμβασης», ανέφερε χαρακτηριστικά ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης κατά τη συνέντευξη που έδωσε χθες στο Mega για να προσθέσει στη συνέχεια πως «δεν είναι μόνο η διάρκεια των ημερών (σ.σ. της σύγκρουσης), είναι και η προοπτική των ημερών μετά. Αν καταλάβεις ότι αυτό ήρθε για να μείνει, παρεμβαίνεις - να το πω έτσι. Άρα, έχει και ποιοτικά χαρακτηριστικά, όχι μόνο ποσοτικά χαρακτηριστικά το πώς θα αποφασίσουμε.
Οι δύο φάσεις μέτρων
Σε πρώτη φάση, αν και εφόσον χρειαστεί να ληφθούν μέτρα αυτά θα είναι στοχευμένα αποκλειστικά στους ευάλωτους και τα νοικοκυριά τα οποία δεν θα μπορούν να σηκώσουν το βάρος νέων ανατιμήσεων στην ενέργεια και τα καύσιμα. Τα μέτρα αυτά που προγραμματίζει το οικονομικό επιτελείο, όπως το Fuel Pass, θα χρηματοδοτηθούν από τον εθνικό προϋπολογισμό αξιοποιώντας το περιθώριο των περίπου 700-800 εκατ. ευρώ που έχει το περιθώριο να δαπανήσει η κυβέρνηση λόγω της ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες.
Όμως, σε δεύτερη φάση και αν τελικά η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή διαρκέσει για μεγάλο χρονικό διάστημα, θα χρειαστούν αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τουλάχιστον για χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων με τη ενεργοποίηση ειδικών μέτρων ή ακόμη και της ειδικής ρήτρας διαφυγής όπως έγινε και το 2022 μετά από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
«Χειρουργικές» παρεμβάσεις
Ο κ. Πιερρακάκης απέφυγε να περιγράψει συγκεκριμένα μέτρα σημειώνοντας πως «πρέπει να δούμε τη στιγμή που θα παρέμβουμε με δεδομένο το πόσα χρήματα έχουμε, με δεδομένες και τις δυνατότητές μας». «Διαλέγεις τη στιγμή, διαλέγεις χειρουργικά την παρέμβαση», τόνισε χαρακτηριστικά.
Σημείωσε, όμως, πως μιλάμε για τρία είδη παρεμβάσεων:
- Πρώτον, τα στοχευμένα μέτρα τα οποία αφορούν το κάθε νοικοκυριό
- Δεύτερον, τα μέτρα μείωσης και ελέγχου των τιμών σε προϊόντα παραγωγής τα οποία επηρεάζουν άμεσα τον πληθωρισμό
- Τρίτον, τα μέτρα για τα οποία θα χρειαστεί ευρύτερος συντονισμός και αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η ελληνική θέση στη Σύνοδο Κορυφής
Ανεξαρτήτως της διάρκειας του πολέμου η ελληνική αλλά και η ευρωπαϊκή οικονομία έχουν ήδη επηρεαστεί και αυτό φαίνεται κατά βάση στα καύσιμα με τη τιμή της βενζίνης να έχει φθάσει τα 2 ευρώ το λίτρο.
Υπό το πλαίσιο αυτό ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να θέσει το θέμα της προετοιμασίας των ευρωπαϊκών παρεμβάσεων στη σημερινή συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Θα επαναλάβει, δηλαδή, επίσημα στους ομολόγους του την θέση που παρουσίασε προχθές στο συνέδριο του Bloomberg στην Αθήνα πως η Ευρώπη θα πρέπει να έχει «έτοιμο ένα σχέδιο δράσης με βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα μέτρα, κατά προτίμηση αποφασισμένα σε επίπεδο ηγετών, σε περίπτωση που χρειαστεί να στηρίξουμε τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές ως προς τις τιμές της ενέργειας».
Στο επίκεντρο βρίσκεται κυρίως η τιμή του πετρελαίου κίνησης, για αυτό και ο πρωθυπουργός αναμένεται να βάλει στο τραπέζι την ενεργοποίησης μιας περιορισμένης ρήτρας διαφυγής στην ΕΕ για τους φόρους στα καύσιμα, ώστε να μπορούν οι κυβερνήσεις να τους μειώνουν χωρίς το δημοσιονομικό κόστος να προσμετράται στο έλλειμμα ή στους στόχους για πλεονάσματα.
