Στον… αστερισμό του πλαφόν επιστρέφει και επισήμως η αγορά, με στόχο την αντιμετώπιση φαινομένων αισχροκέρδειας στη σκιά της γενικευμένης κρίσης στη Μέση Ανατολή. Η κυβέρνηση επιδιώκει να «φρενάρει» πριν καν αρχίσει ένα νέο κύμα ανατιμήσεων λόγω του πολέμου, την ώρα που τα ελληνικά νοικοκυριά βιώνουν έντονη οικονομική κόπωση μετά τις πληθωριστικές πιέσεις των προηγούμενων ετών.
Βιομηχανία τροφίμων, σούπερ μάρκετ, χονδρεμπόριο βρίσκονται αντιμέτωποι εκ νέου με την επιβολή πλαφόν, ένα μέτρο που καταργήθηκε μόλις στις 30 Ιουνίου 2025. Πλέον επανέρχεται λόγω των έκτακτων συνθηκών που δημιουργεί η έκρυθμη κατάσταση στη Μέση Ανατολή.
Σε συνέχεια των χθεσινών ανακοινώσεων της κυβέρνησης, εκδόθηκε αργά το βράδυ της Τετάρτης Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου και δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ με ισχύ έως τις 30 Ιουνίου 2026.
Τι αλλάζει στην αγορά
Όπως αναφέρεται στο δεύτερο άρθρο της ΠΝΠ, με στόχο την ανάσχεση φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας ως προς προϊόντα απαραίτητα για τη διατροφή και τη διαβίωση του καταναλωτή «από την έναρξη ισχύος του παρόντος και έως την 30ή Ιουνίου 2026 απαγορεύεται η αποκόμιση μεικτού περιθωρίου κέρδους από την πώληση οποιουδήποτε προϊόντος, που είναι απαραίτητο για τη διατροφή και τη διαβίωση του καταναλωτή, εφόσον το μεικτό περιθώριο κέρδους, υπολογιζόμενο ανά κωδικό προϊόντος, υπερβαίνει τον μέσο όρο του αντίστοιχου μεικτού περιθωρίου κέρδους του έτους 2025».
Να σημειωθεί εδώ ότι υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά με το προηγούμενο καθεστώς πλαφόν, το οποίο καταργήθηκε πριν από εννέα μήνες και διήρκεσε σχεδόν μια πενταετία. Τότε είχε επιβληθεί πλαφόν με σημείο αναφοράς αρχικά τον Σεπτέμβριο του 2021 και εν συνεχεία τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους. Πλέον, το μεικτό περιθώριο κέρδους δεν πρέπει να υπερβαίνει τον μέσο όρο του 2025.
Η επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των επιχειρήσεων αφορά σε 61 κατηγορίες προϊόντων, ως εξής:
1. Ρύζι
2. Ψωμί για τοστ
3. Ψωμί φρατζόλα
4. Φρυγανιές
5. Μακαρόνια τύπου σπαγγέτι
6. Αλεύρι για όλες τις χρήσεις
7. Όσπρια (φακές)
8. Όσπρια (φασόλια)
9. Όσπρια (ρεβύθια)
10. Πάριζα
11. Γαλοπούλα (αλλαντικά)
12. Κατεψυγμένα ψάρια
13. Φρέσκα ψάρια
14. Νωπό χοιρινό
15. Νωπό κοτόπουλο και μέρη κοτόπουλου
16. Νωπό μοσχάρι
17. Νωπό κρέας από αρνί, κατσίκι ή πρόβατο
18. Έτοιμα γεύματα (υπεραγορές)
19. Γάλα φρέσκο πλήρες
20. Γάλα φρέσκο με χαμηλά λιπαρά
21. Γάλα υψηλής παστερίωσης (μακράς διάρκειας) πλήρες
22. Γάλα υψηλής παστερίωσης (μακράς διάρκειας) με χαμηλά λιπαρά
23. Γάλα εβαπορέ
24. Γιαούρτι από γάλα αγελάδος χωρίς γεύσεις
25. Γιαούρτι από γάλα αγελάδος χωρίς γεύσεις με χαμηλά λιπαρά
26. Τυρί φέτα
27. Λευκό τυρί
28. Τυρί γκούντα
29. Τυρί με χαμηλά λιπαρά
30. Χυμός τομάτας διατηρημένος
31. Αυγά
32. Μαργαρίνες
33. Βούτυρο αγελάδος
34. Ελαιόλαδο
35. Ηλιέλαιο
36. Κατεψυγμένα λαχανικά
37. Λευκή ζάχαρη
38. Γλυκαντικές ουσίες κατάλληλες για διαβητικούς (π.χ. στέβια)
39. Δημητριακά
40. Κρέμα βρεφικής ηλικίας
41. Γάλα βρεφικής ηλικίας
42. Κάθε τύπου καφές (π.χ. ελληνικός, τύπου espresso σε κάψουλα, στιγμιαίος, γαλλικός)
43. Σοκολάτες και σοκολατοειδή
44. Μπισκότα
45. Χυμός πορτοκάλι
46. Απορρυπαντικά πλυντηρίου ρούχων (υγρά και σε σκόνη – όχι ταμπλέτες)
47. Απορρυπαντικά για σφουγγάρισμα και καθαρισμού επιφανειών – χλωρίνες
48. Απορρυπαντικά πιάτων για πλύσιμο στο χέρι
49. Χαρτί κουζίνας
50. Χαρτί υγείας
51. Οδοντόκρεμες
52. Ξυριστικές μηχανές και ανταλλακτικά ξυριστικών μηχανών
53. Σαμπουάν
54. Σαπούνια σε στερεή και σε υγρή μορφή
55. Αφρόλουτρα
56. Πάνες ακράτειας
57. Πάνες για μωρά
58. Μωρομάντηλα
59. Σαμπουάν για μωρά
60. Τροφές για σκύλους
61. Τροφές για γάτες
«Τσουχτερά» πρόστιμα
Σε περίπτωση παράβασης επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο από 5.000 ευρώ έως 5.000.000 ευρώ, ενώ αρμόδια Αρχή για τη λήψη καταγγελιών και τη διαπίστωση παραβάσεων ορίζεται η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή.
Για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου συνεκτιμώνται, το μέγεθος της επιχείρησης, η βαρύτητα και η χρονική διάρκεια της παράβασης, καθώς και το οικονομικό όφελος που αποκόμισε ο παραβάτης. Σε περίπτωση δε υποτροπής το επιβαλλόμενο πρόστιμο διπλασιάζεται.
Ταυτόχρονα, επιβάλλεται σε βάρος του ελεγχόμενου προσώπου διοικητικό πρόστιμο έως 50.000 ευρώ, εάν αυτό αποκρύψει, παραποιήσει ή δεν προσκομίσει τα στοιχεία που ζητούνται από την Αρχή ή παρεμποδίσει με οποιονδήποτε τρόπο την άσκηση των ελεγκτικών αρμοδιοτήτων.
Η θέση της αγοράς
Χωρίς ξεκάθαρη αντίδραση, αλλά με έμμεσες αιχμές, σχολιάζει την επιβολή του πλαφόν η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας. Όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή της «με βάση τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, ο μέσος όρος του πληθωρισμού στα σούπερ μάρκετ διαμορφώθηκε στο 1,29% το 2025, παρά την κατάργηση του πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους τον Ιούλιο του ίδιου έτους. Το χαμηλό αυτό ποσοστό αποδεικνύει πως τόσο ο υγιής ανταγωνισμός, όσο και η ομαλή λειτουργία της αγοράς, συγκρατούν χαμηλά τις τιμές, με τα οφέλη να είναι άμεσα και απτά για τους πολίτες-καταναλωτές».
«Η εμπειρία των τελευταίων ετών και τα γρήγορα αντανακλαστικά του κλάδου σε περιόδους έντονων γεωπολιτικών κρίσεων και οικονομικών πιέσεων, δείχνουν πως ανεξάρτητα από την επιβολή οριζόντιων μέτρων από την πολιτεία, τα σούπερ μάρκετ λειτουργούν καθημερινά με διαφάνεια, υπευθυνότητα, φροντίδα και σεβασμό απέναντι στους εκατομμύρια Έλληνες καταναλωτές που εξυπηρετούν σε κάθε μεριά της χώρας» αναφέρεται στην ίδια ανακοίνωση.
Παράλληλα, η ΕΣΕ τονίζει ότι τα μέλη της παραμένουν στο πλευρό των ελληνικών νοικοκυριών και θα συνεχίσουν να συμμετέχουν στον διάλογο με την Πολιτεία για παρεμβάσεις που ενισχύουν την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.
Από την πλευρά της, η Ελληνική Ένωση Καφέ εκφράζει έντονο προβληματισμό για την επαναφορά του εν λόγω μέτρου. Όπως υποστηρίζει ο πρόεδρος της Ένωσης, Τάσος Γιάγκογλου, οι επιχειρήσεις του καφέ τα τελευταία χρόνια λειτουργούν υπό έντονες πιέσεις, απορροφώντας αυξήσεις στο κόστος λειτουργίας και στις πρώτες ύλες χωρίς δυνατότητα μετακύλισης στην αγορά. Κατά το 2025, όταν οι διεθνείς τιμές του καφέ ήταν στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 70 ετών, οι επιχειρήσεις συνέβαλαν στην προσπάθεια συγκράτησης των τιμών με περιορισμένα περιθώρια κέρδους.
«Η επαναφορά του μέτρου σε συνθήκες υψηλών διεθνών τιμών δημιουργεί ασφυκτικές συνθήκες για τις επιχειρήσεις, οι οποίες αδυνατούν να επωμιστούν το βάρος χωρίς να διακυβεύεται η βιωσιμότητά τους. Ο κλάδος του καφέ, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, επωμίζεται δυσανάλογο κόστος, παρά τις πρωτοφανείς διεθνείς πιέσεις, αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Γιάγκογλου.
