Η ελληνική οικονομία έχει περάσει από τη φάση της ανάκαμψης σε εκείνη της σταθερής ανάπτυξης, με ρυθμούς υψηλότερους από τον μέσο όρο της ευρωζώνης και με βασικό μοχλό τις επενδύσεις, τη δημοσιονομική πειθαρχία και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης. Το στοίχημα των επόμενων ετών δεν είναι απλώς η διατήρηση θετικών ρυθμών μεγέθυνσης, αλλά η μετατροπή αυτής της δυναμικής σε διατηρήσιμη σύγκλιση, μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας και ενόψει της σταδιακής μετάβασης στη μετα-RRF εποχή.
Τα συμπεράσματα αυτά προκύπτουν από την ομιλία του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, στο Ελληνικό Ινστιτούτο Εξυπηρέτησης Πελατών, όπου παρουσίασε τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος για την πορεία της οικονομίας, τις μακροοικονομικές προβλέψεις έως το 2028, τις εξελίξεις σε πληθωρισμό, αγορά εργασίας και χρηματοπιστωτικό σύστημα, καθώς και τις βασικές προκλήσεις και προϋποθέσεις για τη συνέχιση της αναπτυξιακής πορείας της χώρας.
Προοπτικές ανάπτυξης και σύγκλιση με την ευρωζώνη
Σύμφωνα με τις τρέχουσες εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ το 2025 εκτιμάται σε 2,1%, ενώ και το 2026 προβλέπεται να διαμορφωθεί επίσης σε 2,1%, υπερβαίνοντας σημαντικά τον μέσο ρυθμό ανάπτυξης της ευρωζώνης (1,3%). Η χώρα παραμένει σε τροχιά πραγματικής σύγκλισης με την ευρωζώνη, σημείωσε ο Κεντρικός Τραπεζίτης.
Ο ίδιος ανέφερε ότι οι επενδύσεις εκτιμάται ότι θα αυξηθούν πάνω από 8,5% το 2026, ενώ η κατανάλωση αναμένεται να παραμείνει βασική συνιστώσα της μεγέθυνσης. Πιο αναλυτικά, η ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται να αυξηθεί περίπου 2%, ενώ οι επενδύσεις και οι εξαγωγές θα συνεχίσουν να συμβάλλουν θετικά στην ανάπτυξη.
Ο Στουρνάρας επισήμανε ότι, με το πέρας του RRF το 2026, ο ρυθμός αύξησης των επενδύσεων θα μετριαστεί, αλλά οι δευτερογενείς επιδράσεις από την υλοποίηση των επενδύσεων και των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων θα συνεχίσουν να επηρεάζουν θετικά την ανάπτυξη. Επίσης, αναγνώρισε τη σημασία των εισροών από τα Διαρθρωτικά Ταμεία, των άμεσων ξένων επενδύσεων και των επενδύσεων των εγχώριων επιχειρήσεων σε κρίσιμους τομείς, όπως η ενέργεια, καθώς και του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.
Μακροχρόνιες προοπτικές και κινητήριες δυνάμεις
Ο Στουρνάρας τόνισε ότι η ελληνική οικονομία προβλέπεται να καταγράψει ρυθμούς ανάπτυξης περίπου 2% για τα έτη 2027 και 2028, υψηλότερους από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Αυτή η εξέλιξη ενισχύει τη μεσοπρόθεσμη διαδικασία σύγκλισης του κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας προς τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι κύριες κινητήριες δυνάμεις της ανάπτυξης θα παραμείνουν οι επενδύσεις και η ιδιωτική κατανάλωση, λόγω αύξησης του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος μέσω της άνοδος της απασχόλησης και της μείωσης του πληθωρισμού. Διαπίστωσε ότι ο ρυθμός αύξησης των εξαγωγών θα επιταχυνθεί, ενώ των εισαγωγών θα επιβραδυνθεί, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα.
Πληθωρισμός και αγορά εργασίας
Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός μειώθηκε οριακά σε 2,9% το 2025 από 3% το 2024, παραμένοντας πάνω από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ (2,1%), κυρίως λόγω των υπηρεσιών και των μη επεξεργασμένων ειδών διατροφής. Αναμένεται αποκλιμάκωση στο 2,2% το 2026–2027 και μικρή αύξηση στο 2,5% το 2028, λόγω ενσωμάτωσης των δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων στην ενέργεια.
Η αγορά εργασίας παρουσιάζει βελτίωση: θετική, αν και επιβραδυνόμενη, αύξηση της απασχόλησης, χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας σε χαμηλό 17 ετών και αύξηση της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό. Η επιβράδυνση του μοναδιαίου κόστους εργασίας ενισχύει την ανταγωνιστικότητα και στηρίζει τις ελληνικές εξαγωγές.
Δημοσιονομική πολιτική και σταθερότητα
Ο Διοικητής τόνισε ότι η δημοσιονομική πολιτική παραμένει συνετή και αποτελεσματική, με σταθερά υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και μείωση του δημόσιου χρέους. Δήλωσε ότι η υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων επιτρέπει την εφαρμογή μόνιμων επεκτατικών μέτρων από το 2026, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική ισορροπία.
Τράπεζες και χρηματοδότηση
Ο Στουρνάρας αναγνώρισε την ανθεκτικότητα των ελληνικών τραπεζών, με επίπεδα ιδίων κεφαλαίων πάνω από τις κανονιστικές απαιτήσεις, ενώ ο λόγος Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων μειώθηκε στο 3,6%. Ο ετήσιος ρυθμός χρηματοδότησης των επιχειρήσεων παραμένει υψηλός (~10%) και η χρηματοδότηση νοικοκυριών έγινε θετική (~2%). Η ενίσχυση των μικρότερων τραπεζών και των μικροπιστώσεων στις περιφέρειες θα ενισχύσει περαιτέρω την οικονομία, εκτίμησε ο κ. Στουρνάρας.
Επενδύσεις και RRF
Ο Στουρνάρας τόνισε την πολύ ισχυρή αύξηση των επενδύσεων την περίοδο 2019–2025, που έφτασαν στο 17% του ΑΕΠ το 2025, από 11% το 2019, με αιχμή τις υποδομές, την ενέργεια, τα ψηφιακά δίκτυα και τη μεταποίηση.
Το RRF αποτέλεσε βασικό καταλύτη, καθώς η Ελλάδα πέτυχε υψηλή απορρόφηση πόρων (~65%) και ολοκλήρωση ~50% των συμφωνημένων στόχων έως το 2025. Ο Στουρνάρας αναγνώρισε ότι η επίδραση των δανείων του RRF στην οικονομία θα συνεχιστεί έως το 2029, διατηρώντας ενεργή την επενδυτική δραστηριότητα και κινητοποιώντας ιδιωτικά κεφάλαια.
Μεταρρυθμίσεις και παραγωγικότητα
Οι μεταρρυθμίσεις σε δικαιοσύνη, δημόσια διοίκηση, εκπαίδευση, έρευνα, καινοτομία, αγορά εργασίας και αγορές προϊόντων ενισχύουν την παραγωγικότητα και το επενδυτικό περιβάλλον. Η ανάπτυξη δεν πρέπει να στηρίζεται μόνο στην κατανάλωση αλλά σε σταθερή αύξηση επενδύσεων σε φυσικό και ανθρώπινο κεφάλαιο, καινοτομία και πράσινη μετάβαση.
Η αύξηση της παραγωγικότητας επιτρέπει υψηλότερους μισθούς χωρίς απώλεια ανταγωνιστικότητας και βασίζεται σε επενδύσεις σε τεχνολογίες αιχμής, ανθρώπινο κεφάλαιο και διεθνώς εμπορεύσιμα προϊόντα, μειώνοντας το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών.
Διεθνές περιβάλλον και προκλήσεις
Η οικονομία επηρεάζεται από γεωπολιτικές εντάσεις, δασμούς, εμπορικούς περιορισμούς και διεθνείς χρηματοπιστωτικές αναταράξεις. Παράλληλα, η πολιτική σταθερότητα, η δημοσιονομική πειθαρχία και η συμμετοχή στην ευρωζώνη ευνοούν τις επενδύσεις και μειώνουν το κόστος χρηματοδότησης. Η εξάρτηση από τον τουρισμό και τις διεθνείς αγορές καθιστά αναγκαία τη διαφοροποίηση του παραγωγικού μοντέλου.
Διαρθρωτικές προκλήσεις και κρίσιμη σημασία του 2026
Παρά την πρόοδο, διαρθρωτικά ζητήματα όπως το δημογραφικό, η μικρή κλίμακα επιχειρήσεων, η περιορισμένη εξαγωγική βάση και η χαμηλή ένταση έρευνας και ανάπτυξης περιορίζουν τη γρήγορη σύγκλιση. Το 2026 αποτελεί σημείο καμπής: η χώρα πρέπει να ενισχύσει υποδομές, γραφειοκρατία, απονομή δικαιοσύνης και συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό για να επιταχύνει την αναπτυξιακή δυναμική.
Η επιτυχία εξαρτάται από σταθερό δημοσιονομικό και οικονομικό πλαίσιο, στοχευμένη αξιοποίηση επενδυτικών πόρων, βελτίωση υποδομών και εντατικότερη εφαρμογή μεταρρυθμίσεων. Η πολιτική σταθερότητα παραμένει καθοριστικός παράγων για τη μακροοικονομική ισορροπία, την εμπιστοσύνη διεθνώς και την επίτευξη επενδυτικής βαθμίδας.
