Σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα εξακολουθεί να κινείται ο ξενοδοχειακός κλάδος της πρωτεύουσας τον Ιανουάριο διατηρώντας την δραματική πτώση που καταγράφηκε στις ξενδοοχειακές επιχειρήσεις σχεδόν όλη την προηγούμενη χρονιά εξαιτίας της πανδημίας του κορονοϊού. Την ίδια στιγμή βέβαια, και παρά την αδυναμία προβλέψεων λόγω ρευστών υγειονομικών δεδομένων, η Αττική έχει επιτύχει να διατηρήσει την «ταυτότητα» ενός ασφαλούς προορισμού, γεγονός που αναζωπυρώνει τις ελπίδες για την επόμενη ημέρα. 

Τα παραπάνω συμπεράσματα προκύπτουν από τα στοιχεία της 16ης ετήσιας Έρευνας «Περί Ικανοποίησης Ξενοδοχείων και Απόδοσης Ξενοδοχείων Αττικής», που διεξήγαγε η GBR Comsulting για λογαριασμό της Ένωσης Ξενοδόχων Αθηνών - Αττικής και Αργοσαρωνικού και παρουσιάστηκε διαδικτυακά σήμερα στο πλαίσιο της 50ης Ετήσιας Τακτικής Γενικής Συνέλευσης Μελών της Ένωσης.

Κατακόρυφη πτώση σε όλους τους δείκτες το 2020

Ειδικότερα, σύμφωνα με την έρευνα η οποία διεξήχθη από τον μήνα Αύγουστο έως και τον Οκτώβριο,  σχετικά με την «Απόδοση των Αθηναϊκών ξενοδοχείων», η ελεύθερη πτώση καταγράφηκε πέρα από την ζήτηση και την πληρότητα σε όλα τα επί μέρους στοιχεία που εξετάστηκαν (μέση τιμή δωματίου, έσοδο ανά διαθέσιμο δωμάτιο κ.λπ.). 

Μετά το lockdown, την περίοδο Ιούλιο - Οκτώβριο, η ζήτηση αυξήθηκε, ωστόσο οι διεθνείς αφίξεις κατοίκων του εξωτερικού στο αεροδρόμιο της Αθήνας έφτασαν ακόμα και το τότε μόλις στο 35% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2019. Τον Νοέμβριο του 2020 μάλιστα, η ζήτηση κατέρρευσε εκ νέου μετά και τα νέα μέτρα που λήφθηκαν στην Ελλάδα και τις κύριες αγορές της. Την εξίσωση έκανε ακόμα πιο δύσκολη το γεγονός ότι βασικές αγορές τροφοδότες απουσίασαν από την χώρα σχεδόν όλη την προηγούμενη χρονιά, για παράδειγμα οι Αμερικανοί, που αποτελούν μακράν τη πιο σημαντική αγορά για την Αθήνα, δεν είχαν τη δυνατότητα να ταξιδέψουν στην Ευρώπη από τον Μάρτιο 2020.

Η πτώση της ζήτησης ώθησε έναν σημαντικό αριθμό ξενοδόχων να κρατήσει κλειστές τις μονάδες του παρά την δυνατότητα που έδωσε το κράτος στα ξενοδοχεία δωδεκάμηνης λειτουργίας να ανοίξουν από την 1 η Ιούνιου.

Σε αντίθεση με τις προ κορονοϊού χρονιές, το υψηλότερο επίπεδο δωματίων σε λειτουργία (78%) παρατηρήθηκε τον Σεπτέμβριο, ποσοστό που έπεφτε σταδιακά όσο βαδίζαμε προς το τέλος της χρονιάς κι έφτασε τον Δεκέμβριο στο 56% του συνόλου του ξενοδοχειακού δυναμικού της πρωτεύουσας. 

Τα παραπάνω οδήγησαν την πληρότητα στα επίπεδα του 19,7% για το σύνολο του 2020 (σ.σ. η πληρότητα υπολογίστηκε λαμβάνοντας υπόψη τα ξενοδοχεία που δεν ήταν σε λειτουργία λόγω του Covid-19, μέθοδος TRI - Total Room Inventory), ενώ η απώλεια των εσόδων για τον ξενοδοχειακό τομέα της Αττικής έφτασε συνολικά τα 700 εκατ. ευρώ. 

Ενθαρρυντικό ως προς τον προορισμό είναι το γεγονός ότι τα επίπεδα πληρότητας στους βασικούς ανταγωνιστές της Αθήνας, όπως η Βαρκελώνη και η Ρώμη, ήταν ακόμη χαμηλότερα από αυτά της Αθήνας με βάση τη μέθοδο TRI φτάνοντας στο 17% και 15% αντίστοιχα. Μια από τις λίγες ευρωπαϊκές πόλεις που κινήθηκε στα ίδια επίπεδα με την Αθήνα ήταν η Μαδρίτη. 

Τα αρνητικά ρεκόρ μάλιστα συνεχίζονται και την νέα χρονιά χωρίς ωστόσο να μπορούν να αποδειχτούν ενδεικτικά για το σύνολο  της σεζόν. Όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος της GBR Consulting, κ. Stefan Merkenhof τον Ιανουάριο ήταν σε λειτουργία το 55% των δωματίων της Αττικής με την πληρότητα να περιορίζεται στο 11% - οι επισκέπτες της πρωτεύουσας είναι κυρίως Έλληνες που ταξιδεύουν για ιατρικούς λόγους. Μάλιστα η πτώση του εσόδου ανά διαθέσιμο δωμάτιο τον πρώτο μήνα του νέου έτους έφτασε το 81%, το RevPar τον Ιανουάριο ήταν 8 ευρώ από 42 ευρώ που ήταν τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους, όπου η πανδημία δεν είχε φτάσει στην Ευρώπη. 

Η εικόνα αυτή βέβαια δεν αναμένεται να χαρακτηρίσει το σύνολο του έτους, όπως επεσήμαναν τα στελέχη του κλάδου που συμμετείχαν στην εκδήλωση. Σε αντίθεση με άλλες χρονιές που οι δύο πρώτοι μήνες του έτους προσέφεραν το στίγμα όλης της χρονιάς, η επανεκκίνηση φέτος θα βασιστεί στις last-minute κρατήσεις, κι αυτές θα μπορούσαν να αρχίσουν ακόμα και τον Μάιο, τουλάχιστον για τις χώρες με τις οποίες δεν θα έχουν επιτευχθεί διμερείς συμφωνίες.

Όσο δε προχωρούν οι εμβολιασμοί και αίρονται οι περιορισμοί στις μετακινήσεις, ένα μέρος της τουριστικής κίνησης αναμένεται να «αναστηθεί», ειδικά να λάβει κανείς υπόψη του το αίσθημα ασφάλειας που αποκόμισαν όσοι επισκέφτηκαν την Ελλάδα και ειδικά την Αθήνα την περσινή χρονιά. 

Ασφαλής προορισμός η Αττική 

Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας το 43% των επισκεπτών που ήρθαν στην Αθήνα από ευρωπαϊκές αγορές (όπως Γερμανία, Γαλλία, Αγγλία), δήλωσαν ότι την επέλεξαν συνειδητά, επειδή τη θεώρησαν ασφαλή προορισμό. Μεταξύ των επισκεπτών αναψυχής ηλικίας 18-25 ετών, αυτό το ποσοστό ήταν 60%.  

Επιπλέον, οι αλλοδαποί επισκέπτες αισθάνθηκαν, με βαθμολογία 7,6 στα 10, ότι ήταν αρκετά καλά ενημερωμένοι για τα μέτρα Covid-19 της Ελλάδας. 

Η συστηματική προσπάθεια εφαρμογής μέτρων ασφαλούς διαμονής από τους ξενοδόχους της Αθήνας είχε ως αποτέλεσμα τόσο οι Έλληνες όσο και οι αλλοδαποί να νιώθουν πολύ ασφαλείς, στο ξενοδοχείο (βαθμολογώντας το με 8,9 και 9,2 αντίστοιχα).
 
Παράλληλα οι επισκέπτες ήρθαν κυρίως για διακοπές (σε ποσοστό 75%) και αισθάνθηκαν ασφαλείς (βαθμολογία 8+) και στις διαδρομές τους στην πόλη, χωρίς τα μέτρα να επηρεάζουν τη συνολική εμπειρία των αλλοδαπών τουριστών στην πόλη. Στην πραγματικότητα, ο συνολικός βαθμός ικανοποίησης αυξήθηκε από 8,1 το 2019 σε 8,2 το 2020. 
 
Το πιο ενθαρρυντικό στοιχείο όλων, σύμφωνα με τον κλάδο, είναι ότι οι περισσότεροι επισκέπτες -97% - δήλωσαν πως θα ξαναέρχονταν καθώς το 77% θεωρεί ότι έχει πολλά περισσότερα να δει στην Αττική. Μάλιστα το 98% των επισκεπτών θα σύστηναν ανεπιφύλακτα την Αθήνα, δηλώνοντας απολύτως ευχαριστημένοι από την σχέση τιμής – ποιότητας.

Η πανδημία αλλάζει το τουριστικό προφίλ της Αθήνας 

Σε κάθε περίπτωση βέβαια, η βαθιά υγειονομική κρίση που έφερε νέα δεδομένα σε όλη την ανθρωπότητα αναμένεται να οδηγήσει και σε σοβαρές αλλαγές στο τουριστικό προφίλ της Αθήνας, τόσο στις αγορές και την πελατεία όσο και σε άλλους τομείς στους οποίους η πόλη και η ξενοδοχία βασίζονταν παραδοσιακά σε μεγάλο βαθμό.

Αρχικά η απώλεια τουλάχιστον 700 εκ. ευρώ για τα ξενοδοχεία είναι κάτι που σίγουρα αναμένεται να επιδράσει στις επιχειρηματικές αποφάσεις και επενδύσεις. 

Την ίδια στιγμή η «εξαφάνιση» στην κυριολεξία των βασικών παραδοσιακών και μεγάλων αγορών της Αθήνας (Αμερική, Ασία κ.λπ.) αλλά και εξάλειψη του επαγγελματικού/συνεδριακού τουρισμού  - κάτι που σύμφωνα με τουριστικούς φορείς θα έχει διάρκεια – καθώς και της κρουαζιέρας, θα στρέψουν τους ξενοδόχους στον εμπλουτισμό της μέχρι χθες ταυτότητας της πόλης. 

Να σημειωθεί ότι ο τουρισμός της Αττικής είναι κυρίως city break ή ενδιάμεσος σταθμός και δίνει έμφαση στα αρχαιολογικά εκθέματα, χωρίς να προωθεί για παράδειγμα «τον ήλιο και την θάλασσα» που χαρακτηρίζει συνολικά τη χώρα. Δεδομένου λοιπόν ότι οι παραλίες απέχουν μόλις 20 λεπτά από το κέντρο της πόλης θα πρέπει να δοθεί νέα στόχευση στο τουριστικό προφίλ της πρωτεύουσας η οποία θα προωθεί τόσο την εγγύτητα με την θάλασσα όσο και με το βουνό αλλά και άλλες εναλλακτικές δραστηριότητες που μπορεί να απολαύσει κανείς στην Αττική όπως για παράδειγμα η οινοποιεία. Στόχος είναι να βρεθούν πρόσθετοι λόγοι που θα ωθήσουν τον τουρίστα να επισκεφτεί την πόλη αλλά και να μείνει σε αυτή περισσότερες ημέρες.

«Είναι αναγκαίο να μελετήσουμε πολύ προσεκτικά όλα τα νέα δεδομένα και στοιχεία που προκύπτουν, όχι μόνο από την έρευνα της ΕΞΑΑΑ αλλά και από όλες τις έρευνες που διεξήχθησαν από τους φορείς του Τουρισμού κατά την περίοδο της πανδημίας covid με αντικειμενικότητα, καθώς θα χρειαστεί να συνθέσουμε τα συμπεράσματά τους και να λάβουμε υπόψη μας την πραγματική εικόνα, η οποία και θα καθορίσει τις όποιες κινήσεις, επιλογές  και στρατηγικές αποφάσεις μας για το μέλλον.  
Όλοι οι φορείς πρέπει να δουλέψουμε σκληρά και με αισιοδοξία παρά τις αντίξοες συνθήκες με ένα νέο όραμα: Μια νέα Ελλάδα και μια καινούργια Αθήνα, που θα ‘αναδυθεί’ στα μάτια των επισκεπτών μας. Και θα πρέπει να συνεργαστούμε γι’ αυτό, ξεκινώντας από το χτες και από το σήμερα, για το φετινό καλοκαίρι αλλά και για την ‘επόμενη ημέρα’  στον αθηναϊκό, στον ελληνικό και στον  διεθνή Τουρισμό» δήλωσε χαρακτηριστικά η Πρόεδρος της ΕΞΑΑΑ κυρία Λαμπρινή Καρανάσιου Ζούλοβιτς, 
 
Στο ίδιο μήκος κύματος και ο Γενικός Γραμματέας της ΕΞΑΑΑ κ. Ευγένιος Βασιλικός, τόνισε πως «ο Δημόσιος και ο Ιδιωτικός τομέας περισσότερο απ’ οποιαδήποτε άλλη φορά καλούνται να συνεργαστούν, να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι και να επιλύσουν τα πολύ σοβαρά προβλήματα που προκύπτουν για το τουριστικό και οικονομικό μέλλον της χώρας και της Αθήνας ειδικά, υποστηρίζοντας ουσιαστικά τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους στην ξενοδοχία και στον Τουρισμό.  Τυχόν προβλέψεις για την πορεία του 2021 είναι απολύτως παρακινδυνευμένες καθώς τα δεδομένα είναι ευμετάβλητα και οι προβλέψεις μάλλον δυσοίωνες. Θα ήταν ευτυχές γεγονός να διασωθεί το β’ εξάμηνο του 2021 ωστόσο, όλες οι ενδείξεις παραπέμπουν στο αντίθετο.
Ο Τουρισμός ωστόσο, πρέπει να επιδείξει αντοχή, υπομονή, αισιοδοξία και να θωρακιστεί με τη συνεργασία και την βοήθεια των μηχανισμών και των ‘εργαλείων’ της πολιτείας, αξιοποιώντας εποικοδομητικά την γνώση και την εμπειρία των επαγγελματιών του Ελληνικού Τουρισμού».