Με την διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου να καταγράφεται για πρώτη φορά στο επενδυτικό πρόγραμμα του ΑΔΜΗΕ, το νέο δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης (ΔΠΑ) του συστήματος μεταφοράς για την περίοδο 2027-2036 προβλέπει συνολικές επενδύσεις 9 δισεκατομμύρια ευρώ σε βάθος δεκαετίας, ξεχωρίζοντας τόσο η αύξηση κατά 2 δισ. ευρώ σε σχέση με το προηγούμενο ΔΠΑ όσο και η εμπροσθοβαρής υλοποίηση, με τα 7 δισ. ευρώ να «πιάνουν τόπο» μέχρι το 2030.
Ειδικότερα, το νέο δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από τον διαχειριστή την περασμένη Παρασκευή καλώντας τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν σχόλια και παρατηρήσεις μέχρι τις 10 Οκτωβρίου, προβλέπει 15 νέα έργα ανάπτυξης του συστήματος μεταφοράς (επί συνόλου 110 έργων) μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται το Great Sea Interconnector με προοπτική απορρόφησης κονδυλίων της τάξης του 1,2 δισ. ευρώ μέχρι το 2030 για να φτάσει τα 1,6 δις ευρώ το 2036.
Ως προς τα υπόλοιπα νέα έργα, αυτά αφορούν σε γραμμές μεταφοράς και υποσταθμούς καθώς επίσης και σε έργα εγκατάστασης νέου εξοπλισμού σε υφιστάμενους Υποσταθμούς και Υποδομές του ΑΔΜΗΕ. Σημειώνεται ότι ορισμένα από αυτά προτείνονται εκ νέου από τον Διαχειριστή προς έγκριση από την Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, έχοντας περιληφθεί και στο προηγούμενο δεκαετές χωρίς ωστόσο να γίνονται αποδεκτά.
Κατά την άποψη του Διαχειριστή, τα προτεινόμενα νέα έργα θα πρέπει να προχωρήσουν προς εξυπηρέτηση της λειτουργίας του συστήματος μεταφοράς, πράγμα που αναμένεται να θέσει εκ νέου στη σχετική συζήτηση με την Ρυθμιστική Αρχή που βάσει του κανονισμού καλείται να εγκρίνει το επενδυτικό πρόγραμμα του ΑΔΜΗΕ.
Η πρόοδος των βασικών έργων
Από εκεί και πέρα, ο ΑΔΜΗΕ καταγράφει την πρόοδο των έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη με τις βασικές επενδύσεις – μιλώντας για εγχώριες και διεθνείς διασυνδέσεις – να παραμένουν εν πολλοίς εντός χρονοδιαγράμματος, όπως αυτό είχε οριστεί στο προηγούμενο δεκατές πρόγραμμα ανάπτυξης. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα εξής:
Δ Φάση διασύνδεσης των Κυκλάδων: Το έργο προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί εντός του 2026 με τον ΑΔΜΗΕ να αναφέρει ως προς την πρόοδο του έργου ότι «η κατασκευή των υποέργων έχει ολοκληρωθεί και η ηλέκτρισή τους αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2026».
Έργα ενίσχυσης Συστήματος Κρήτης: Ο χρόνος ολοκλήρωσης του project μετατοπίζεται από το 2028 στο 2035 με το βαθμό ολοκλήρωσης να φτάνει μέχρι στιγμής στο 14,4%. Οι βασικοί λόγοι για την αλλαγή του χρονοδιαγράμματος έγκεινται, μεταξύ άλλων, σε καθυστέρηση στη συντέλεση των απαλλοτριώσεων για την γραμμή μεταφοράς 150 kV Αθερινόλακκος – Σύστημα, σε εμπλοκές με τοπικούς φορείς και την Αρχαιολογική Υπηρεσία στη Γραμμή Μεταφοράς 150 kV Χανιά – Δαμάστα καθώς και στην προσθήκη νέων υποέργων κατά μήκος του έργου.
Διασύνδεση Δωδεκανήσων με το Ηπειρωτικό Σύστημα: Δεν υπάρχει αλλαγή στο χρονοδιάγραμμα με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2030. Σύμφωνα με την σχετική ενημέρωση της Διοίκησης σε συνέντευξη τύπου για την ΑΜΚ του ΑΔΜΗΕ τον περασμένο Ιούνιο, ο Διαχειριστής βρίσκεται στη διαδικασία αξιολόγησης των προσφορών για το καλωδιακό σκέλος του έργου, ενώ παράλληλα αναμένει τις προσφορές της πρώτης φάσης για τους σταθμούς μετατροπής σε Κόρινθο και Κω. Υπενθυμίζεται ότι πρόσφατα ανακοινώθηκε ότι η Ελληνικά Καλώδια (Hellenic Cables) ανέβαλε μέσω της κατά 100% θυγατρικής της Fulgor σύμβαση «με το κλειδί στο χέρι» από τον ΑΔΜΗΕ για τη Μελέτη, Προμήθεια, Κατασκευή και Εγκατάσταση (EPCI) της ηλεκτρικής διασύνδεσης HVDC 320kV μεταξύ της Κορίνθου και της Κω, συνολικής αξίας 1,5 δις ευρώ. Επιπρόσθετα, το δεκαετές αναφέρει, μεταξύ άλλων, σε συνέχεια της παραπάνω ενημέρωση από τον διοίκηση του Διαχειριστή ότι «Ο διαγωνισμός για την ανάδειξη αναδόχων και σύναψης Συμφωνίας Πλαίσιο για τους υποσταθμούς είναι σε εξέλιξη».
Διασύνδεση Νησιών ΒΑ Αιγαίου με το ηπειρωτικό Σύστημα: Το έργο έχει ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2030 χωρίς να αλλάζει κάτι στο νέο δεκαετές, ενώ ως προς την πρόοδο του έργου σημειώνεται ότι «Αναμένεται η υπογραφή της Συμφωνίας Πλαίσιο για τις καλωδιακές διασυνδέσεις εναλλασσόμενου ρεύματος. Ο διαγωνισμός για την ανάδειξη αναδόχων και σύναψης Συμφωνίας Πλαίσιο για τους υποσταθμούς είναι σε εξέλιξη» με το συγκεκριμένο project να αφορά 11 συνολικά υποσταθμούς, βάσει σχετικής ενημέρωσης από την Διοίκηση του ΑΔΜΗΕ που θα εγκατασταθούν στα νησιά για να υποστηρίξουν την λειτουργία της νέα υποδομής. Οι προσφορές αναμένονται το αμέσως επόμενο διάστημα για να ακολουθήσει η διαδικασία αξιολόγησης και ανάθεσης με ορίζοντα μέχρι τα τέλη του έτους.
Νέα διασύνδεση Ελλάδας – Ιταλίας: Αναθεωρείται το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης για το 2033 από 2031 με το βασικό λόγο, όπως επισημαίνει ο Διαχειριστής να αφορά στον επαναπρογραμματισμό του έργου σε συνεννόηση με τον Διαχειριστή της Ιταλίας, με βάση και το Μνημόνιο που υπογράφηκε μεταξύ TERNA και ΑΔΜΗΕ τον Μάιο του 2025.
Μέχρι το 2030 τα 7 δισ. ευρώ
Αξίζει να σημειωθεί, όπως προαναφέρθηκε, ότι το μεγαλύτερο μέρος του επενδυτικού σχεδίου του ΑΔΜΗΕ προβλέπεται να προχωρήσει μέσα στην επόμενη τριετία με την σχετική δαπάνη επί των έργων να υπολογίζεται στα 7 δισεκατομμύρια ευρώ εκ του συνόλου των 9 δις ευρώ μέχρι το 2036. Ο βασικός λόγος αφορά την προώθηση των εγχώριων και διεθνών διασυνδέσεων με τους σχετικούς προϋπολογισμούς να αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερος μέρος των σχετικών κονδυλίων.
Ενδεικτικά, οι συνολικές δαπάνες για την διασύνδεση των Δωδεκανήσων μέχρι το 2030 υπολογίζονται στα 2,39 δισ. ευρώ και ακολουθούν η διασύνδεση των νησιών ΒΑ Αιγαίου με 1,26 δισ. ευρώ, η διασύνδεση Ελλάδας-Ιταλίας με 532 εκατ. ευρώ και η διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου με 1,23 δισ. ευρώ. Σημειώνεται ότι ένα μέρος των 7 δισ. ευρώ έχει ήδη διατεθεί με το μεγαλύτερο ωστόσο μέρος να έπεται τα επόμενα χρόνια μετά και την επιτυχή έκβαση της Αύξησης Μετοχικού Κεφαλαίου του Διαχειριστή κατά 1 δισ. ευρώ που ολοκληρώθηκε μέσα στο καλοκαίρι.
Τα νούμερα σε ΑΠΕ και αποθήκευση
Στο «μέτωπο» της πράσινης ηλεκτροπαραγωγής, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο δεκαετές του ΑΔΜΗΕ, το εν λόγω χαρτοφυλάκιο της χώρας αθροίζει περί τα 32.5 GW, συνυπολογίζοντας τόσο τα εν λειτουργία έργα όσο και τα έργα με Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης, δηλαδή έργα που έχουν εξασφαλίσει πρόσβαση σε ηλεκτρικό «χώρο» και επομένως συγκεντρώνουν όλες τις πιθανότητες να πραγματοποιηθούν και να συνδεθούν μέσα στους επόμενους μήνες και χρόνια.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το εν λόγω νούμερο ξεπερνάει τα 24,7 GW που είναι ο στόχος ΑΠΕ για το 2030 σύμφωνα με το αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα με όλες τις εκτιμήσεις να μιλούν για περαιτέρω κορύφωση τα επόμενα χρόνια.
Τα εν λειτουργία έργα, συνυπολογίζοντας το σύνολο των «πράσινων» τεχνολογιών υπολογίζονται στα 19.317 MW εκ των οποίων τα 5.996 MW αφορούν σε αιολικά πάρκα και τα 12.528 MW αφορούν σε φωτοβολταϊκά πάρκα (συμπεριλαμβανομένων 352 MW από φωτοβολταϊκά του Ειδικού Προγράμματος ΦΕΚ Β’ 1079/2009).
Την εικόνα συμπληρώνουν οι υπόλοιπες «πράσινες» τεχνολογίες με τον κλάδο της βιομάζας/βιοαερίου να μετράει 150 MW σε λειτουργία σε ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ και ανάλογα 50 MW σε ΟΠΣ και στους δύο διαχειριστές. Τα εν λειτουργία μικρά υδροηλεκτρικά σε ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ φτάνουν τα 292 MW με το χαρτοφυλάκιο να συμπληρώνουν έργα συνολικής ισχύος 48 MW με ΟΠΣ σε ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ και τέλος οι μονάδες ΣΗΘΥΑ με 350 MW εν λειτουργία σε ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ και ακόμη 253 MW με ΟΠΣ επίσης σε ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ.
Στην περίπτωση της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, τα νούμερα είναι σαφώς μικρότερα, διατηρώντας ωστόσο ανάλογη δυναμική μεγέθυνσης και ανάπτυξης. Ενδεικτικά, το 70% των έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργεια με μπαταρίες που έχουν λάβει το «πράσινο φως» από τον ΑΔΜΗΕ για σύνδεση στο σύστημα μεταφοράς συγκεντρώνονται σε Θεσσαλία, Στερεά Ελλάδα και Δυτική Μακεδονία με το συνολικό σχετικό χαρτοφυλάκιο να φτάνει τα 1.403 MW και 4.439 MWh εγκατεστημένης χωρητικότητας. Οι εν λειτουργία μπαταρίες υπολογίζεται σε 700 MW με προοπτική γοργής ανάπτυξης όπως εκτίμησε πρόσφατα η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ, μιλώντας για 1 GW μπαταριών στη πρίζα μέχρι το τέλος του χρόνου.
