Οι τελευταίες εβδομάδες δεν ήταν καθησυχαστικές για όσους πίστευαν ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να διαχειριστεί την περίπλοκη σχέση της με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αναφέρει το Reuters.
Ο Τραμπ αυτή την εβδομάδα επιτέθηκε φραστικά στον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς για την κριτική του σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν, αποκαλώντας τον «εντελώς αναποτελεσματικό». Την Παρασκευή, το Πεντάγωνο ανακοίνωσε ότι θα μειώσει κατά 5.000 τους 36.400 στρατιώτες που έχει σταθμευμένους στη Γερμανία και θα αυξήσει τους δασμούς σε αυτοκίνητα και φορτηγά από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μια κίνηση που θα πλήξει περισσότερο τη Γερμανία.
Ο Τραμπ έχει στοχοποιήσει τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ με ιδιαίτερα προσωπικούς χαρακτηρισμούς, λέγοντας ότι «δεν είναι Ουίνστον Τσώρτσιλ» και απειλώντας να επιβάλει «μεγάλο δασμό» στις εισαγωγές από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι ενδέχεται να τιμωρήσει συμμάχους στο ΝΑΤΟ που θεωρεί πως δεν στηρίζουν τις αμερικανικές επιχειρήσεις στον πόλεμο με το Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της αναστολής της συμμετοχής της Ισπανίας στο NATO και της επανεξέτασης της αναγνώρισης των Νήσων Φώκλαντ ως βρετανικού εδάφους.
«Είναι ανησυχητικό, για να το θέσουμε ήπια», δήλωσε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Είμαστε προετοιμασμένοι για τα πάντα, οποιαδήποτε στιγμή.»
Οι τελευταίες επιθετικές κινήσεις των ΗΠΑ, που προκύπτουν από διαφωνίες σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν, φαίνεται να επαναφέρουν τις σχέσεις ΗΠΑ–Ευρώπης στις πρώτες ημέρες της δεύτερης διακυβέρνησης Τραμπ και εγείρουν νέα ερωτήματα για τον καλύτερο τρόπο διαχείρισης ενός απρόβλεπτου συμμάχου.
Ένας δεύτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης δήλωσε ότι η πρώην καγκελάριος της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ, η οποία είχε μια δύσκολη σχέση με τον Τραμπ κατά την πρώτη του θητεία, είχε δείξει το σωστό παράδειγμα.
«Όλοι έχουμε μάθει πλέον λίγο πώς να χειριζόμαστε τον Τραμπ. Δεν πρέπει να αντιδράς αμέσως· πρέπει να αφήνεις την καταιγίδα να περάσει, διατηρώντας σταθερά τις θέσεις σου», είπε ο διπλωμάτης.
Ακόμη και όσοι επιχείρησαν να τον κολακεύσουν βρέθηκαν αντιμέτωποι με την οργή του, πρόσθεσε. «Όλοι όσοι το δοκίμασαν δέχτηκαν κι αυτοί καταιγισμό προσβολών, όπως και οι υπόλοιποι. Έτσι, όλοι καταλαβαίνουν πλέον ότι ούτε η κολακεία λειτουργεί», είπε.
Ξανά στο στόχαστρο
Πέρυσι, οι αμερικανικοί δασμοί, η προσπάθεια του Τραμπ να αποκτήσει τη Γροιλανδία και η μείωση της αμερικανικής βοήθειας προς την Ουκρανία αποσταθεροποίησαν σε μεγάλο βαθμό τις διατλαντικές σχέσεις.
Ορισμένοι ηγέτες, μεταξύ των οποίων ο Στάρμερ, ο Μερτς και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, προσπάθησαν να σταθεροποιήσουν τις σχέσεις μέσω τακτικών επισκέψεων, εμπορικών συμφωνιών και αλλαγών πολιτικής - ορισμένες από τις οποίες δεν ήταν δημοφιλείς στο εσωτερικό - μόνο και μόνο για να βρεθούν ξανά στο στόχαστρο μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν τον Φεβρουάριο.
Ακόμη και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, γνωστός στην Ευρώπη ως «ψιθυριστής του Τραμπ», δέχθηκε επίπληξη από τον Τραμπ κατά τη διάρκεια συνάντησης στον Λευκό Οίκο αυτόν τον μήνα. Ο Τραμπ επιτέθηκε επίσης στη Μελόνι - κάποτε αγαπημένη του Ευρωπαία ηγέτιδα - αφού εκείνη επέκρινε τον πόλεμο στο Ιράν και τον κατηγόρησε για «απαράδεκτη» λεκτική επίθεση κατά του Πάπα Λέοντα.
Ενώ πολλά μέλη της αμερικανικής κυβέρνησης είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικά απέναντι στην Ευρώπη, δεν υποστηρίζουν όλα τα μέλη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος την προσέγγιση του Τραμπ.
«Οι συνεχιζόμενες επιθέσεις κατά συμμάχων στο ΝΑΤΟ είναι αντιπαραγωγικές· τα σχόλια βλάπτουν τους Αμερικανούς», έγραψε ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Ντον Μπέικον στο X την Πέμπτη, αφού ο Τραμπ απείλησε να μειώσει τα στρατεύματα στη Γερμανία. «Τα δύο μεγάλα αεροδρόμια στη Γερμανία μας δίνουν εξαιρετική πρόσβαση σε τρεις ηπείρους. Πυροβολούμε τα πόδια μας μόνοι μας.»
Ορισμένες από τις αναρτήσεις του Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αυτή την εβδομάδα αιφνιδίασαν Ευρωπαίους αξιωματούχους.
Λιγότερο από δύο ώρες πριν απειλήσει να μειώσει τα στρατεύματα στη Γερμανία, ο ανώτατος Γερμανός στρατηγός, Κάρστεν Μπρόιερ, δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι έλαβε θετική ανταπόκριση για τη νέα στρατιωτική στρατηγική της Γερμανίας, όταν συναντήθηκε με τον υφυπουργό Άμυνας Έλμπριτζ Κόλμπι στο Πεντάγωνο νωρίτερα την ίδια ημέρα. Δεν υπήρξε καμία ένδειξη ότι συζητήθηκαν μειώσεις στρατευμάτων.
Γερμανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι εμφανίστηκαν σχετικά ψύχραιμοι για την κατάσταση και η στρατιωτική συνεργασία παρέμεινε ανέπαφη, σύμφωνα με πρώην ανώτερο αξιωματούχο του αμερικανικού Υπουργείου Άμυνας. «Λένε: Έχουμε ξαναδεί αυτό το έργο. Θα υπάρξει πολλή φασαρία και στο τέλος της ημέρας τίποτα δεν θα αλλάξει».
Πιο τολμηρά αντίθετοι οι Ευρωπαίοι
Ο Τζέφρι Ράθκε, πρώην Αμερικανός διπλωμάτης και επικεφαλής του Αμερικανο-Γερμανικού Ινστιτούτου στο Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς, δήλωσε ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι γίνονται πιο τολμηροί στην αντίθεσή τους προς τις πολιτικές του Τραμπ, εν μέρει λόγω εσωτερικών πολιτικών πιέσεων.
«Ο Μερτς έχει γίνει ολοένα και πιο αιχμηρός στις επικρίσεις του για την απόφαση των ΗΠΑ να πάνε σε πόλεμο με το Ιράν», είπε. «Είναι σαφές ότι κάτι έχει αλλάξει για κάποιον που, μόλις πριν από δύο μήνες, έλεγε “δεν είναι η στιγμή μας να κάνουμε μάθημα στις Ηνωμένες Πολιτείες.”»
«Ο πόλεμος των ΗΠΑ δεν είναι κάτι που η γερμανική κοινή γνώμη μπορεί να παρακολουθεί αποστασιοποιημένα. Είναι κάτι που την επηρεάζει», πρόσθεσε, αναφερόμενος στην αύξηση του ενεργειακού κόστους λόγω του πολέμου.
Οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες δηλώνουν ότι παραμένουν προσηλωμένοι στις διατλαντικές σχέσεις, ακόμη κι αν οι «τεκτονικές πλάκες» της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών μετακινούνται, αλλά απαιτούνται αλλαγές.
«Για εμάς, το βασικό δίδαγμα είναι ότι δεν μπορούμε πλέον να βασιζόμαστε στο μεταπολεμικό στάτους κβο και ότι πρέπει να είμαστε όχι μόνο μια δύναμη ήπιας ισχύος, αλλά και ένας χώρος που μπορεί να υποστηρίζεται από ισχύ», δήλωσε ένας δυτικός διπλωμάτης, σημειώνοντας ότι οι Ευρωπαίοι κινούνται γρήγορα για να ενισχύσουν τις στρατιωτικές τους δυνατότητες.
Φωτογραφία @AP
