«Η κατάσταση στην ατμόσφαιρα της Πάτρας, όσον αφορά στη ρύπανση από αιωρούμενα σωματίδια, είναι καλή, με βάση τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και τούτο διότι οι μετρήσεις στις πιο βόρειες περιοχές, όπως το Πλατάνι και το Ρίο, είναι κοντά στα πέντε μικρογραμμάρια, δηλαδή στο όριο που θα ήθελε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, ενώ στις υπόλοιπες περιοχές της πόλης οι μετρήσεις φθάνουν στα 10 μικρογραμμάρια. Στην ουσία είναι μία μέση κατάσταση, δηλαδή δεν είναι σταθερή κατά τη διάρκεια του χρόνου, αφού είναι ο συνδυασμός των αρκετά χαμηλών τιμών τη θερινή περίοδο και των αρκετά υψηλότερων τιμών σε κάποια σημεία της πόλης τη χειμερινή περίοδο».
Στην επιστημονική αυτή διαπίστωση προχωρά, μιλώντας στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο καθηγητής του τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Πατρών και του Εργαστηρίου Φυσικής της Ατμόσφαιρας, Ανδρέας Καζαντζίδης, αναλύοντας την αποτίμηση των μετρήσεων για τα αιωρούμενα σωματίδια στην ατμόσφαιρα της Πάτρας, με αφορμή την συμπλήρωση 10 ετών λειτουργίας του δικτύου «Αιθέρας», του Πανεπιστημίου Πατρών.
Οι κύριες πηγές
Κύρια πηγή των αυξημένων τιμών των αιωρούμενων σωματιδίων κατά την διάρκεια του χειμώνα, σύμφωνα με τον καθηγητή, «είναι οι καύσεις από τα τζάκια τις βραδινές ώρες, ιδίως όταν τις ευνοούν οι καιρικές συνθήκες, δηλαδή η άπνοια και οι χαμηλές θερμοκρασίες».
Όμως, όπως σημειώνει, «η ρύπανση μπορεί να φθάνει στην πόλη και από άλλες περιοχές που χαρακτηρίζονται μακρινές πηγές, δηλαδή, αν για παράδειγμα σταματήσουμε τη ρύπανση από πηγές μέσα στην πόλη οι τιμές θα μειωθούν μόνο κατά το ήμισυ» και συμπληρώνει:
«Σχεδόν το ένα τρίτο της ρύπανσης που έχουμε, έρχεται από άλλες πηγές και οι άλλες πηγές, πέρα από τις φυσικές, μπορεί να είναι για παράδειγμα από την κοιλάδα του Πάδου της Ιταλίας».
Τα αυτοκίνητα
Όσον αφορά στη ρύπανση της ατμόσφαιρας με αιωρούμενα σωματίδια από τις εκπομπές των ρύπων των αυτοκινήτων, ο Ανδρέας Καζαντζίδης λέει στο ΑΠΕ - ΜΠΕ ότι «δεν είναι τόσο μεγάλη όσο νομίζουμε, διότι όσο βελτιώνεται η μέση ηλικία των αυτοκινήτων τόσο η κατάσταση γίνεται όλο και καλύτερη, αφού τα σύγχρονα αυτοκίνητα εκπέμπουν από ελάχιστους ή καθόλου ρύπους».
Το λιμάνι
Σχετικά με την επιβάρυνση της ατμόσφαιρας της Πάτρας από τη λειτουργία του νέου λιμανιού, ο καθηγητής αναφέρει στο ΑΠΕ - ΜΠΕ ότι «οποιοδήποτε λιμάνι είναι μία πηγή ρύπανσης, όμως το λιμάνι της Πάτρας δεν έχει την κίνηση του Πειραιά, ενώ πολλές φορές οι μετεωρολογικές συνθήκες βοηθούν, ώστε ο καπνός να μην κατευθύνεται προς την πόλη».
Μάλιστα, όπως επισημαίνει, «μελέτες έχουν δείξει ότι ένα κομμάτι της ρύπανσης οφείλεται στην κίνηση γύρω από το λιμάνι, δηλαδή στα αυτοκίνητα που περιμένουν να εισέλθουν σε κάποιο πλοίο».
Η αφρικανική σκόνη
Όσον αφορά στην επιβάρυνση της ατμόσφαιρας από μικροσωματίδια, λόγω της αφρικανικής σκόνης, ο Ανδρέας Καζαντζίδης τονίζει στο ΑΠΕ - ΜΠΕ ότι «η σκόνη πολλές φορές δεν φθάνει στο έδαφος, αφού οι μεγαλύτερες ποσότητες των σωματιδίων βρίσκονται ψηλά στην ατμόσφαιρα». Επίσης, σημειώνει ότι «τα αιωρούμενα σωματίδια είναι μεγαλύτερα και επηρεάζουν κυρίως το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα, ενώ τα επεισόδια συγκέντρωσης εμφανίζονται κυρίως από τις αρχές έως το τέλος της άνοιξης και σε αυτό βοηθούν οι μετεωρολογικές συνθήκες».
Μέσα στα σπίτια
Σε αυτό το σημείο ο καθηγητής κάνει ιδιαίτερη αναφορά, μιλώντας στο ΑΠΕ - ΜΠΕ, για τη ρύπανση των εσωτερικού των σπιτιών από αιωρούμενα σωματίδια.
Όπως λέει χαρακτηριστικά, «μέσα στα σπίτια υπάρχει ρύπανση από πολλά μικροσωματίδια, λόγω των οικιακών δραστηριοτήτων, όπως η παρασκευή του φαγητού, ιδίως του τηγανητού, το κάπνισμα, η καύση του τζακιού, αλλά και άλλες δραστηριότητες που μπορούν να ‘σηκώσουν’ σκόνη». Μάλιστα, όπως τονίζει, «η ρύπανση μέσα στα σπίτια μπορεί να είναι και τριπλάσια από ότι στην εξωτερική ατμόσφαιρα».
Απαντώντας στο ερώτημα για το ποια μέτρα θα μπορούσαν να ληφθούν, ώστε να μειωθούν οι τιμές ρύπανσης από αιωρούμενα σωματίδια, ο καθηγητής λέει στο ΑΠΕ - ΜΠΕ ότι «το βασικό μέτρο θα ήταν ο περιορισμός της καύσης του ξύλου από τα τζάκια, ειδικά όταν ευνοούν οι καιρικές συνθήκες για εκδήλωση επεισοδίων ρύπανσης και ταυτόχρονα να υπάρξουν διευκολύνσεις για τους ανθρώπους που θερμαίνουν τα σπίτια τους με ξύλα».
Το δίκτυο «Αιθέρας»
Με αφορμή τη συμπλήρωση 10 ετών λειτουργίας του δικτύου «Αιθέρας», πραγματοποιήθηκε προ ημερών εκδήλωση στην Πάτρα, με πρωτοβουλία της Οικολογικής Κίνησης (ΟΙΚΙΠΑ), η οποία συμπληρώνει φέτος 40 χρόνια λειτουργίας.
Στη συγκεκριμένη εκδήλωση παρουσιάστηκε η λειτουργία του δικτύου και έγινε μία αποτίμηση της κατάστασης, σχετικά με τις καταγραφές για τη ρύπανση από αιωρούμενα σωματίδια.
Το δίκτυο «Αιθέρας» είναι ένα σύστημα παρακολούθησης και καταγραφής των αιωρούμενων σωματιδίων, στο πλαίσιο των ερευνητικών δραστηριοτήτων του Εργαστηρίου Φυσικής της Ατμόσφαιρας. Αποτελείται από αισθητήρες μέτρησης των αιωρούμενων σωματιδίων, πανοραμικές κάμερες και μια διαδικτυακή πλατφόρμα που καταγράφει την ποιότητα του αέρα στην Πάτρα σε πραγματικό χρόνο.
Σύμφωνα με τον Ανδρέα Καζαντζίδη, «το δίκτυο το δημιουργήσαμε το 2016 γιατί τότε όλοι συζητούσαν για τα αιωρούμενα σωματίδια» και προσθέτει: «Ήμασταν στο μέσον της οικονομικής κρίσης και είχαμε αύξηση της ρύπανσης από αιωρούμενα σωματίδια, λόγω της μεγάλης καύσης ξύλων από τζάκια. Μέχρι τότε τα αιωρούμενα σωματίδια ήταν περισσότερα το καλοκαίρι, όπου δεν είχαμε βροχές, αλλά είχαμε περισσότερη σκόνη, όμως αυτή η κατάσταση άρχισε να αλλάζει, όταν ξεκίνησε η οικονομική κρίση».
Ο σημαντικότερος ρύπος
Παράλληλα, όπως σημειώνει ο καθηγητής, «τα αιωρούμενα σωματίδια είναι ο πλέον σημαντικός ρύπος, όσον αφορά στις επιπτώσεις στον ανθρώπινο οργανισμό με τεράστια διαφορά από τον δεύτερο που είναι το όζον» και συμπληρώνει: «Η αναλογία είναι περίπου ένα προς 50, δηλαδή αν υποθέσουμε ότι κάθε χρόνο μπορούμε να αποδώσουμε 10 εκατομμύρια θανάτους στον πλανήτη, λόγω των αιωρούμενων σωματιδίων, το όζον είναι δεύτερο με 200.000 θανάτους».
Επίσης, ο Ανδρέας Καζαντζίδης επισημαίνει σχετικά με τη λειτουργία του «Αιθέρα», ότι «πέρα από την ανάγκη των πολιτών για γνώση, υπήρχε και το επιστημονικό θέμα με τους μεγάλους δείκτες θνησιμότητας και το ακόλουθο μεγάλο υγειονομικό κόστος, γιατί τα αιωρούμενα σωματίδια συνδέονται με μια σειρά από ασθένειες και αφορούν ένα πολύ μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού».
29 σταθμοί
«Σήμερα», συνεχίζει ο καθηγητής, «το δίκτυο ‘Αιθέρας’ αποτελείται από 29 σταθμούς καταγραφής των αιωρούμενων σωματιδίων, δηλαδή έχουμε τους δείκτες ποιότητας αέρα, ξέρουμε τις ημέρες και τις ώρες του χρόνου που έχουμε τα προβλήματα και γνωρίζουμε αν τα σωματίδια είναι μικρά ή πολύ μικρά, διότι όσο πιο μικρά είναι τόσο βαθύτερα εισέρχονται στο αναπνευστικό, προκαλώντας μεγαλύτερα προβλήματα στον ανθρώπινο οργανισμό».
Ταυτόχρονα, συνεχίζει, «έχουμε φτιάξει σύστημα πρόγνωσης και ενημέρωσης, δηλαδή μπορεί κάποιος κάθε πρωί να ενημερώνεται για το πώς θα είναι οι συνθήκες μέσα στη ημέρα».
«Αυτό», όπως υπογραμμίζει, «αποδεικνύεται χρήσιμο για τις ευαίσθητες ομάδες του πληθυσμού, διότι είναι μια πολύτιμη ενημέρωση».
Βοήθεια από ιδιώτες
Σχετικά με τη δημιουργία του δικτύου «Αιθέρας», ο καθηγητής σημειώνει ότι «ήταν σημαντική η βοήθεια των ιδιωτών για να ξεκινήσει η λειτουργία του», ενώ, όπως προσθέτει, «συνεχίζει να είναι σημαντική η βοήθεια των ιδιωτών που παραχωρούν χώρους για την εγκατάσταση και λειτουργία των σταθμών».
Επίσης, αναφέρει ότι «είναι σημαντική και η βοήθεια των σχολείων, τα οποία παραχωρούν και αυτά χώρους», ενώ σημειώνει ότι «υπήρξε βοήθεια από την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, η οποία έδωσε δύο φορές εξοπλισμό στο Πανεπιστήμιο Πατρών όπως και από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας Έρευνας για την επέκταση του δικτύου».
Οι στόχοι
Όσον αφορά τους στόχους του δικτύου «Αιθέρας», ο Ανδρέας Καζαντζίδης λέει στο ΑΠΕ - ΜΠΕ ότι «θέλουμε να εξακολουθούμε να μελετούμε την χωρική και χρονική μεταβλητότητα που έχει το φαινόμενο της ύπαρξης αιωρούμενων σωματιδίων, να υπάρχει μία αξιόπιστη βάση δεδομένων, η οποία θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μελέτες σχετικά με τη διαχείριση της πόλης και τη δημόσια υγεία, καθώς επίσης να ενημερώνει και να ευαισθητοποιεί».
Τέλος, ο καθηγητής επισημαίνει ότι «είναι σημαντικό το γεγονός πως μια προσπάθεια που ξεκίνησε πριν από 10 χρόνια, σήμερα να έχει υιοθετηθεί, μαζί με τον εξοπλισμό και τη μεθοδολογία, από όλους τους ερευνητικούς φορείς της χώρας που ασχολούνται με τα αιωρούμενα σωματίδια, με αποτέλεσμα να είναι ενταγμένη στην Πανελλαδική υποδομή για τη μελέτη της ατμοσφαιρικής σύστασης και κλιματικής Αλλαγής.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
