Σε φάση οριστικοποίησης εισέρχεται το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, με την AMLA να δίνει το στίγμα μιας πιο αυστηρής και εναρμονισμένης εποπτείας σε όλα τα κράτη-μέλη. Το consultation paper που έθεσε σε δημόσια διαβούλευση η νέα Αρχή αφορά τα ρυθμιστικά τεχνικά πρότυπα (RTS) για τις κυρώσεις, τα διοικητικά μέτρα και τις περιοδικές χρηματικές ποινές, καθορίζοντας ουσιαστικά το πώς θα εφαρμόζεται στην πράξη το νέο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο που τίθεται σταδιακά σε εφαρμογή από τις 10 Ιουλίου 2027.
Η σημασία του είναι ιδιαίτερη για τον μη χρηματοπιστωτικό τομέα – και ειδικά για την αγορά τυχερών παιγνίων – καθώς επιβεβαιώνει ότι η Ευρώπη περνά σε ένα μοντέλο όπου οι ίδιες παραβάσεις θα αξιολογούνται με τον ίδιο τρόπο και θα οδηγούν σε ανάλογες κυρώσεις, ανεξαρτήτως χώρας.
Ο ρόλος της EBA: Tο πλαίσιο έχει ήδη διαμορφωθεί
Καθοριστικό στοιχείο του νέου κανονιστικού πλαισίου είναι ότι η AMLA δεν ξεκινά από μηδενική βάση. Αντίθετα, βασίζεται στο έργο της European Banking Authority (EBA), η οποία είχε αναλάβει – κατόπιν εντολής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 2024 – να καταρτίσει το αρχικό σχέδιο των τεχνικών προτύπων. Η EBA εκπόνησε το draft μέσα από εκτεταμένη συνεργασία με εθνικούς επόπτες, ευρωπαϊκές αρχές, μονάδες χρηματοοικονομικών πληροφοριών και φορείς της αγοράς.
Η δημόσια διαβούλευση που πραγματοποίησε διήρκεσε τρεις μήνες και συγκέντρωσε σημαντική συμμετοχή, με εκατοντάδες stakeholders και περισσότερες από 170 γραπτές παρεμβάσεις. Το τελικό της κείμενο υποβλήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Οκτώβριο του 2025 και περιλαμβάνει τη βασική αρχιτεκτονική του νέου συστήματος enforcement: κοινά κριτήρια για την αξιολόγηση παραβάσεων, κατηγοριοποίηση της σοβαρότητας και ενιαία προσέγγιση στις κυρώσεις.
Η AMLA, αξιολογώντας το έργο αυτό, καταλήγει ρητά ότι το πλαίσιο της EBA είναι «αναλογικό και ικανό να οδηγήσει σε αποτελεσματικά αποτελέσματα», επιλέγοντας να το υιοθετήσει σχεδόν αυτούσιο. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η φιλοσοφία του νέου ευρωπαϊκού μοντέλου έχει ήδη διαμορφωθεί και δεν αναμένεται να αλλάξει ουσιαστικά.
Γιατί ανοίγει νέα διαβούλευση
Παρά την αποδοχή του σχεδίου της EBA, η AMLA προχωρά σε νέα, στοχευμένη διαβούλευση. Ο λόγος είναι ότι στην προηγούμενη διαδικασία η συμμετοχή του μη χρηματοπιστωτικού τομέα ήταν περιορισμένη, γεγονός που δημιουργεί την ανάγκη να καταγραφούν πιο συστηματικά οι θέσεις κλάδων όπως τα τυχερά παίγνια. Ωστόσο, το ίδιο το κείμενο καθιστά σαφές ότι δεν πρόκειται για επανασχεδιασμό του πλαισίου, αλλά για πιθανές περιορισμένες προσαρμογές, εφόσον προκύψουν τεκμηριωμένες ανάγκες.
Με άλλα λόγια, η κατεύθυνση έχει ήδη δοθεί και η διαβούλευση λειτουργεί συμπληρωματικά, όχι ανατρεπτικά.
Στο στόχαστρο οι αδυναμίες του μη χρηματοπιστωτικού τομέα
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον μη χρηματοπιστωτικό τομέα, όπου η AMLA αναγνωρίζει σημαντικά κενά στην εποπτεία. Όπως επισημαίνεται, οι αξιολογήσεις από FATF και Moneyval δείχνουν ότι σε πολλές χώρες οι έλεγχοι και οι κυρώσεις σε αυτούς τους κλάδους είναι περιορισμένοι και συχνά αναποτελεσματικοί. Η νέα προσέγγιση επιχειρεί να καλύψει αυτές τις αδυναμίες, επεκτείνοντας ένα πιο αυστηρό και τυποποιημένο μοντέλο εποπτείας και σε δραστηριότητες υψηλού κινδύνου, όπως τα τυχερά παίγνια.
Κοινή μεθοδολογία για παραβάσεις και κυρώσεις
Το νέο πλαίσιο εισάγει μια συγκεκριμένη διαδικασία αξιολόγησης παραβάσεων. Οι εποπτικές αρχές θα εξετάζουν τη βαρύτητα κάθε παράβασης με βάση κοινούς δείκτες, όπως η διάρκεια, η επανάληψη, η πρόθεση ή αμέλεια, ο αριθμός των επηρεαζόμενων πελατών, οι επιπτώσεις στα συστήματα AML/CFT και το κατά πόσο υπάρχει δομική αποτυχία. Στη συνέχεια, οι παραβάσεις θα κατατάσσονται σε τέσσερις κατηγορίες σοβαρότητας. Οι πιο σοβαρές – κατηγορίες 3 και 4 – θα θεωρούνται συστηματικές ή επαναλαμβανόμενες και θα οδηγούν σε αυστηρότερες κυρώσεις.
Η λογική αυτή στοχεύει να περιορίσει τις αποκλίσεις μεταξύ κρατών-μελών και να δημιουργήσει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στο enforcement.
Κυρώσεις που ξεπερνούν τα πρόστιμα
Το νέο σύστημα δεν περιορίζεται στα χρηματικά πρόστιμα. Προβλέπει και διοικητικά μέτρα με σημαντικό επιχειρησιακό αντίκτυπο, όπως περιορισμούς δραστηριότητας, αναστολή ή αφαίρεση άδειας και παρεμβάσεις στη διακυβέρνηση. Παράλληλα, ενισχύεται η χρήση των λεγόμενων periodic penalty payments – επαναλαμβανόμενων χρηματικών επιβαρύνσεων που επιβάλλονται μέχρι να υπάρξει συμμόρφωση. Για τις επιχειρήσεις, αυτό σημαίνει ότι η μη συμμόρφωση δεν θα έχει μόνο οικονομικό κόστος, αλλά μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη λειτουργία τους.
ΕΕΕΠ: Προετοιμασία της αγοράς και έμφαση στη συνεργασία
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (ΕΕΕΠ) έχει ήδη ενημερώσει τους εποπτευόμενους παρόχους για τις εξελίξεις, δίνοντας έμφαση στην έγκαιρη προσαρμογή της αγοράς. Η Αρχή προχωρά σε στοχευμένες δράσεις ενημέρωσης, παρουσιάσεις του νέου πλαισίου AML/CFT και διοργάνωση ημερίδων και workshops, με στόχο τη διευκόλυνση της μετάβασης στο νέο κανονιστικό περιβάλλον. Παράλληλα, ενθαρρύνει τη συμμετοχή των παρόχων στη δημόσια διαβούλευση της AMLA, ώστε να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο που θα ανταποκρίνεται στις ιδιαιτερότητες της αγοράς.
Βαρθολομαίος: Διαφάνεια και υπευθυνότητα στην αγορά
Όπως τονίζει ο πρόεδρος της ΕΕΕΠ, Αντώνης Βαρθολομαίος: «Μέσα από στοχευμένες δράσεις ενημέρωσης και συνεργασίας επιδιώκουμε να διασφαλίσουμε ότι η ελληνική αγορά τυχερών παιγνίων θα ανταποκριθεί με επάρκεια, διαφάνεια και υπευθυνότητα στις αυξημένες απαιτήσεις για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες». Και προσθέτει: «Η ΕΕΕΠ θα βρίσκεται στο πλευρό των εποπτευόμενων φορέων, στηρίζοντας ενεργά την ομαλή και αποτελεσματική προσαρμογή τους στο νέο ευρωπαϊκό κανονιστικό περιβάλλον, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενός πλαισίου που προάγει τη διαφάνεια, την υπευθυνότητα και την προστασία του δημοσίου συμφέροντος».
Τι προβλέπει το draft της AMLA
- Καθορίζει κοινά ευρωπαϊκά κριτήρια για την αξιολόγηση της βαρύτητας παραβάσεων AML/CFT
- Εισάγει τέσσερις κατηγορίες σοβαρότητας παραβάσεων
- Θεωρεί τις κατηγορίες 3 και 4 ως σοβαρές ή συστηματικές παραβάσεις
- Προβλέπει ενιαία μεθοδολογία για τον καθορισμό χρηματικών κυρώσεωv
- Επιτρέπει διοικητικά μέτρα όπως περιορισμό δραστηριότητας ή ανάκληση άδειας
- Εισάγει periodic penalty payments για πίεση συμμόρφωσης
- Επεκτείνει την εφαρμογή και στον μη χρηματοπιστωτικό τομέα
- Στοχεύει σε εναρμόνιση εποπτικών πρακτικών σε όλα τα κράτη-μέλη
- Εφαρμόζεται σταδιακά από 10 Ιουλίου 2027
Η κατεύθυνση της AMLA
- Υιοθετεί το πλαίσιο της EBA ως βάση χωρίς ουσιαστικές αλλαγές
- Επιδιώκει εναρμόνιση και σύγκλιση των εποπτικών πρακτικών στην ΕΕ
- Αναγνωρίζει αδυναμίες στον μη χρηματοπιστωτικό τομέα
- Προωθεί πιο αυστηρή και παρεμβατική εποπτεία
- Δίνει έμφαση στην αποτελεσματικότητα και αποτρεπτική ισχύ των κυρώσεων
