Νέοι φόβοι για την πραγματική κατάσταση της κινεζικής οικονομίας – της δεύτερης ισχυρότερης οικονομίας του πλανήτη – επανέρχονται εσχάτως στο προσκήνιο, ρίχνοντας βαριές «σκιές» σε κάθε απόπειρα τόνωσης της παγκόσμιας οικονομίας.
Οι ανησυχίες για τον κινεζικό «δράκο» επιστρέφουν, με τους περισσότερους να αναρωτιούνται εάν είναι σε θέση να «βρυχάται» ακόμη. Και μάλιστα, «βρυχάται» διακριτικά ή με το ίδιο σθένος όπως παλαιότερα; «Νοσεί;» ή συνεχίζει να εξελίσσεται; Αυτά είναι μερικά από τα πιο καυτά ερωτήματα που τριβελίζουν τη δεδομένη χρονική στιγμή το μυαλό μεγάλης μερίδας αναλυτών.
Δεν είναι άλλωστε τυχαίο πως το ποσοστό του κινεζικού χρέους έχει εκτιναχθεί σε δυσθεώρητα ύψη από το ξέσπασμα της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης μέχρι και σήμερα, γεγονός που δεν αφήνει και πολλά περιθώρια για αισιοδοξία. Οι αμφιβολίες για την οικονομική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα της Κίνας «παραμονεύουν» και κάνουν την εμφάνισή τους με την πρώτη ευκαιρία.
Ακόμη κι αν – έστω και προσωρινά – οι ανησυχίες για την κινεζική οικονομία καταλαγιάζουν, αυτό δεν σημαίνει πως το πρόβλημα έχει φύγει από τον χάρτη. Το πρόβλημα είναι πάντοτε εδώ…
Όπως προκύπτει από πρόσφατη μελέτη της National Australia Bank, τη δεδομένη χρονική στιγμή υπάρχει μια καλή… αφορμή που μπορεί να δικαιολογήσει την επιστροφή των ανησυχιών για την κατάσταση του κινεζικού «δράκου».
Πρόκειται για τους υψηλούς ρυθμούς πιστωτικής επέκτασης. Είναι μάλιστα τόσο υψηλοί που εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο μπορούν να αποδειχθούν βιώσιμοι.
Στοιχεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (Bank of International Settlements - BIS), τα οποία επεξεργάστηκε η National Australia Bank, επιβεβαιώνουν πως μέχρι τα τέλη του περασμένου Μαρτίου οι ρυθμοί πιστωτικής επέκτασης ήταν κατά τρεις φορές υψηλότεροι από το όριο που έχει θέσει η BIS ως αρχική προειδοποίηση περί μη βιώσιμου χρέους.
Ακόμη κι αν υπάρχουν κι άλλα κράτη που έχουν ξεπεράσει την «επικίνδυνη ζώνη» σε ό,τι αφορά τη δυναμική του χρέους, οι υψηλοί ρυθμοί της πιστωτικής επέκτασης στην Κίνα ξεπερνούν κάθε προηγούμενο.
Την ώρα που οι κινεζικές αρχές έχουν στραφεί στο παραδοσιακό μοντέλο τόνωσης της οικονομίας – μέσω ισχυροποίησης του real estate και των υποδομών – ολοένα και περισσότεροι αναρωτιούνται αν η τρέχουσα «νηνεμία» στην κινεζική οικονομία μπορεί να διαρκέσει, ή αν είναι απλά ο «προάγγελος» της καταιγίδας που έρχεται…
«Οι σχεδόν φρενήρεις ρυθμοί της πιστωτικής επέκτασης δεν είναι κάτι νέο για την Κίνα. Είναι μια τάση που εδώ και χρόνια συντηρείται. Απλά τώρα επιταχύνεται, αυξάνοντας έτι περαιτέρω τις ανησυχίες για την κατάσταση του κινεζικού τραπεζικού συστήματος», σχολιάζει ο Gerard Burg, στρατηγικός αναλυτής της National Australia Bank.
«Πρόκειται για μια κατάσταση που σίγουρα προκαλεί το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας, ακόμη κι ας αφορά φαινόμενο πολλών ετών», προσθέτει ο Burg. «Όλα αυτά επιβεβαιώνουν απλά το αυξανόμενο μέγεθος του σκιώδους τραπεζικού συστήματος στην Κίνα από το 2012 περίπου μέχρι και σήμερα», εξηγεί.
Σύμφωνα με τους τελευταίους υπολογισμούς του Burg, το συνολικό χρέος της Κίνας σήμερα – συμπεριλαμβανομένου και του κρατικού χρέους – ανέρχεται στο 315% του ΑΕΠ.
«Το μέγεθος του σκιώδους τραπεζικού συστήματος – και των επιπτώσεων που αυτό έχει στην πορεία της οικονομίας – συνήθως είναι υποτιμημένο. Αυτό έχει μια πολύ σοβαρή συνέπεια: Κανείς δεν είναι σε θέση να γνωρίζει το ακριβές ύψος του κινεζικού χρέους, άρα αυτό που περνάει προς τα έξω είναι μια εντελώς εσφαλμένη εικόνα για την κατάσταση της κινεζικής οικονομίας», σημειώνει.
Κατά τον Burg, εάν το κινεζικό χρέος τεθεί προς σύγκριση με το χρέος άλλων χωρών του πλανήτη, τότε η Κίνα θεωρείται ως μια από τις πιο υπερχρεωμένες χώρες του αναπτυγμένου κόσμου. Ακόμη κι αν θεωρείται ακόμη μια αναπτυσσόμενη – και όχι αναπτυγμένη – οικονομία…
«Το μέγεθος του υπερδανεισμού στην Κίνα έχει εξαιρετικά επιβλαβείς συνέπειες στην πορεία του ΑΕΠ», σπεύδει να προειδοποιήσει ο αναλυτής της National Australia Bank.
«Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει ήδη κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου στις κινεζικές αρχές, ζητώντας επιτακτικά να αντιμετωπιστεί ένα εξαιρετικά σοβαρό πρόβλημα. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός πως το ύψος των μη εξυπηρετούμενων δανείων στις κινεζικές τράπεζες έχει φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη», τονίζει.
Ωστόσο, όπως προβλέπει, δεν είναι άμεσος ο κίνδυνος να ξεσπάσει μια χρηματοπιστωτική κρίση στην Κίνα. «Βραχυπρόθεσμα, δεν υπάρχει κίνδυνος, αλλά σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα οι κινεζικές αρχές θα πρέπει να έχουν λάβει τα απαραίτητα μέτρα, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα», σημειώνει.
Πρόσφατα και ο αμερικανικός οίκος αξιολόγησης Fitch προειδοποίησε πως το πραγματικό ύψος του κινεζικού χρέους μπορεί να είναι έως και 10 φορές μεγαλύτερο από τα στοιχεία που δίνει στη δημοσιότητα το Πεκίνο. Μάλιστα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του οίκου Fitch, στην περίπτωση που η κινεζική κυβέρνηση θα έπρεπε να παράσχει κρατική στήριξη στις τράπεζές της, τότε θα χρειαζόταν ένα ποσό – μαμούθ εντός του εύρους του 1 έως 2,1 τρισ. δολαρίων.
Τις ανησυχίες για την κατάσταση της κινεζικής οικονομίας συμμερίζεται εντόνως και ο γνωστός καθηγητής του Harvard και πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Kenneth Rogoff.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η επιβράδυνση της κινεζικής οικονομίας αποτελεί έναν από τους πιο σοβαρούς κινδύνους που καλείται να αντιμετωπίσει σήμερα η παγκόσμια οικονομία. «Εάν θέλετε να κοιτάξετε ένα μέρος στον πλανήτη που πνίγεται στο χρέος, αυτό είναι η Κίνα. Η τρέχουσα κατάσταση της οικονομίας της δεν μπορεί να συνεχιστεί για πάντα», τόνισε ο Rogoff σε πρόσφατη τηλεοπτική συνέντευξή του.
«Όλοι θεωρούν πως απλά η Κίνα είναι διαφορετική και πως η κυβέρνησή της τα έχει όλα υπό έλεγχο. Αυτή είναι η μισή αλήθεια. Φυσικά και ανησυχούμε για την πορεία της οικονομίας της», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η επιβράδυνση της κινεζικής οικονομίας είναι ταχύτερη έναντι των ρυθμών που δείχνουν τα επίσημα στοιχεία. «Η ανώμαλη προσγείωση της κινεζικής οικονομίας έχει ήδη αρχίσει», επισήμανε ο διακεκριμένος οικονομολόγος.
Και η λίστα των ανησυχιών είναι ακόμη πιο μακρά… Μόλις την περασμένη εβδομάδα και η Bank of England προειδοποίησε πως το δυσθεώρητο κινεζικό χρέος αποτελεί έναν πολύ σοβαρό κίνδυνο για την παγκόσμια χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
«Η πιστωτική επέκταση της Κίνας συνεχίζει να ξεπερνά την ανάπτυξη του ΑΕΠ, σε επίπεδα που διεθνώς θεωρούνται υπερβολικά υψηλά», τόνισε, σε σχετική έκθεση που δημοσιοποίησε, η κεντρική βρετανική τράπεζα.
Η επιβράδυνση της κινεζικής οικονομίας αποτελεί παγκόσμιο πρόβλημα για δύο λόγους:
- Η παγκόσμια οικονομία εξαρτάται από την Κίνα σε μεγάλο βαθμό, καθώς τη θεωρεί την «ατμομηχανή» ανάπτυξης που χρειάζεται, όσο ΗΠΑ, Ευρώπη και Ιαπωνία δίνουν μάχη να ισχυροποιήσουν τις οικονομίες τους μέσα σε ένα περιβάλλον χαμηλού πληθωρισμού και υποτονικής ανάπτυξης.
- Με τόσο υψηλό χρέος, η επιβράδυνση της κινεζικής οικονομίας θα μπορούσε πράγματι να πυροδοτήσει μια νέα χρηματοπιστωτική κρίση, παρόμοια ή και πιο ισχυρή από εκείνη του 2008.
