Ο νέος «Γολγοθάς» της ενεργειακής/γεωπολιτικής κρίσης ξέρουμε πλέον πως θα είναι διαρκείας, όποια τροπή και αν πάρουν τα πράγματα. Και η «Ανάσταση» (με τη μορφή όχι μόνο της επαναφοράς σε μία νέα κανονικότητα, αλλά με τη μορφή της θωράκισης, της πραγματικής σύγκλισης και της ευημερίας), προϋποθέτει να γίνουν όλα όσα συστήνουν, ξανά και ξανά, όσοι εποπτεύουν την ελληνική οικονομία.
Δηλαδή δημοσιονομικά είναι αναγκαίο να βρεθεί (με αναίμακτο τρόπο) χώρος για δαπάνες, ενώ διαθρωτικά πρέπει να κλείσουν τα ανοικτά μέτωπα.
Ξεκινάμε από τα διαθρωτικά. Δηλαδή, από την πλευρά της παραγωγικότητας και των δομικών παρεμβάσεων στην αγορά.
Οι τελευταίες παραινέσεις ήρθαν από την έκθεση του ΟΟΣΑ (9/4/26, Foundations for Growth and Competitiveness) και είναι ενδεικτικές. Η οικονομία της Ελλάδας ανταπεξήλθε καλά κατά τη διάρκεια των πρόσφατων κρίσεων με ρυθμό ταχύτερο της Ευρωζώνης τα τελευταία χρόνια αναφέρει ο ΟΟΣΑ. Αλλά, «η επίτευξη υψηλότερων εισοδημάτων, η διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας και η κάλυψη των υψηλών αναγκών για δαπάνες, διατηρώντας παράλληλα το δημόσιο χρέος σε φθίνουσα πορεία, θα απαιτήσει την ενίσχυση της παραγωγικότητας και τη διατήρηση της ανόδου της απασχόλησης».
Στα μεγαλύτερα αγκάθια ο ΟΟΣΑ περιλαμβάνει τα υψηλά (σε σχέση με άλλα κράτη) κόκκινα δάνεια, την επέκταση της χρήσης ψηφιακών τεχνολογιών, την απουσία πρόσβασης σε υψηλής ποιότητας εκπαίδευση και κατάρτιση για τους ενήλικες, την στήριξη της πρόσβασης των γυναικών στην αγορά εργασίας μέσα από ποιοτική και οικονομικά προσιτή ημερήσια φροντίδα ανηλίκων, αλλά και πολλές παρεμβάσεις για να αυξηθεί ο ανταγωνισμός. Ο ΟΟΣΑ εκτιμά πως η ασθενική δυναμική των επιχειρήσεων συνδέεται με τα υψηλά κανονιστικά βάρη.
Συστήνει διασφάλιση της αποτελεσματικής και της έγκαιρης διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη κάθε φορά που αναλαμβάνεται μία νέα νομοθετική πρωτοβουλία αλλά και να αποφεύγονται έκτακτες νομοθετικές κινήσεις. Προτείνει επίσης και αναθεώρηση του υφιστάμενου εταιρικού πλαισίου σε συνεργασία με επιχειρήσεις και εκπροσώπους συνδικάτων, αλλά και χαλάρωση των κανονιστικών περιορισμών σε επαγγελματικές υπηρεσίες όπως οι δικηγόροι και οι συμβολαιογράφοι.
Το δημοσιονομικό μέτωπο
Πάμε και στο δημοσιονομικό πεδίο. Η Ευρώπη επιμένει στη λιτότητα και στη δημοσιονομική πειθαρχία, παρά το γεγονός πως αναθεωρεί επί τα χείρω τις προβλέψεις της για το πως θα πάει η οικονομία φέτος και το 2027. Σύμφωνα με τις τοποθετήσεις του Επιτρόπου Ντομπρόβσκις στην αρμόδια επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου η οικονομία της ΕΕ παραμένει σε κίνδυνο στασιμοπληθωριστικού σοκ: το δυσμενές σενάριο είναι για ταχύτερη κατά 1,5% άνοδο τιμών επί 2ετία και για 0,6% βραδύτερη ανάπτυξη.
Οι πιέσεις για ελαστικοποίηση των περίπλοκων δημοσιονομικών κανόνων της ΕΕ (που ήταν ένα προϊόν συμβιβασμού μίας Ευρώπης πολλών ταχυτήτων και απόψεων) εντείνονται. Η πρώτη αντίδραση μετά το Καθολικό Πάσχα ήρθε από την Ιταλία με κάλεσμα για ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής για να λάβουν τα κράτη ελεύθερα μέτρα.
Η Κομισιόν ωστόσο δεν παρεκκλίνει από τις θέσεις που έχει καταθέσει και γραπτώς στους ΥΠΟΙΚ και προαναγγέλλει απλά εργαλειοθήκες που θα περιγράφουν τι μπορεί να κάνει και τι ΔΕΝ μπορεί να κάνει κάθε κράτος. Τα «δεν» είναι πιο πολλά για τα υπερχρεωμένα κράτη. Η Ελλάδα με πάνω από 40 δις ευρώ διαθέσιμα και υπερπλεόνασμα που μπορεί να ξεπεράσει τα 4,5 δισ. ευρώ το 2025 δεν μπορεί να κινηθεί γιατί πρέπει να διαφυλάττει τη μείωση του χρέους.
Δηλαδή, ακόμη και αν δοθεί η ρήτρα διαφυγής, στην Ελλάδα τα περιθώρια θα είναι πεπερασμένα: τα μέτρα που θα ληφθούν θα βαρύνουν το χρέος...
Ουσιαστικά επιβεβαιώνεται η ανάγκη να δημιουργηθούν νέες «υγιείς» δυνατότητες για παροχές. Να δημιουργηθεί το περιθώριο για μέτρα στήριξης όσο έχουμε κρίση, αλλά και για αναπτυξιακές και κοινωνικές κινήσεις σε περίοδο «κανονικότητας».
Αφού λοιπόν η ΕΕ επιβάλλει όριο ανόδου δαπανών η μόνη λύση είναι νέα έσοδα (που θα τροφοδοτούν τις επιπλέον δαπάνες, αφού αυτό επιτρέπεται από τους κανόνες της ΕΕ). Ωστόσο, το να επιβάλλεις νέους φόρους δεν είναι προφανώς λύση, ακόμη και με το πρόσχημα πως τα βάρη θα επιβληθούν επί προϊόντων ή υπηρεσιών πολυτελείας. Η χώρα έχει επωμισθεί υπέρμετρα πολλά φορολογικά και ασφαλιστικά βάρη και τούτο κάνει ζημία σε όλη την οικονομία, αλλά και στην κοινωνία.
Τι πρέπει να γίνει; Και αυτό έχει ειπωθεί πολλές φορές. Η τελευταία παρότρυνση ήρθε από την ΤτΕ. Επανέλαβε την ανάγκη να μειωθεί η φοροδιαφυγή και να αυξηθεί η φορολογική βάση υγιώς. Προτείνει την περαιτέρω αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών, την απλούστευση του φορολογικού συστήματος και την μείωση της γραφειοκρατίας και του διοικητικού κόστους για τις επιχειρήσεις.
Και οι δημοσιονομικές συστάσεις, όπως και οι «διαθρωτικές», έχουν ειπωθεί ξανά και ξανά. Λογικό είναι. Δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις. Αλλά, είναι αναγκαίο να βρεθούν λύσεις σε όλα αυτά τα πεδία για να έρθει η «Ανάσταση»…
